Tham dự buổi đào tạo có bà Nguyễn Thị Minh Thơ - Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền (NHNN); ông Nguyễn Thanh Sơn - Giám đốc Trung tâm Đào tạo (Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam), cùng các chuyên gia quốc tế trong lĩnh vực tài sản số, phòng chống rửa tiền; đại diện các tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tài sản số và các đơn vị liên quan.
Hiện nay, thị trường tài sản số, tài sản mã hóa là thị trường tiềm ẩn rủi ro với nhiều hình thức rửa tiền mới, vì vậy cần đảm bảo được công tác quản lý, giám sát thị trường được hiệu quả. Nhằm nâng cao nhận thực cho các nhà cung cấp dịch vụ tài sản số về rủi ro rửa tiền, tài trợ khủng bố và các hành vi vi phạm pháp luật phát sinh trong quá trình cung ứng dịch vụ, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phối hợp với Binance tổ chức chương trình đào tạo “Phòng chống rửa tiền cho các nhà cung cấp dịch vụ tài sản số”.
Ông Nguyễn Thanh Sơn - Giám đốc Trung tâm đào tạo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam
Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Thanh Sơn - Giám đốc Trung tâm đào tạo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, chủ đề “Phòng chống rửa tiền cho các nhà cung cấp dịch vụ tài sản số ” đang được Việt Nam và ngành ngân hàng đặc biệt quan tâm trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn đối mặt với nhiều bất định, các động lực tăng trưởng truyền thống đang chịu áp lực điều chỉnh, kinh tế số tiếp tục nổi lên như một trụ cột quan trọng. Trong bức tranh đó, tài sản số không còn là câu chuyện công nghệ, mà đã trở thành một vấn đề kinh tế tài chính mang tính chiến lược, gắn với dòng vốn, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Theo số liệu của Chainalysis, giá trị giao dịch trên chuỗi tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã tăng từ 81 tỷ USD/tháng vào tháng 7/2022 lên 244 tỷ USD/tháng vào cuối năm 2024, gấp 3 lần chỉ trong vòng 30 tháng. Tốc độ tăng trưởng này đưa châu Á - Thái Bình Dương trở thành thị trường tài sản mã hóa phát triển nhanh nhất thế giới, phản ánh nhu cầu thực tiễn ngày càng lớn của nền kinh tế số, từ thanh toán, chuyển tiền, tiết kiệm đến các mô hình tài chính mới dựa trên blockchain.
Việt Nam không nằm ngoài xu thế đó. Dòng vốn tài sản mã hóa chảy vào thị trường Việt Nam năm 2025 đã vượt 220 tỷ USD, tăng 55% so với năm trước, đưa Việt Nam đứng thứ ba trong khu vực. Những con số này cho thấy quy mô và mức độ tham gia ngày càng sâu của người dân, doanh nghiệp Việt Nam vào thị trường tài sản số. Tuy nhiên, phần lớn các giao dịch vẫn diễn ra trên các sàn quốc tế, đặt ra nhiều thách thức trong quản lý, từ thất thu thuế đến rủi ro rửa tiền, tài trợ khủng bố và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.
Quang cảnh buổi đào tạo
Trong bối cảnh đó, thời gian qua tại Việt Nam, hàng loạt chính sách đã được ban hành để đưa tài sản mã hoá vào khung pháp lý, ví dụ như Luật Công nghiệp Công nghệ số, Nghị quyết 05, Công ước Hà Nội…, đặc biệt là Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ về thí điểm thị trường tài sản mã hóa được xem là bước ngoặt chính sách quan trọng, đánh dấu sự chuyển dịch từ “quan sát” sang “chủ động thử nghiệm”. Một trong những điểm được đặc biệt quan tâm là tiềm năng huy động vốn mà thị trường tài sản mã hóa có thể mang lại cho nền kinh tế. Khi được đặt trong khuôn khổ pháp lý rõ ràng, tài sản mã hóa, đặc biệt là các mô hình gắn với tài sản thực có thể trở thành kênh bổ sung quan trọng cho thị trường vốn truyền thống. Sự ra đời của Nghị quyết 05 nhanh chóng được các định chế tài chính trong nước hưởng ứng. Theo đó, một loạt ngân hàng như Techcombank, VPBank, HDBank... cùng các công ty chứng khoán lớn như TCBS, VPBankS, SSI, VIX... đều đã tham gia thành lập các công ty trong lĩnh vực tài sản mã hóa.
