Ngày 15/4 , tại trụ sở Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các TCTD Việt Nam (VAMC), Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức Tọa đàm “Nợ xấu trong bối cảnh mới”.
Tọa đàm có sự tham dự của đại diện Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; Ủy ban Kinh tế - Tài chính, Quốc hội; Văn phòng Chính phủ; Bộ Tư pháp; Tòa án Nhân dân Tối cao; Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao; Ngân hàng Nhà nước; Bộ Công an; Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Bộ Xây dựng; Bộ Tài chính; các TCTD hội viên, các chuyên gia, đại diện các tổ chức tín dụng, Công ty VAMC, doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước, các cơ quan báo chí.
TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phát biểu tại toạ đàm
Yêu cầu cấp bách trong bối cảnh mới
Phát biểu khai mạc toạ đàm TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, toạ đàm được tổ chức trong bối cảnh Đại hội Đảng lần thứ XIV vừa diễn ra thành công tốt đẹp. Đại hội đã đề ra những định hướng chiến lược quan trọng cho đất nước trong thời kỳ mới, với định hướng mục tiêu tăng trưởng hai con số. Đây là nhiệm vụ trọng tâm, đòi hỏi sự vào cuộc của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân, cùng các bộ, ngành và địa phương.
"Trong tiến trình đó, ngành Ngân hàng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Bên cạnh nhiệm vụ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, ngành Ngân hàng còn phải hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, đảm bảo ổn định sản xuất kinh doanh và tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp phát triển. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, nợ xấu tiếp tục là vấn đề lớn, đòi hỏi phải được xử lý một cách hiệu quả, bền vững", TS. Nguyễn Quốc Hùng đặt vấn đề.
Phân tích cụ thể, TS. Nguyễn Quốc Hùng cho biết, theo đánh giá của Chính phủ, Nghị quyết 42/2017/QH14 đã phát huy hiệu quả to lớn, hỗ trợ ngành Ngân hàng xử lý nợ xấu trong thời gian qua. Tuy nhiên, sau khi Nghị quyết 42/2017/QH14 hết hiệu lực, chúng ta phải đối mặt với nhiều khó khăn do tác động của đại dịch COVID-19, khủng hoảng kinh tế cũng như những biến động địa chính trị khiến kinh tế toàn cầu gặp nhiều thách thức. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Trong bối cảnh đó, nợ xấu, nợ xấu tiềm ẩn và các rủi ro luôn hiện hữu, tác động trực tiếp đến hoạt động của các tổ chức tín dụng.
TS. Nguyễn Quốc Hùng dẫn số liệu sơ bộ cho thấy, tỷ lệ nợ xấu nội bảng và nợ xấu tiềm ẩn hiện ở mức khoảng trên 2,8%. Nếu nguồn lực này được khai thác và đưa vào hoạt động sản xuất kinh doanh, hiệu quả kinh tế mang lại sẽ vô cùng to lớn. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí cho các tổ chức tín dụng, mà còn đưa dòng vốn trở lại lưu thông, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
"Chính vì vậy, việc xử lý và thu hồi nợ xấu là nhiệm vụ cấp thiết. Toạ đàm hôm nay được tổ chức nhằm đánh giá thực trạng nợ xấu, phân tích những khó khăn, vướng mắc về pháp lý và đề xuất các giải pháp phù hợp trong bối cảnh mới", TS. Nguyễn Quốc Hùng nhấn mạnh.
Quang cảnh toạ đàm
Cần giải pháp quyết liệt và đồng bộ
TS. Nguyễn Quốc Hùng thẳng thắn nhìn nhận, với thực trạng nợ xấu hiện nay, nếu không có giải pháp quyết liệt và sự hỗ trợ tích cực từ các cấp, các ngành, thì bản thân ngành Ngân hàng không thể đơn phương xử lý. Điều này sẽ trở thành gánh nặng lớn đối với hệ thống ngân hàng, làm gia tăng chi phí, hạn chế khả năng giảm lãi suất cho vay đối với doanh nghiệp, đồng thời làm ách tắc dòng vốn, ảnh hưởng đến mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
"Trong bối cảnh hiện nay, tốc độ tăng trưởng tín dụng 3 tháng đầu năm 2026 đạt trên 3%, trong khi huy động vốn chưa đến 1%, cho thấy nguồn vốn huy động thấp hơn nhiều so với nhu cầu tín dụng, trong khi nhu cầu vốn phục vụ sản xuất kinh doanh là rất lớn. Việc huy động nguồn lực trong dân vẫn còn nhiều khó khăn", TS. Nguyễn Quốc Hùng trăn trở.
Vừa qua, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng đã triệu tập các ngân hàng, yêu cầu triển khai các giải pháp nhằm thống nhất mặt bằng lãi suất huy động hợp lý, qua đó đảm bảo lãi suất cho vay phù hợp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận vốn phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.
