Tương lai của thị trường trung gian thanh toán tại Việt Nam

Tham dự hội thảo về phía Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) có ông Lê Anh Dũng – Phó Vụ trưởng Vụ thanh toán.

Về phía Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam có TS. Nguyễn Quốc Hùng – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký; Ông Nguyễn Đăng Hùng – Phó TGĐ Công ty CP thanh toán quốc gia Việt Nam (Napas) - Chủ nhiệm CLB VietFintech; Ông Trương Quang Việt, Phó Tổng giám đốc Tổng Công ty Dịch vụ số Viettel - Phó Chủ nhiệm; Ông Nguyễn Đăng Thắng, Giám đốc Trung tâm VNPT Fintech, Tổng công ty Truyền thông - Phó Chủ nhiệm; Ông Nguyễn Hòa Bình, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn NextTech - Phó Chủ nhiệm; Bà Nguyễn Thị Thanh Thủy, Công ty CP viễn thông FPT - Phó Chủ nhiệm.

Ngoài ra còn có sự tham dự của các thành viên của CLB VietFintech và một số công ty Trung gian thanh toán (TGTT). 

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Đăng Hùng, Chủ nhiệm CLB VietFintech cho biết, trong 5 năm qua, theo xu hướng chuyển đổi số của thế giới, nền kinh tế vĩ mô của Việt Nam có nhiều thay đổi, nhất là sự phát triển mạnh mẽ của thị trường thanh toán. Sự xuất hiện của 50 đơn vị trung gian thanh toán được cấp phép, các ví điện tử trong nước và khu vực cũng như hai nhà mạng lớn đang triển khai thí điểm mobile-money…

Trong bối cảnh đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 52/2024/NĐ-CP quy định về thanh toán không dùng tiền mặt (có hiệu lực từ ngày 1/7/2024) và Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 40/2024/TT-NHNN (có hiệu lực từ ngày 17/7/2024) quy định về hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán đã ảnh hưởng rất lớn đến các đơn vị cung cấp dịch vụ trung gian thanh toán. 

Tại hội thảo, ông Lê Anh Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) đã trình bày tham luận đánh giá về bức tranh chung của thị trường trung gian thanh toán: Trung gian thanh toán - Thích nghi với bối cảnh mới. Bức tranh thanh toán trong thời đại mới hiện lên rõ nét khi mà hệ thống thanh toán trở nên tức thời, thanh toán QR code ngày càng phổ biến; Thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số phát triển mạnh, dịch vụ “số hóa”, khách hàng cũng đặt nhiều kỳ vọng với các trung gian thanh toán như: nhanh chóng, tiện lợi, dịch vụ giá rẻ…đồng thời các trung gian thanh toán cũng cũng phải cạnh tranh trên thị trường như thị trường bão hòa, khan hiếm vốn…

Theo dữ liệu về kết quả phát triển Mobile-Money trong tháng 6/2024 từ NHNN, Việt Nam đã đạt 9,13 triệu tài khoản Mobile-Money, 11.885 điểm kinh doanh được thiết lập, 275.575 đơn vị chấp nhận thanh toán và 128 triệu giao dịch trị giá 4.782 tỷ đồng. Trong 6 tháng đầu năm 2024, tăng trưởng thanh toán qua QR Code tăng 104,23% về số lượng và 99,57% về giá trị so với cùng kỳ năm 2023.

Ông Dũng cũng đề cập tới hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán. Cụ thể, có 50 tổ chức trung gian thanh toán thì có tới 48 tổ chức cung ứng dịch vụ ví điện tử. Tính đến ngày 30/6/2024, hơn 34 triệu ví điện tử đang hoạt động (chiếm 59% trong tổng số 58 triệu ví điện tử đã kích hoạt).

Ngoài ra, đối với các quy định mới trong lĩnh vực TGTT, Chính phủ đã ban hành: Nghị định 52/2024/NĐ-CP về TTKDTM, có hiệu lực từ ngày 01/7/2024; Thông tư 07/2024/TT-NHNN quy định về hoạt động đại lý thanh toán; Thông tư  18/2024/TT-NHNN quy định về hoạt động thẻ ngân hàng; Thông tư  40/2024/TT-NHNN quy định về hoạt động cung ứng dịch vụ TGTT; Thông tư  41/2024/TT-NHNN quy định về giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng, hoạt động cung ứng dịch vụ TGTT.