Tuy nhiên, tiềm năng lớn luôn song hành với rủi ro. Thực tiễn quốc tế cho thấy, sự phát triển nóng của thị trường tài sản mã hóa nếu thiếu kiểm soát có thể gây ra hệ lụy nghiêm trọng đối với nhà đầu tư và an ninh tài chính. Theo Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, tài sản mã hóa đang có xu hướng bị lợi dụng cho các hoạt động huy động vốn trái phép, lừa đảo và rửa tiền. Trong giai đoạn 2019 - 2024, lực lượng chức năng đã phát hiện gần 20.000 vụ lừa đảo trên không gian mạng, gây thiệt hại hơn 12.000 tỷ đồng, trong đó phần lớn dòng tiền bất hợp pháp được chuyển hóa thành tài sản mã hóa thông qua các sàn giao dịch quốc tế. Đáng lưu ý, nhiều sàn giao dịch không được cấp phép vẫn thu thập và lưu trữ dữ liệu khách hàng nhưng không tuân thủ các quy định về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, tiềm ẩn rủi ro lớn cho nhà đầu tư.
Trong bối cảnh đó, việc phát triển các sàn giao dịch tài sản mã hóa nội địa được cấp phép, hoạt động minh bạch theo khuôn khổ pháp lý của Nghị quyết 05/2025/NQ-CP không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố, mà còn trực tiếp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư khi xảy ra tranh chấp.
Ông Sơn cũng hy vọng rằng đây sẽ là cơ hội để các TCTD, các chuyên gia Việt Nam và quốc tế trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm để từng bước đưa thị trường tài sản mã hóa của Việt Nam phát triển một cách hiệu quả và an toàn, trở thành một cấu phần lành mạnh của hệ sinh thái tài chính hiện đại.
Bà Nguyễn Thị Minh Thơ - Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Tại buổi đào tạo, bà Nguyễn Thị Minh Thơ đã chia sẻ tổng quan về hoạt động và các yêu cầu liên quan đến trách nhiệm phòng, chống rửa tiền trong quá trình triển khai và vận hành thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Theo bà Thơ, tháng 6/2023, Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF) đã chính thức đưa Việt Nam vào Danh sách giám sát tăng cường (Danh sách xám). Trước bối cảnh này, Việt Nam đã triển khai Báo cáo Đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền theo Nghị quyết số 71/NQ-CP, trong đó lựa chọn đánh giá 4 nhóm nội dung liên quan đến tài sản ảo, gồm: nhà cung cấp dịch vụ ví và quản lý tài sản ảo; quỹ đầu tư tài sản ảo; tài sản mã hóa ổn định; cùng các loại tài sản ảo như tài sản ảo dạng chứng khoán, tài sản ảo tiện ích và tài sản ảo nền tảng. Kết quả đánh giá cho thấy rủi ro đối với các nhóm nội dung này đều được xếp hạng ở mức Trung bình cao đến Cao.
Liên quan đến yêu cầu quản lý và giảm thiểu rủi ro trong lĩnh vực tài sản ảo, Khuyến nghị 15 của FATF nhấn mạnh các quốc gia cần bảo đảm các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản ảo phải được quản lý trong khuôn khổ phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố, đồng thời phải được cấp phép hoặc đăng ký và chịu sự giám sát của hệ thống giám sát hiệu quả nhằm bảo đảm tuân thủ các khuyến nghị của FATF. Theo đó, các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa tại Việt Nam phải xây dựng quy trình phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, đồng thời triển khai các biện pháp quản lý tương tự như đối với các tổ chức tài chính.
Cụ thể, các tổ chức này phải thực hiện nhận biết khách hàng (KYC) trong trường hợp khách hàng thực hiện giao dịch không thường xuyên khi giá trị giao dịch quy đổi từ 1.000 USD trở lên. Bên cạnh đó, các đơn vị phải áp dụng các phương thức phù hợp để theo dõi và giám sát liên tục giao dịch cũng như mối quan hệ kinh doanh của khách hàng, thường xuyên xác định, cập nhật các dấu hiệu đáng ngờ nhằm kịp thời phát hiện và báo cáo giao dịch đáng ngờ theo quy định của pháp luật.
