Ủy ban Rủi ro VNBA và KPMG họp bàn, phối hợp xây dựng Báo cáo xu hướng rủi ro ngành ngân hàng

Tham dự cuộc họp còn có ông Lê Thanh Tùng - Chủ nhiệm Ủy ban Rủi ro, Thành viên HĐQT VietinBank; ông Phạm Đỗ Nhật Vinh - Thành viên điều hành, Trưởng Khối Tư vấn tài chính KPMG Việt Nam; cùng các thành viên Ủy ban Rủi ro.

Hướng tới xây dựng bản đồ rủi ro chung của ngành ngân hàng tập trung vào các xu hướng rủi ro mới nổi

Phát biểu tại cuộc họp, ông Lê Thanh Tùng, Chủ nhiệm Ủy ban Rủi ro cho biết, ý tưởng xây dựng báo cáo xu hướng rủi ro đã được đề cập từ cuối năm 2025 khi Ủy ban Rủi ro thảo luận kế hoạch hoạt động năm 2026. Báo cáo dự kiến được phát triển dựa trên mô hình khảo sát xu hướng rủi ro toàn cầu của KPMG, đồng thời điều chỉnh để phản ánh sát thực hơn bối cảnh thị trường Việt Nam.

Theo đó, thông qua VNBA, nhóm nghiên cứu sẽ tiến hành khảo sát các tổ chức hội viên để xây dựng báo cáo tổng hợp về xu hướng rủi ro của hệ thống ngân hàng, dự kiến công bố định kỳ hằng năm. Ngoài ra, có thể phát triển thêm các báo cáo chuyên đề theo quý hoặc 6 tháng đối với những loại rủi ro nổi bật trong từng giai đoạn.

Ông Tùng cho rằng, việc xây dựng một 'bản đồ rủi ro' chung của toàn hệ thống ngân hàng là cần thiết. Hiện nay, mỗi ngân hàng đều có hệ thống quản trị rủi ro riêng, tuy nhiên các đánh giá này chủ yếu phản ánh tình hình nội bộ từng tổ chức. Nếu có một báo cáo ở cấp ngành, các ngân hàng sẽ có cái nhìn toàn diện hơn về các rủi ro mang tính hệ thống như rủi ro thanh khoản, rủi ro công nghệ thông tin, rủi ro gian lận hay gián đoạn hoạt động.

Báo cáo cũng có thể hỗ trợ các ngân hàng trong việc tham mưu cho Hội đồng quản trị, đặc biệt khi đề xuất đầu tư cho các hệ thống quản trị rủi ro, chẳng hạn như hệ thống giám sát rủi ro công nghệ thông tin theo thời gian thực.

Chia sẻ tại cuộc họp, ông Phạm Đỗ Nhật Vinh, Thành viên điều hành, Trưởng Khối Tư vấn tài chính - ngân hàng, KPMG Việt Nam cho biết, KPMG mong muốn phối hợp với VNBA xây dựng Báo cáo xu hướng rủi ro của ngành ngân hàng Việt Nam, dựa trên kinh nghiệm triển khai các khảo sát tương tự ở quy mô toàn cầu.

Theo ông Vinh, hiện nay KPMG thường xuyên thực hiện khảo sát xu hướng rủi ro đối với hệ thống ngân hàng trên phạm vi toàn cầu. Tuy nhiên, tại Việt Nam chưa có một báo cáo chuyên sâu phản ánh đặc thù rủi ro của thị trường trong nước. Vì vậy, KPMG đề xuất triển khai khảo sát riêng nhằm xây dựng báo cáo xu hướng rủi ro cho ngành ngân hàng Việt Nam.

Theo đề xuất, báo cáo sẽ tập trung vào một số nội dung chính như: những thách thức lớn mà các tổ chức tín dụng đang đối mặt; mức độ sẵn sàng của các ngân hàng trong quản trị rủi ro; mức độ trưởng thành của hệ thống quản trị rủi ro; cũng như các ưu tiên chiến lược trong quản trị rủi ro của các ngân hàng trong giai đoạn 3-5 năm tới.

Bên cạnh đó, khảo sát cũng sẽ đánh giá mức độ ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý rủi ro, cũng như cách các ngân hàng đang tiếp cận và quản lý các loại rủi ro mới nổi như rủi ro phi tài chính, rủi ro địa chính trị và rủi ro phát sinh trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động.

Bộ câu hỏi khảo sát dự kiến gồm 24-30 câu hỏi, kết hợp giữa câu hỏi định lượng và định tính, được xây dựng trên cơ sở các mẫu khảo sát toàn cầu của KPMG và điều chỉnh phù hợp với thực tiễn tại Việt Nam.