Liên quan đến khuôn khổ pháp lý, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng 2025, trong đó trao thêm quyền quan trọng cho các ngân hàng, đặc biệt là quyền thu giữ tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, TS. Nguyễn Quốc Hùng chỉ ra rằng, trên thực tế, việc triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Mặc dù Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã ban hành các nghị định và thông tư hướng dẫn, song quá trình tổ chức thực hiện tại các tổ chức tín dụng vẫn còn nhiều trở ngại.
"Vậy những vướng mắc nằm ở đâu? Tính chất pháp lý của chúng như thế nào? Đây là những nội dung cần được trao đổi, thảo luận và làm rõ tại tọa đàm hôm nay, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm xử lý nợ xấu hiệu quả", TS. Nguyễn Quốc Hùng đặt vấn đề.
TS. Nguyễn Quốc Hùng cho rằng, VAMC được thành lập đến nay đã 13 năm và với vai trò của mình, VAMC đã hoàn thành tốt nhiệm vụ trong việc đưa nợ xấu nội bảng ra ngoại bảng, góp phần hỗ trợ các tổ chức tín dụng đưa tỷ lệ nợ xấu nội bảng xuống dưới 3% theo thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, bản chất nợ xấu vẫn còn tồn tại và việc thu hồi nợ xấu vẫn gặp nhiều khó khăn.
Hiện nay, các tổ chức tín dụng và các công ty quản lý tài sản (AMC) đều thực hiện chức năng thu hồi nợ. Tuy nhiên, quyền hạn của các đơn vị này chưa có sự khác biệt đáng kể so với VAMC. Nếu không có cơ chế đặc thù hỗ trợ, việc xử lý nợ xấu sẽ tiếp tục gặp nhiều trở ngại.
Trong thực tiễn, công tác thu hồi nợ vẫn còn đối mặt với nhiều khó khăn. Ngay cả khi tài sản bảo đảm đã được thu giữ, việc sang tên vẫn gặp vướng mắc. Quá trình xử lý tài sản phát sinh tranh chấp, thậm chí có những tranh chấp mang tính giả tạo nhằm chống đối việc bàn giao và xử lý tài sản, gây khó khăn cho các ngân hàng. Do đó, kết quả thu hồi nợ xấu vẫn còn khiêm tốn.
Mặc dù hành lang pháp lý đã tương đối đầy đủ, song khi triển khai vào thực tế vẫn còn nhiều bất cập. Chẳng hạn, các bản án đã có hiệu lực pháp luật nhưng việc tổ chức thi hành án còn hạn chế. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các tổ chức tín dụng, VAMC, các công ty AMC và cơ quan thi hành án chưa thực sự hiệu quả. Thủ tục sang tên đối với tài sản bảo đảm, kể cả tài sản đã thu giữ hoặc đấu giá, vẫn còn nhiều vướng mắc, đặc biệt liên quan đến lĩnh vực tài nguyên và môi trường.
TS. Nguyễn Quốc Hùng cũng nhấn mạnh tới một nội dung quan trọng khác trong thời gian tới đó là Chính phủ sẽ ban hành nghị định thay thế Nghị định 53/2013/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của VAMC.
"Tôi mong muốn thông qua toạ đàm hôm nay, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam sẽ tổng hợp đầy đủ các ý kiến, kiến nghị gửi tới các cơ quan quản lý nhà nước và Chính phủ nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp với thực tiễn. Qua đó, hỗ trợ ngành Ngân hàng nói chung, các tổ chức tín dụng nói riêng và VAMC xử lý nợ xấu hiệu quả; đưa nguồn vốn đang bị ách tắc trở lại lưu thông, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số; đồng thời tạo điều kiện giảm chi phí cho khách hàng và ổn định mặt bằng lãi suất ở mức hợp lý", TS. Nguyễn Quốc Hùng bày tỏ.
Tại tọa đàm này, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận một số nội dung trọng tâm sau:
Thứ nhất, các chuyên gia và nhà quản lý chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong xử lý nợ xấu.
Thứ hai, đánh giá đúng thực trạng xử lý nợ xấu tại Việt Nam hiện nay.
Thứ ba, phân tích những khó khăn, vướng mắc về pháp lý trong quá trình xử lý nợ xấu.
Thứ tư, đề xuất các giải pháp và kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp với thực tiễn.
"Với tinh thần đó, tôi đề nghị các quý vị đại biểu phát huy tinh thần trách nhiệm, trao đổi cởi mở, thẳng thắn, đóng góp ý kiến thiết thực để tọa đàm thành công tốt đẹp, góp phần hỗ trợ ngành Ngân hàng nói chung và các tổ chức tín dụng nói riêng hoàn thành tốt nhiệm vụ trong năm 2026 và các năm tiếp theo, bảo đảm vừa phát triển kinh tế, vừa giữ vững an toàn hệ thống", TS. Nguyễn Quốc Hùng nhấn mạnh.