Đối với hoạt động của nhà đầu tư nước ngoài, quy định về chuyển tiền yêu cầu nhà đầu tư phải mở một tài khoản thanh toán bằng Đồng Việt Nam tại một ngân hàng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài được phép cung ứng dịch vụ ngoại hối tại Việt Nam. Tài khoản chuyên dùng bằng Đồng Việt Nam được sử dụng để thực hiện các giao dịch được phép và phải tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Đồng thời, chậm nhất vào ngày 10 của tháng đầu tiên mỗi quý, ngân hàng nơi nhà đầu tư nước ngoài mở tài khoản chuyên dùng phải báo cáo bằng văn bản tới Bộ Tài chính, Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước (Cục Phòng, chống rửa tiền, Cục Quản lý ngoại hối) về tổng hợp tình hình thu – chi trên tài khoản này liên quan đến các giao dịch mua bán tài sản mã hóa của quý liền kề trước đó.
Bên cạnh đó, theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, các cơ quan quản lý sẽ phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Công an và các bộ, ngành liên quan để quản lý, giám sát các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, triển khai các biện pháp phòng, chống rửa tiền, thanh tra, kiểm tra và giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao. Nghị quyết cũng cho phép lựa chọn tối đa 5 tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa tham gia triển khai, đồng thời yêu cầu định kỳ 6 tháng báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình thực hiện cũng như các vấn đề phát sinh, qua đó từng bước hoàn thiện khung quản lý đối với thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.
Ông Akbar Akhtar, Trưởng nhóm Điều tra khu vực Châu Á Thái Bình Dương, Binance
Ông Akbar Akhtar, Trưởng nhóm Điều tra khu vực Châu Á Thái Bình Dương, Binance đã có bài chia sẻ về quy trình điều tra của Binance. Theo ông, Binance là nền tảng được quản lý bởi Cơ quan Quản lý Dịch vụ Tài chính ADGM (FSRA), cơ quan giám sát tài chính thuộc Trung tâm Tài chính Quốc tế Abu Dhabi. Doanh nghiệp hiện có hơn 650 chuyên gia tuân thủ đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm bảo đảm việc thực thi các quy định về phòng, chống rửa tiền và quản lý rủi ro.
Ngoài ra, đơn vị này cũng tích cực hợp tác với các cơ quan chức năng trên toàn cầu thông qua việc tổ chức hơn 180 chương trình đào tạo dành cho các cơ quan thực thi pháp luật, đồng thời phản hồi hơn 65.000 yêu cầu hỗ trợ từ các cơ quan thực thi pháp luật, góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp trong công tác phòng, chống tội phạm tài chính và đảm bảo an toàn cho hệ sinh thái tài sản số.
Ông cũng đã đưa ra nhiều ví dụ thực tiễn nhằm minh họa cho các rủi ro có thể phát sinh trong quá trình vận hành thị trường tài sản mã hóa, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm trong việc nhận diện, xử lý và phối hợp, hợp tác với các cơ quan chức năng để phòng, chống các hành vi vi phạm pháp luật là vô cùng quan trọng.
Tiến sĩ Arda Akartuna, Trưởng Nhóm nghiên cứu về Các mối đe dọa mã hóa khu vực Châu Á Thái Bình Dương, Elliptic
Tại chương trình đào tạo, đại diện Elliptic đã chia sẻ tổng quan về xu hướng tội phạm tài chính trong hệ sinh thái tài sản số, đặc biệt là các hoạt động rửa tiền và che giấu dòng tiền thông qua nhiều blockchain (cross-chain). Theo chuyên gia của Elliptic, cùng với sự phát triển nhanh của thị trường tiền mã hóa, các đối tượng phạm tội ngày càng tận dụng các công cụ như sàn giao dịch phi tập trung, cầu nối blockchain và dịch vụ trộn tiền để che giấu nguồn gốc tài sản, khiến quá trình truy vết trở nên phức tạp hơn.
Để hỗ trợ các tổ chức tài chính, doanh nghiệp tiền số và cơ quan thực thi pháp luật, Elliptic đã phát triển hệ thống phân tích và truy vết dòng tiền trên blockchain, cho phép xác định nguồn gốc và điểm đến của giao dịch, đánh giá mức độ rủi ro của ví tiền điện tử cũng như phát hiện các mối liên hệ với hoạt động phạm pháp. Các giải pháp này giúp doanh nghiệp sàng lọc giao dịch, giám sát ví tiền điện tử và thực hiện điều tra chuyên sâu, từ đó nâng cao hiệu quả tuân thủ các quy định về phòng, chống rửa tiền.
