Hình ảnh minh họa (Nguồn: Internet)
Ngày 25/11/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 304/2025/NĐ-CP (Nghị định 304) quy định chi tiết điều kiện đối với tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu được tổ chức tín dụng thu giữ theo Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi 2025. Nghị định có hiệu lực từ ngày 01/12/2025.
Nghị định áp dụng đối với các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức mua bán, xử lý nợ do Nhà nước sở hữu 100% vốn và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Trong đó, xác định hai nhóm tài sản đặc biệt nhạy cảm, làm cơ sở để áp dụng cơ chế nhân văn khi thực hiện thu giữ tài sản bảo đảm. Thứ nhất là “chỗ ở duy nhất” - nơi ở hợp pháp, nơi người bảo đảm đăng ký thường trú hoặc tạm trú và họ không còn bất kỳ nơi ở nào khác.
Thứ hai là “công cụ lao động chủ yếu hoặc duy nhất”, là tài sản động sản phục vụ trực tiếp cho sinh kế chính của người bảo đảm, có giá trị không vượt quá 24 tháng lương tối thiểu. Nếu thu giữ những tài sản này, người bảo đảm có thể mất khả năng tạo ra mức thu nhập tối thiểu theo vùng.
Theo Điều 198a Luật Các tổ chức tín dụng 2024 (được sửa đổi năm 2025), tổ chức tín dụng chỉ được thu giữ tài sản bảo đảm khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau: tài sản phải thuộc trường hợp phải xử lý theo Điều 299 Bộ luật Dân sự 2015; hợp đồng bảo đảm có thỏa thuận rõ ràng về quyền thu giữ tài sản của bên nhận bảo đảm; biện pháp bảo đảm đã phát sinh hiệu lực đối kháng với bên thứ ba.
Bên cạnh đó, tài sản không được nằm trong diện tranh chấp, không bị kê biên, không bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời và không thuộc diện tạm đình chỉ xử lý theo luật phá sản.
Ngoài ra, tổ chức tín dụng phải thực hiện việc công khai thông tin theo quy định tại khoản 3 và khoản 4 Điều 1 Luật sửa đổi 2025 trước khi tiến hành thu giữ.
Như vậy, việc thu giữ chỉ được thực hiện khi hợp đồng hợp lệ, tài sản pháp lý minh bạch và các nghĩa vụ thông báo đã hoàn tất.
Về thứ tự phân chia tiền thu được từ xử lý tài sản bảo đảm, Khoản 1 Điều 199 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 quy định rõ rằng số tiền này được phân bổ theo trình tự ưu tiên.
Trước hết dùng để thanh toán chi phí bảo quản tài sản bảo đảm; tiếp theo là chi phí thu giữ và xử lý tài sản. Sau đó, số tiền còn lại được dùng để chi trả án phí và các khoản thuế, lệ phí phát sinh từ việc chuyển nhượng tài sản, như thuế thu nhập cá nhân hoặc lệ phí trước bạ.
Tiếp đến, phần tiền thu được được dùng để thanh toán nghĩa vụ nợ được bảo đảm cho tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoặc tổ chức mua bán – xử lý nợ. Cuối cùng, nếu vẫn còn dư, số tiền này sẽ được sử dụng để thanh toán các nghĩa vụ khác không có bảo đảm theo quy định pháp luật.
Thứ tự này nhằm bảo đảm minh bạch, công bằng và bảo vệ quyền lợi của các bên khi xử lý tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu.
Chi tiết Nghị định số 304/2025/NĐ-CP xem tại đây.
