Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phòng, chống rửa tiền và tội phạm tài chính

Tham dự hội thảo có TS Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA); Ông Nguyễn Thanh Sơn - Giám đốc Trung tâm Đào tạo (VNBA); Bà Nguyễn Thị Minh Thơ - Cục Phòng, chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam); Ông Sanjay Dhawan – Tổng Giám đốc điều hành Tập đoàn Symphony AI; Ông Tuck Chan – Tổng Giám đốc Lucid Groupe; Ông Craig Robertson – Chuyên gia phòng, chống tội phạm tài chính – APAC; Bà Ngô Tố Anh – Giám đốc điều hành Lucid Groupe; Đại diện KPMG Việt Nam.

Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, đây là lần thứ 2 VNBA phối hợp với Lucid cùng tổ chức hội thảo. Nội dung về tội phạm tài chính được các tổ chức tín dụng (TCTD) tại Việt Nam quan tâm, đặc biệt là ban lãnh đạo các ngân hàng. Hiện nay trong bối cảnh Luật Phòng, chống rửa tiền đã được quốc hội thông qua năm 2022, kèm theo đó là các Nghị định của Chính phủ, Thông tư của Ngân hàng Nhà nước liên quan đến triển khai phòng, chống rửa tiền diễn ra quyết liệt. Do đó, Việt Nam được Nhóm châu Á - Thái Bình Dương về chống rửa tiền (APG) ghi nhận những thay đổi tích cực trong khung khổ pháp lý về phòng, chống rửa tiền.

Thời gian qua, các ngân hàng thương mại (NHTM) đẩy mạnh chuyển đổi số để nâng cao trải nghiệm ứng dụng, tạo ra những tiện ích và thuận lợi, đem đến những dịch vụ tốt hơn cho khách hàng. Tuy nhiên, đi cùng với đó là tình hình tội phạm tài chính/tội phạm rửa tiền ngày càng gia tăng, đặc biệt là trong lĩnh vực ngân hàng, dẫn đến nguy cơ các TCTD bị lợi dụng. Ông đánh giá cao nội dung của cuộc hội thảo ứng dụng công nghệ nhân tạo (AI) trong phòng chống rửa tiền, đây là một lĩnh vực mới.

TS. Nguyễn Quốc Hùng cho biết thêm, qua trao đổi với các Hiệp hội Ngân hàng trong khu vực ASEAN và châu Á cũng như Hồng Kông (Trung Quốc), có thể thấy tốc độ phát triển về chuyển đổi số tại Việt Nam nhanh vượt bậc. Vì vậy, việc triển khai các ứng dụng trải nghiệm đối với khách hàng của các TCTD là rất cần thiết, nhất là khi Quyết định 2345/2023/QĐ-NHNN về triển khai các giải pháp an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến và thanh toán thẻ ngân hàng (Quyết định 2345) có hiệu lực từ ngày 1/7/2024 và triển khai Luật Giao dịch điện tử, trong đó quy định chuyển tiền từ 10 triệu đồng phải xác thực sinh trắc học. Điều này có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm của khách hàng nhưng hạn chế rất lớn rủi ro tiềm ẩn trong giao dịch điện tử. Vì vậy, tính cấp thiết của công tác phòng chống rửa tiền, phòng chống tội phạm tài chính luôn được NHNN và các TCTD đặt lên hàng đầu.

TS Nguyễn Quốc Hùng mong muốn, tại buổi hội thảo các chuyên gia chia sẻ kinh nghiệm khi triển khai phòng, chống rửa tiền trong thực tiễn. Trên cơ sở đó, các TCTD lắng nghe, tham mưu, tư vấn cho ban lãnh đạo đơn vị trong lĩnh vực Phòng chống rửa tiền, đồng thời trao đổi thẳng thắn, thảo luận những vướng mắc, từ đó kiến nghị với cơ quan quản lý Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ để ban hành Luật Phòng, chống rửa tiền sao cho phù hợp nhất, đảm bảo các TCTD có thể triển khai hiệu quả theo Pháp luật Việt Nam và luật Quốc tế.