Các các văn bản quy phạm pháp luật này đã định nghĩa, phân loại lại dịch vụ TGTT, tạo cơ chế cho việc cấp phép thêm các tổ chức cung ứng dịch vụ chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử; đồng thời, quy định ví điện tử là một phương tiện TTKDTM và các quy trình liên quan đến hoạt động cung ứng dịch vụ TGTT theo hướng minh bạch, rõ ràng, đơn giản hóa hơn; góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo thuận lợi cho kinh doanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường an toàn bảo mật, phòng chống lừa đảo gian lận.

Về phía đại diện Napas cũng đã chia sẻ từ góc nhìn thực tế của Napas và Fintech. Theo đó, thị trường thanh toán tại Việt Nam năm 2023 có số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt đạt khoảng 3,5 tỷ giao dịch, với tổng giá trị lên tới hơn 66 triệu tỷ đồng. Số lượng giao dịch qua QR Code đạt khoảng 183 triệu giao dịch, tăng trưởng mạnh mẽ 170% so với năm 2022. Tổng giá trị giao dịch qua QR Code đạt khoảng 116 nghìn tỷ đồng, tăng 74% so với năm 2022. Giao dịch thanh toán trực tuyến (Ecom) đạt khoảng 210 triệu giao dịch, tăng trưởng 15% so với 2022. Tổng giá trị giao dịch đạt khoảng 150 nghìn tỷ đồng. 145,79 triệu thẻ đang lưu hành với tổng doanh số thanh toán thẻ năm 2023 đạt hơn 1,8 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 18% so với 2022.

Đối với hoạt động thanh toán thẻ, giá trị giao dịch rút tiền cao hơn so với giao dịch thanh toán, tuy nhiên mức độ chênh lệch đã giảm dần theo các năm gần đây và đặc biệt giảm mạnh trong năm 2023. Doanh số thanh toán thẻ tăng qua các năm, tuy nhiên, giảm trong năm 2023.

Napas cũng đã đưa ra định hướng hoa hoạt động thanh toán thẻ, tiếp tục hoàn thiện và phát huy dải sản phẩm dịch vụ đa dạng để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Định hướng của Napas qua các dịch vụ thanh toán dựa trên hệ sinh thái A2A (thanh toán từ tài khoản đến tài khoản) như thanh toán QR; Số hóa và thanh toán di động; Thanh toán giao thông; Thanh toán xuyên biên giới; Thanh toán/Chuyển tiền Ví điện tử/Chuyển mạch giao dịch ví điện tử...

Đại diện Napas cho biết, thanh toán điện tử đang ngày càng phát triển và trở thành xu hướng quan trọng trong quá trình chuyển đổi số. Vì vậy, Napas đã & đang liên tục phát triển hạ tầng thanh toán dùng chung, dải sản phẩm dịch vụ đa dạng, đáp ứng nhu cầu kết nối của các ngân hàng, trung gian thanh toán, đẩy mạnh thanh toán điện tử tại Việt Nam. Đáp ứng phạm vi thanh toán nội địa và xuyên biên giới.

Cũng tại hội thảo, các đơn vị trung gian thanh toán đã có các tham luận về chủ đề: Trung gian thanh toán và sự phát triển tài chính toàn diện tại Việt Nam; Các giải pháp phòng chống rủi ro gian lận, lừa đảo bảo vệ người tiêu dùng; Hợp tác phát triển hệ sinh thái số; Xu hướng và lộ trình phát triển sản phẩm, giải pháp thanh toán chính phủ hỗ trợ kinh tế số thông qua các công ty Fintech.

Phát biểu bế mạc hội thảo, TS Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đánh giá hội thảo hết sức ý nghĩa, có hiệu quả trong bối cảnh thanh toán hiện nay, giúp định hướng hoạt động, phối kết hợp, chia sẻ kinh nghiệm trong phòng chống gian lận, tạo điều kiện cho hội viên nhìn rõ khó khăn, góp ý cơ chế chính sách toàn diện hơn cho các cơ quan ban ngành, chính phủ. Đồng thời, ông cũng biểu dương ban lãnh đạo của CLB VietFintech đã có tinh thần, trách nhiệm trong các hoạt động, gắn kết được các thành viên trong câu lạc bộ.

TS Nguyễn Quốc Hùng mong muốn, CLB VietFintech cần phát huy thế mạnh, tích cực tham gia đóng góp vào các cơ chế chính sách của cơ quan quản lý nhà nước. Đồng thời biểu dương ban lãnh đạo CLB Fintech đã thể hiện được vị thế, uy tín, khẳng định được vai trò của mình trong khu vực. Bên cạnh đó, CLB VietFintech cần tích cực sinh hoạt, thường xuyên trao đổi với nhau để cùng nhau phát triển. Số lượng thành viên càng đông càng cần phải nâng cao chất lượng để hoạt động của CLB VietFintech ngày một tốt hơn.