Diễn đàn có sự tham gia của các đồng chí: Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an; Ông Nguyễn Đức Chi, Thứ trưởng Bộ Tài chính; Trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Chủ tịch Hội đồng lãnh đạo Liên minh Niềm Tin Số cùng các diễn giả là các chuyên gia đến từ các cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp tài chính - ngân hàng, các đơn vị tư vấn đầu tư...
Diễn đàn do Liên minh Niềm tin số tổ chức phối hợp chuyên môn cùng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, Công ty Cổ phần Dịch vụ Di động Trực tuyến (MoMo) đồng tổ chức, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, NHNN và Bộ Tài chính.
Tại Diễn đàn, các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ và chuyên gia cùng trao đổi về những vấn đề lớn đang đặt ra: AI nên được trao quyền đến đâu trong các quyết định tài chính; ai chịu trách nhiệm khi AI gây ra rủi ro; làm thế nào để tăng tốc đổi mới mà không đánh đổi niềm tin; và Việt Nam cần làm gì để xây dựng một hệ sinh thái tài chính số an toàn, minh bạch, có trách nhiệm và bền vững.
“Niềm tin số không thể được xây dựng bởi một cơ quan đơn lẻ”
Thượng tướng Phạm Thế Tùng - Thứ trưởng Bộ Công an, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội An ninh mạng quốc gia phát biểu khai mạc Diễn đàn.
Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Phạm Thế Tùng cho biết, tại Việt Nam, quá trình chuyển đổi số ngành tài chính ngân hàng đang diễn ra với tốc độ rất nhanh, mở ra nhiều cơ hội cho tăng trưởng đột phá. Tuy nhiên, cần nhìn nhận một cách thẳng thắn rằng tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế số, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính sẽ không thể bền vững nếu không được đặt trên nền tảng của niềm tin.
Trong kỷ nguyên AI (trí tuệ nhân tạo), vấn đề niềm tin đang đứng trước những thách thức hoàn toàn mới. Nếu trước đây rủi ro chủ yếu nằm ở hệ thống công nghệ thì hiện nay rủi ro chuyển mạnh sang yếu tố con người, ảnh hưởng trực tiếp đến người dùng. Các phương thức lừa đảo chiếm đoạt tài sản ngày càng tinh vi, có tổ chức và đặc biệt sự hỗ trợ của công nghệ AI đã tạo những niềm tin giả rất khó phân biệt. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi cách tiếp cận trong bảo đảm an ninh tài chính số, từ phòng ngự thụ động sang chủ động kiến tạo niềm tin. Một hệ thống tài chính an toàn không chỉ là hệ thống không có rủi ro mà là hệ thống nơi người dùng thực sự được bảo vệ, được trang bị năng lực nhận diện rõ rủi ro và được hỗ trợ kịp thời khi xảy ra các sự cố.
Theo Thứ trưởng Phạm Thế Tùng, thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Bộ Công an, xác định vai trò nòng cốt trong việc bảo vệ an ninh quốc gia trên không gian mạng, trong đó có an ninh tài chính số, các đơn vị đã chủ động nhận diện và đấu tranh với các loại tội phạm tài chính công nghệ cao, tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng, chống tội phạm xuyên biên giới.
Tuy nhiên, cần khẳng định rằng, niềm tin số không thể được xây dựng bởi một cơ quan đơn lẻ. Đây là một nỗ lực tổng thể đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý Nhà nước, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội; quan trọng hơn cả là nâng cao nhận thức, kỹ năng của người dân bởi trong nhiều trường hợp, con người chính là mắt xích yếu nhưng cũng đồng thời là tuyến phòng thủ đầu tiên của toàn bộ hệ thống.
Niềm tin cần được nhìn nhận như một hạ tầng chiến lược của nền kinh tế số
Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng phát biểu tại Diễn đàn
Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng cho biết, thời gian qua, ngành Ngân hàng Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong chuyển đổi số. Các dịch vụ ngân hàng điện tử, thanh toán số, định danh khách hàng điện tử, xác thực sinh trắc học, ngân hàng di động, ví điện tử và các hệ sinh thái tài chính số đã phát triển mạnh mẽ, mang lại nhiều tiện ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp. Ngày nay, người dân có thể mở tài khoản, chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, gửi tiết kiệm, vay vốn, đầu tư và tiếp cận nhiều dịch vụ tài chính chỉ bằng một thiết bị di động. Đây là thành quả đáng ghi nhận của nỗ lực đổi mới sáng tạo, đầu tư công nghệ và cải cách quy trình trong toàn ngành ngân hàng.
Tuy nhiên, ngân hàng số càng phát triển nhanh thì yêu cầu bảo đảm an toàn, bảo mật và bảo vệ người dùng càng trở nên cấp thiết. Trong kỷ nguyên AI, tốc độ đổi mới công nghệ diễn ra rất nhanh, nhưng niềm tin của người dân và doanh nghiệp phải được xây dựng một cách bền bỉ, nhất quán và có trách nhiệm.
