Xây dựng tài liệu hướng dẫn xử lý nợ trước khi tiến hành tố tụng

TS Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA tham dự, chủ trì cuộc họp.

Tham dự cuộc họp còn có ông Nguyễn Hưng Quang, Chủ tịch Trung tâm Hòa giải Thương mại Quốc tế Việt Nam (VICMC), bà Nina Mocheva, Chuyên gia tài chính cấp cao IFC và đại diện một số tổ chức hội viên Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam gồm Agribank, BIDV, TPBank, Techcombank, Mcredit, VAMC.

Trước đó vào tháng 11/2023, VNBA cũng đã có buổi làm việc về vấn đề tái cấu trúc nợ ngoài tòa, thúc đẩy xây dựng dự thảo khung về xử lý nợ xấu của các hội viên Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam.

Phát biểu tại cuộc họp và trình bày một số nội dung chính của dự thảo tài liệu hướng dẫn, ông Nguyễn Hưng Quang, Chủ tịch VICMC cho biết, xử lý nợ với nhiều chủ nợ trước khi tiến hành tố tụng (còn gọi là thủ tục xử lý nợ ngoài Toà án) là quá trình giải quyết thân thiện giữa các tổ chức tín dụng (bên cho vay) với doanh nghiệp (bên vay) nhằm xử lý nợ, giúp phục hồi hoạt động kinh doanh.

Xử lý nợ trước khi tiến hành tố tụng có ý nghĩa to lớn, giúp các tổ chức tín dụng (TCTD) giảm tỷ lệ nợ xấu; giúp doanh nghiệp mắc nợ có thể tránh được tình trạng phá sản, có khả năng vượt qua các khó khăn tạm thời về tài chính; đem lại lợi ích cho các bên liên quan khác (người lao động, khách hàng, nhà cung cấp, nhà đầu tư...) thông qua việc giảm tổn thất và giúp toà án giảm áp lực trong việc giải quyết các vụ việc phá sản.

Ngoài ra, xử lý nợ trước khi tiến hành tố tụng có ý nghĩa nhất định với sự phát triển kinh tế và xã hội, góp phần đảm bảo sự bền vững của hệ thống tài chính, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giảm tỷ lệ thất nghiệp xuất phát từ việc doanh nghiệp đi vay bị phá sản.

Do đó, tài liệu hướng dẫn về xử lý nợ trước khi tiến hành tố tụng được xây dựng nhằm thiết lập một khuôn khổ hành động cho việc xử lý nợ và phục hồi kinh doanh hiệu quả.

Theo ông Hưng, cấu trúc của tài liệu hướng dẫn bao gồm một số nội dung chính: (i) Điều khoản định nghĩa; (ii) Điều kiện để bên nợ thực hiện việc xử lý nợ; (iii) Mở thủ tục xử lý nợ; (iv) Thời gian đàm phán xử lý nợ; (v) Thực hiện hợp đồng xử lý nợ; (vi) Phụ lục về đơn đăng ký mở thủ tục và thỏa thuận về mở thủ tục xử lý nợ.

Ngoài ra, ông Hưng cũng đề nghị làm rõ một số nội dung hướng dẫn xử lý nợ trước khi tiến hành tố tụng, bao gồm: Quy định về tổng giá trị các khoản nợ; Thời gian trả nợ; Tỷ lệ biểu quyết liên quan và kế hoạch xử lý nợ;  Các biện pháp xử lý nợ; Bảo mật thông tin...

Tại cuộc họp, bà Nina Mocheva - Chuyên gia cấp cao lĩnh vực tài chính (IFC) thuộc Ngân hàng Thế giới (WB) cho biết, các khái niệm chung đã được làm rõ trong tài liệu hướng dẫn xử lý nợ trước khi tiến hành tố tụng. Tuy nhiên, điều quan trọng của quy trình xử lý nợ là đánh giá tính khả thi về tài chính để thấy được doanh nghiệp có khả năng vực dậy, hồi phục sản xuất kinh doanh và khả năng trả nợ, trước khi các bên cho vay thảo luận về giải pháp xử lý nợ. 

Bà Mocheva cũng đề xuất quy trình xử lý nợ sẽ do ngân hàng đầu mối hoặc hội đồng bên cho vay chủ trì và thực hiện đánh giá trước khi thực hiện quy trình dàn xếp, đồng thời khuyến nghị nên có chuyên gia độc lập hỗ trợ việc hòa giải, đàm phán, cũng như chuyên gia tái cấu trúc nợ ngoài tòa để đánh giá tính khả thi của doanh nghiệp trong quy trình xử lý nợ.