Bên cạnh đó, Elliptic cũng cung cấp các công cụ hỗ trợ thẩm định và đánh giá rủi ro đối với các nhà cung cấp dịch vụ tài sản số (VASP), phục vụ quá trình tiếp nhận khách hàng, xác minh danh tính và kiểm soát các rủi ro tiếp xúc gián tiếp với các thực thể có liên quan đến hoạt động bất hợp pháp. Theo đại diện Elliptic, việc kết hợp công nghệ phân tích blockchain với hợp tác quốc tế và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan năng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực phòng chống tội phạm tài chính trong kỷ nguyên tài sản số.
Ông Diederik van Wersch, Giám đốc Kinh doanh Khu vực ASEAN, Chainalysis
Tại chương trình đào tạo, đại diện Chainalysis đã chia sẻ bức tranh tổng quan về thực trạng và xu hướng phát triển của thị trường tài sản mã hóa trên toàn cầu và tại khu vực ASEAN. Theo chuyên gia của Chainalysis, quy mô giao dịch tiền mã hóa trên thế giới đã tăng trưởng rất nhanh trong những năm gần đây, với tổng giá trị giao dịch ước đạt khoảng 38 nghìn tỷ USD, kéo theo nhiều thách thức mới trong công tác quản lý, giám sát và phòng chống tội phạm tài chính.
Báo cáo cũng cho thấy khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAC) hiện là thị trường tăng trưởng nhanh nhất của lĩnh vực tài sản số, với giá trị dòng tiền nhận vào tăng khoảng 69% so với cùng kỳ, cao hơn đáng kể so với mức tăng của năm trước. Đáng chú ý, Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có mức độ tiếp nhận và sử dụng tiền mã hóa cao trên thế giới, xếp thứ 4 toàn cầu theo chỉ số sử dụng tiền mã hóa dựa trên GDP bình quân đầu người, đồng thời là một trong những thị trường lớn tại Đông Nam Á với tổng giá trị giao dịch nhận vào ước vượt 200 tỷ USD trong năm qua.
Ngoài việc phân tích xu hướng thị trường, Chainalysis cũng giới thiệu các công cụ phân tích dữ liệu blockchain cho phép xác định mối liên hệ giữa các địa chỉ ví, cụm giao dịch và các thực thể có liên quan, qua đó hỗ trợ nhận diện các hoạt động có rủi ro cao như chợ darknet, dịch vụ trộn tiền, lừa đảo hoặc các thực thể bị trừng phạt. Theo đại diện Chainalysis, việc ứng dụng công nghệ phân tích blockchain đang trở thành công cụ quan trọng giúp các tổ chức tài chính, doanh nghiệp tài sản số và cơ quan thực thi pháp luật nâng cao hiệu quả phòng chống rửa tiền và tội phạm tài chính trong kỷ nguyên tài sản số.
Quang cảnh tọa đàm
Bên cạnh các nội dung trình bày chuyên đề, chương trình cũng tổ chức phiên thảo luận nhóm với chủ đề “Triển khai thành công các biện pháp phòng, chống rửa tiền trên nền tảng tài sản kỹ thuật số”. Tại đây, các chuyên gia quốc tế, đại diện cơ quan quản lý và các tổ chức tài chính đã cùng trao đổi về những thách thức trong việc kiểm soát rủi ro rửa tiền trong hệ sinh thái tài sản số, đặc biệt là đối với các giao dịch xuyên biên giới và các mô hình tài chính mới dựa trên công nghệ blockchain. Các đại biểu cũng chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong việc xây dựng quy trình nhận biết khách hàng (KYC), giám sát giao dịch, ứng dụng công nghệ phân tích dữ liệu blockchain và tăng cường phối hợp giữa doanh nghiệp với cơ quan thực thi pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tài sản số.
Các đại biểu tham dự chương trình chụp ảnh lưu niệm
Trong bối cảnh thị trường tài sản mã hóa phát triển nhanh nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro, việc nâng cao nhận thức và năng lực phòng, chống rửa tiền cho các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản số được xem là yêu cầu cấp thiết. Những nội dung trao đổi tại chương trình đào tạo được kỳ vọng sẽ góp phần hỗ trợ các doanh nghiệp và tổ chức tài chính chủ động kiểm soát rủi ro, đồng thời thúc đẩy sự hình thành một thị trường tài sản số minh bạch, có trách nhiệm và phù hợp với chuẩn mực quốc tế.
Ngọc Anh