Đối tượng tham gia khảo sát dự kiến gồm đại diện các tuyến quản trị rủi ro trong ngân hàng, bao gồm lãnh đạo đơn vị kinh doanh hoặc tài chính (tuyến 1), lãnh đạo bộ phận quản lý rủi ro (tuyến 2) và có thể mở rộng tới đại diện kiểm toán nội bộ hoặc thành viên Ủy ban quản trị rủi ro (tuyến 3).

Theo KPMG, khảo sát sẽ không thu thập các dữ liệu nhạy cảm như tỷ lệ nợ xấu hay hệ số an toàn vốn, mà chủ yếu tập trung vào các đánh giá ở cấp độ chiến lược nhằm bảo đảm tính bảo mật và tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng chia sẻ thông tin.

Cần xây dựng bộ câu hỏi khảo sát mang tính thực tiễn phù hợp, để sớm triển khai xây dựng báo cáo

Tại cuộc họp, các thành viên Ủy ban Rủi ro cơ bản thống nhất với đề xuất khảo sát. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng việc xây dựng báo cáo rủi ro ngành có thể gặp thách thức liên quan đến chia sẻ dữ liệu, do thông tin về rủi ro thường mang tính nhạy cảm.

Đại diện Standard Chartered Bank cho rằng bộ câu hỏi cần được thiết kế phù hợp để vừa thu thập được dữ liệu cần thiết, vừa tránh tạo tâm lý e ngại cho các tổ chức tham gia. Bên cạnh đó, việc công bố báo cáo ra công chúng cũng cần được cân nhắc, bảo đảm cách diễn giải phù hợp nhằm tránh hiểu nhầm về mức độ rủi ro của hệ thống ngân hàng.

Một số thành viên đề xuất báo cáo nên tập trung vào xu hướng rủi ro và các biện pháp quản trị, thay vì đi sâu vào dữ liệu chi tiết của từng tổ chức. Đồng thời, có thể kết hợp với các tọa đàm chuyên đề định kỳ để phân tích sâu từng loại rủi ro như rủi ro thanh khoản, rủi ro công nghệ hoặc rủi ro hoạt động.

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) cơ bản ủng hộ việc triển khai khảo sát về quản trị rủi ro trong hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh cách tiếp cận cần gắn chặt với thực tiễn quản trị rủi ro của các tổ chức tín dụng, đồng thời xem xét mức độ đáp ứng các chuẩn mực quốc tế như Basel II, Basel III.

Theo TS. Nguyễn Quốc Hùng, trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu có nhiều biến động, đặc biệt là các yếu tố địa chính trị, việc đánh giá xu hướng rủi ro và năng lực quản trị rủi ro của hệ thống ngân hàng là rất cần thiết. Kết quả khảo sát sẽ góp phần xây dựng bức tranh tổng quan về các xu hướng rủi ro của ngành ngân hàng.

Ông cho rằng nội dung khảo sát nên tập trung vào ba nhóm vấn đề chính, gồm: quan điểm và mức độ quan tâm của lãnh đạo ngân hàng đối với công tác quản trị rủi ro; kế hoạch và chiến lược quản trị rủi ro trong từng giai đoạn; cùng các giải pháp cụ thể nhằm triển khai hiệu quả hoạt động quản trị rủi ro trong thực tiễn.

TS. Nguyễn Quốc Hùng cũng lưu ý rằng quản trị rủi ro không chỉ dừng ở việc nhận diện rủi ro mà cần gắn với ba yếu tố cốt lõi gồm con người, đạo đức nghề nghiệp và công nghệ. Trong đó, các rủi ro liên quan đến yếu tố con người và đạo đức nghề nghiệp vẫn cần được đặc biệt chú trọng, bên cạnh các rủi ro phát sinh từ quá trình chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong hoạt động ngân hàng.

Bên cạnh đó, ông nhấn mạnh vai trò quan trọng của Ủy ban Rủi ro trong việc thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu, chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao năng lực quản trị rủi ro trong toàn hệ thống ngân hàng.

Kết luận cuộc họp, ông Lê Thanh Tùng cho rằng việc xây dựng Báo cáo xu hướng rủi ro ngành ngân hàng là khả thi và cần có tiếng nói chung của Hiệp hội. Theo kế hoạch, Ủy ban Rủi ro sẽ tiếp tục phối hợp với KPMG hoàn thiện bộ câu hỏi khảo sát và kế hoạch triển khai chi tiết.

Báo cáo sau khi hoàn thành được kỳ vọng sẽ cung cấp những phân tích và góc nhìn quan trọng về xu hướng rủi ro của ngành ngân hàng, góp phần hỗ trợ các tổ chức tín dụng nâng cao năng lực quản trị rủi ro và giúp VNBA có thêm công cụ cảnh báo sớm đối với các rủi ro có thể ảnh hưởng tới toàn hệ thống.

T.Đ