Ngoài ra, bà Mocheva cũng lưu ý thêm đến vấn đề bỏ phiếu biểu quyết, vấn đề bảo mật thông tin... Đồng thời để áp dụng quy trình này, tài liệu hướng dẫn cần có sự thống nhất của các bên liên quan trước khi thực hiện.

TS Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho rằng, hướng dẫn xử lý nợ trước khi tiến hành tố tụng là một trong những nội dung quan trọng trong việc hỗ trợ các Tổ chức tín dụng (TCTD) xử lý nợ ngoài tòa. Theo ông Hùng, việc xây dựng quy trình này trong bối cảnh luật phá sản đang sửa đổi, bổ sung là tiền đề quan trọng để VNBA và các tổ chức hội viên tham gia đóng góp ý kiến vào luật trong thời gian tới; đồng thời là cơ sở để tạo điều kiện tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trước khi tiến hành thủ tục phá sản.

Ông Hùng cũng đồng tình với đề xuất cần có chuyên gia độc lập đánh giá để đảm bảo tính khách quan. Hội đồng chủ nợ chỉ để thống nhất và thực hiện quy trình có người đứng đầu và thống nhất các chủ nợ còn lại.

Ông Hùng nhấn mạnh, cần xác định rõ cơ sở pháp lý khi xây dựng quy trình, phải có quy định từ Thông tư, Nghị định của Chính phủ cho phép TCTD thực hiện cơ cấu nợ phù hợp với thực trạng của Việt Nam. Đồng thời nghiêm túc tuân thủ quy định pháp luật của Quốc hội, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước. 

Bên cạnh đó, khi xác định doanh nghiệp không còn khả năng cơ cấu nợ, các TCTD cần chủ động đánh giá, thẩm định khó khăn, xây dựng phương án phục hồi và thống nhất giải pháp xử lý khoản nợ trước khi đưa doanh nghiệp vào tình trạng phá sản.

Cũng tại cuộc họp, các TCTD hội viên cũng đã có những trao đổi, ý kiến đóng góp về Hướng dẫn xử lý nợ trước khi tiến hành tố tụng.

Đại diện Agribank cho rằng, tài liệu này chỉ nên là hướng dẫn mang tính chất tham khảo, không nên đưa vào luật để bắt buộc các chủ thể làm theo và cần xem xét lại thời hạn trả nợ cũng như tỷ lệ biểu quyết.

Đại diện BIDV đề nghị làm rõ thêm các lợi ích của việc xử lý nợ ngoài tòa để các TCTD có thể đồng thuận làm theo hướng dẫn; ngoài ra, cũng cần có thêm căn cứ pháp luật rõ ràng.

Đại diện Techcombank kiến nghị xem xét và cân nhắc thêm về thông lệ thị trường, soạn thảo các bộ hợp đồng phù hợp với pháp luật Việt Nam và khuyến khích các hội viên sử dụng. Đồng thời tách quy định theo quá trình diễn biến xử lý khoản nợ, cơ cấu lại thời gian trả nợ, làm rõ khái niệm xử lý nợ và nghiên cứu kỹ thực tiễn để đưa ra giải pháp xử lý nợ.

Đại diện VAMC đề xuất quy trình xử lý nợ ngoài tòa cần có cơ chế trung gian để đảm bảo công bằng giữa các bên.

Còn theo đại diện TPBank cho rằng, việc xác định vị trí pháp lý của văn bản là quan trọng nhất. Cùng với đó, nhìn nhận và xem xét lại quy trình xử lý nợ ngoài tòa để có thỏa thuận thống nhất đối với thời hạn, hình thức, bản chất khoản vay từ đó đưa ra quy định hướng dẫn chung.

Kết thúc cuộc họp, TS Nguyễn Quốc Hùng cảm ơn các TCTD và IFC đã dành thời gian nghiên cứu chương trình và đưa ra tài liệu để VNBA tham khảo giúp ban hành quy trình xử lý nợ. Ông cho rằng, với chia sẻ từ các chuyên gia của IFC và ý kiến đóng góp từ các tổ chức hội viên VNBA, nội dung trao đổi hôm nay hết sức có ý nghĩa.

Quy trình xử lý nợ trước khi tiến hành tố tụng là cần thiết và cần được tuyên truyền, phổ biến rộng rãi đến các TCTD. Hiệp hội Ngân hàng sẽ tổ chức nghiên cứu trao đổi thêm với hội viên, tiếp tục thảo luận các nội dung trên để hoàn thiện tài liệu hướng dẫn và sẽ ban hành "Bộ quy tắc" xử lý nợ khi đủ điều kiện lẫn cơ sở pháp lý phù hợp với quy định pháp luật.

N.A