Cũng tại hội thảo, ông Ông Sanjay Dhawan – Tổng Giám đốc điều hành tập đoàn Symphony AI cho biết, Symphony AI là một tập đoàn toàn cầu tập trung vào trí tuệ nhân tạo AI, tăng cường và dự phòng, tạo ra các giá trị nhân tạo cao. Tập đoàn có trên 25 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, vận hành trí tuệ nhân tạo để ngăn chặn tội phạm tài chính. Ông đánh giá vai trò quan trọng về việc các ngân hàng thương mại đẩy mạnh chuyển đổi số để đem đến những dịch vụ tốt hơn cho khách hàng. Tuy nhiên trong bối cảnh luật mới được ban hành sẽ có những yêu cầu mới về phòng, chống rửa tiền cũng như các báo cáo cần thắt chặt hơn đòi hỏi hệ thống giám sát cần được nâng cao.

 

Ngoài ra, ông Sanjay Dhawan nhấn mạnh vai trò quan trọng của AI dự đoán, AI tạo sinh hay Chat GPT trong hoạt động hằng ngày. Ứng dụng AI kết hợp với con người có thể phát triển hệ thống theo quy mô, giải quyết khoảng trống trong hệ thống, chi phí hiệu quả và có thể lan tỏa trong nhiều ngành nghề. Đồng thời, các TCTD cần xây dựng hệ thống đủ mạnh để ngăn ngừa tội phạm rửa tiền toàn quốc, đẩy nhanh AI theo hướng giảm thiểu rủi ro, tăng cường nguồn lực, tối ưu cho ngành, lồng ghép AI trong ngăn chặn tội phạm rửa tiền, xác định được các mối hiểm họa, nhằm hỗ trợ tối đa cho khách hàng.

Chia sẻ tại hội thảo, Bà Nguyễn Thị Minh Thơ (Cục Phòng, chống rửa tiền - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) đánh giá, việc phòng chống tội phạm tài chính là một vấn đề khó vì tội phạm tài chính luôn đi trước. Các quy định pháp lý được tổng hợp từ các tình huống xảy ra trong thực tế, đây là một thách thức lớn đối với các đơn vị cũng như cơ quan quản lý.

Bà Thơ cho biết, các phương thức, thủ đoạn rửa tiền theo ngành và sản phẩm bao gồm: Ngân hàng, trung gian thanh toán, bảo hiểm nhân thọ, chứng khoán, kinh doanh trò chơi có thưởng, kinh doanh bất động sản, kế toán, luật sư, công chứng… Kéo theo đó, các tội phạm nguồn của tội phạm rửa tiền bao gồm: Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tội mua bán trái phép chất ma túy, tội tham ô, tội nhận hối lộ, tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản, tội trốn thuế, tội mua bán người, tội buôn lậu, tội vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới, tội đánh bạc tội tổ chức đánh bạc…

Ngoài ra, các xu hướng mô hình tội phạm rửa tiền trong những năm gần đây bao gồm: Rửa tiền, tài trợ khủng bố liên quan đến tài sản ảo, rửa tiền tài trợ khủng bố liên quan tội phạm nguồn có rủi ro cao như buôn người, trốn thuế, lừa đảo, môi trường… các vấn đề liên quan đến phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt…

Cũng tại buổi hội thảo, các chuyên gia, đại diện các TCTD đã có phiên thảo luận tích cực, trao đổi về các chủ đề: Các bước áp dụng AI trong Phòng chống tội phạm tài chính; Chuyển đổi trong Phòng chống tội phạm tài chính; Xu hướng tội phạm rửa tiền, quy định pháp lý và yêu cầu của các cơ quan chức năng, các tính năng giám sát giao dịch có thể triển khai trên các nền tảng…