Theo Phó Thống đốc, AI có thể quyết định tốc độ phát triển, nhưng niềm tin số sẽ quyết định giới hạn của tăng trưởng tài chính. Nếu người dân không tin tưởng vào sự an toàn của giao dịch số, vào khả năng bảo vệ dữ liệu cá nhân hay tính minh bạch, công bằng trong các quyết định tài chính, thì các thành tựu công nghệ đều khó phát huy đầy đủ giá trị. Vì vậy, trong kỷ nguyên AI, niềm tin không chỉ là cảm nhận của khách hàng, mà phải được nhìn nhận như một hạ tầng chiến lược của nền kinh tế số, được xây dựng và bảo vệ bằng thể chế, công nghệ, quản trị rủi ro và sự phối hợp liên ngành.
Phó Thống đốc cũng cho rằng, trí tuệ nhân tạo đang mở ra những cơ hội rất lớn đối với ngành Ngân hàng. AI giúp nâng cao hiệu quả vận hành, tự động hóa quy trình, cá nhân hóa dịch vụ, chấm điểm tín dụng, chăm sóc khách hàng, phát hiện giao dịch bất thường, phòng chống gian lận và phòng chống rửa tiền. Nhưng AI cũng làm phát sinh các rủi ro mới như deepfake, lừa đảo được cá nhân hóa, giả mạo danh tính, thiên lệch thuật toán, mô hình “hộp đen”, phụ thuộc bên thứ ba và nguy cơ tự động hóa các quyết định có tác động lớn đến khách hàng nhưng thiếu kiểm soát phù hợp.
Đặc biệt, trong lĩnh vực ngân hàng, rủi ro không chỉ nằm ở hệ thống công nghệ, mà còn liên quan đến hành vi người dùng, dữ liệu cá nhân, luồng giao dịch, các nền tảng kết nối và khả năng tội phạm lợi dụng niềm tin của người dân để thực hiện gian lận, lừa đảo. “Điều đó đặt ra yêu cầu rất rõ ràng: chúng ta không thể chỉ bảo vệ hệ thống, mà phải bảo vệ cả người dùng; không thể chỉ phòng thủ tại từng tổ chức riêng lẻ, mà phải hình thành lá chắn chung của toàn hệ sinh thái; không thể chỉ xử lý sau khi rủi ro xảy ra, mà phải chuyển sang phát hiện sớm, cảnh báo sớm, ngăn chặn sớm và phối hợp phản ứng nhanh” – Phó Thống đốc đề nghị.
NHNN luôn nhất quán quan điểm: khuyến khích đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số, nhưng đổi mới phải đi đôi với an toàn; phát triển phải đi đôi với kiểm soát rủi ro; tiện ích cho khách hàng phải đi đôi với bảo vệ khách hàng.
Quang cảnh Diễn đàn
Xây dựng một hệ sinh thái tài chính số an toàn, minh bạch, có trách nhiệm và bền vững
Trong thời gian qua, NHNN đã tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao chuẩn an toàn, bảo mật trong cung cấp dịch vụ ngân hàng trực tuyến; thúc đẩy xác thực sinh trắc học; phối hợp với Bộ Công an triển khai Đề án 06 để làm sạch dữ liệu khách hàng; tăng cường phòng chống gian lận, tài khoản rác, tài khoản không chính chủ; đồng thời chỉ đạo các tổ chức tín dụng nâng cấp hạ tầng công nghệ, tăng cường công tác quản trị rủi ro công nghệ thông tin, an ninh, an toàn thông tin và bảo đảm hoạt động liên tục.
Đối với việc ứng dụng AI trong ngành Ngân hàng, định hướng của NHNN là thúc đẩy AI có trách nhiệm, trên cơ sở quản trị rủi ro, bảo vệ dữ liệu, minh bạch, trách nhiệm giải trình và lấy khách hàng làm trung tâm. Theo Phó Thống đốc, AI có thể hỗ trợ, khuyến nghị và cảnh báo, nhưng không được làm mờ trách nhiệm cuối cùng của con người và của tổ chức tài chính.
Nhận định về tầm quan trọng của tinh thần liên kết đa bên, Phó Thống đốc nhấn mạnh “Bảo vệ niềm tin số tài chính không thể là trách nhiệm riêng của từng ngân hàng, từng công ty chứng khoán, từng ví điện tử hay từng nền tảng công nghệ mà phải là trách nhiệm chung của toàn bộ hệ sinh thái. Chúng ta cần nỗ lực thúc đẩy cơ chế chia sẻ cảnh báo rủi ro, phối hợp xử lý tài khoản nghi vấn, phát hiện sớm hành vi gian lận, nâng cao nhận thức người dùng, đồng thời đảm bảo chia sẻ dữ liệu và tuân thủ pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin mạng”.
Phó Thống đốc khẳng định, NHNN cam kết tiếp tục đồng hành cùng các bộ, ngành, tổ chức tín dụng, trung gian thanh toán, doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội trong thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng AI có trách nhiệm, bảo vệ người dùng và củng cố niềm tin vào hệ thống tài chính - ngân hàng.
