Trong quy trình can thiệp sớm của dự luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi, chủ thể cho vay đặc biệt được bổ sung so với quy định hiện hành, gồm Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (DIV), Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam (Co-opBank), tổ chức tín dụng. Đồng thời, quy định trong trường hợp số tiền cho vay đặc biệt không thu hồi được, hạch toán giảm Quỹ dự phòng nghiệp vụ của DIV, Quỹ bảo đảm an toàn hệ thống tín dụng nhân dân để xử lý.
Theo tổng hợp, có hơn 120 ý kiến đóng góp vào dự luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi trong phiên thảo luận tổ và hội trường “thẳng thắn, trách nhiệm và sâu sắc, cho thấy các đại biểu rất quan tâm đối với hoạt động ngân hàng nói chung cũng như dự thảo Luật sửa đổi Luật Các tổ chức tín dụng” - Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng đã nhận định như vậy khi giải trình, làm rõ một số nội dung dự luật tại kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa XV hôm 10/6. Đáng chú ý, theo Thống đốc, vấn đề can thiệp sớm được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm. Đây là một điểm mới được Ban soạn thảo xây dựng trên cơ sở thực tiễn tái cơ cấu tổ chức tín dụng yếu kém, tham khảo kinh nghiệm xử lý đổ vỡ ngân hàng trên thế giới, đặc biệt là các ngân hàng thương mại của Mỹ gần đây.
Trong quy trình can thiệp sớm của dự luật, chủ thể cho vay đặc biệt được bổ sung so với quy định hiện hành, gồm Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (DIV), Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam (Co-opBank), tổ chức tín dụng. Đồng thời, quy định trong trường hợp số tiền cho vay đặc biệt không thu hồi được, hạch toán giảm Quỹ dự phòng nghiệp vụ của DIV, Quỹ bảo đảm an toàn hệ thống tín dụng nhân dân để xử lý. Theo đại biểu Trần Chí Cường (Đoàn Đà Nẵng), DIV và Co-opBank có nguồn thu từ đóng quỹ của hội viên, vì vậy, cần đánh giá thêm để việc huy động nguồn vốn không gây ảnh hưởng đến quyền lợi của các hội viên cũng như khả năng xử lý các vấn đề phát sinh của các quỹ. Bên cạnh đó, đại biểu Trần Chí Cường cũng đặt vấn đề xem xét bổ sung chức năng, nhiệm vụ của DIV để thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ, nhất là chi trả cho người gửi tiền được bảo hiểm trong trường hợp rủi ro ngân hàng phá sản.
Đồng tình khoản vay đặc biệt (Điều 146) rất cần thiết để đảm bảo an toàn hệ thống, tạo lòng tin đối với khách hàng, tuy nhiên, đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) lưu ý Ban soạn thảo cần rạch ròi “sự cố rút tiền hàng loạt” hoặc “có nguy cơ đổ vỡ hệ thống, gây bất ổn cho xã hội”. Đối với các chủ thể được cho vay đặc biệt là DIV, Co-opBank, đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng, cần cân nhắc việc DIV được hạch toán giảm quỹ dự phòng, Co-opBank giảm Quỹ an toàn hệ thống xử lý quỹ tiền cho vay đặc biệt không thu. Đồng thời, cần quy định tổ chức tín dụng vay đặc biệt phải khoanh nợ vay đến khi thu hồi nợ được sẽ hoàn trả, bới “nếu không sẽ không công bằng với các tổ chức tín dụng hoạt động có hiệu quả” - đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh.
Bên cạnh nhất trí 6 trường hợp áp dụng biện pháp can thiệp sớm để tránh nguy cơ đổ vỡ của tổ chức tín dụng nếu phát hiện có hiện tượng không bình thường, đại biểu Phạm Văn Hòa cũng đề xuất bổ sung biện pháp không cho phép tổ chức tín dụng thực hiện các khoản đầu tư và làm rõ bị rút tiền hàng loạt đến mức độ nào thì cần có sự can thiệp của ngân hàng nhà nước.
Với quan điểm xử lý dứt điểm các tổ chức tín dụng yếu kém, đại biểu Phạm Thị Thanh Mai (đoàn Hà Nội) đề nghị, cần rà soát, bổ sung quy định về kiểm soát đặc biệt tổ chức tín dụng (khoản 5 Điều 160) của dự thảo luật theo hướng cụ thể hóa thời hạn, phương án tương ứng trong trường hợp các tổ chức tín dụng không phục hồi được sau thời hạn đặt vào kiểm soát đặc biệt. Mặt khác, yêu cầu tổ chức tín dụng áp dụng các biện pháp can thiệp sớm, hàng quý báo cáo tình hình thực hiện phương án khắc phục để đảm bảo được tính cấp thiết, hiệu quả của việc can thiệp sớm.
Làm rõ các nội dung được đại biểu Quốc hội quan tâm, Thống đốc Nguyễn Thị Hồng cho biết, can thiệp sớm là vấn đề mới ở dự luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi. Với một tổ chức tín dụng được thành lập, cấp phép khi đủ tiêu chuẩn, điều kiện, trong quá trình hoạt động, do những yếu tố khách quan và chủ quan, sẽ có những thời điểm, giai đoạn tổ chức tín dụng gặp khó khăn. Trong quá trình thanh tra, giám sát, cơ quan quản lý sẽ cảnh báo rủi ro để tổ chức tín dụng chấn chỉnh kịp thời. Còn nếu tổ chức tín dụng diễn biến xấu hơn và có nguy cơ mất khả năng chi trả cho người dân, cơ quan quản lý cần mạnh tay hơn, thông qua quá trình can thiệp sớm. Trong quá trình can thiệp sớm, trước hết các cổ đông và chủ sở hữu ngân hàng phải có phương án khắc phục khó khăn; cơ quan quản lý sẽ đưa ra những hạn chế trong hoạt động của họ, đặc biệt trong giai đoạn này cần các giải pháp hỗ trợ.
Luật hiện hành có quy định can thiệp sớm, nhưng thời hạn chỉ 1 năm và không có các biện pháp hỗ trợ, nên trong thực tiễn rất khó triển khai. Chính vì vậy, dự thảo luật bổ sung các biện pháp hỗ trợ, có cả hỗ trợ từ ngân hàng nhà nước với vai trò là người cho vay cứu cánh cuối cùng khi tổ chức tín dụng bị khó khăn về thanh khoản, đáp ứng nhu cầu chi trả cho người dân; có cả huy động nguồn lực hỗ trợ từ các tổ chức tín dụng khác, từ DIV và Co-opBank. Qua đó, tăng trách nhiệm của các tổ chức tín dụng đối với an toàn hệ thống nói chung và giảm chi phí tài chính cho cơ quan quản lý trong xử lý sự cố của các tổ chức tín dụng.
Thực tế kinh nghiệm của quốc tế cho thấy, không chờ đến khi tổ chức tín dụng khó khăn về thanh khoản mới xử lý. Thống đốc Nguyễn Thị Hồng dẫn ví dụ 2 ngân hàng của Mỹ, đó là Silicon Valley Bank và First Republic Bank - 2 ngân hàng có tổng tài sản trên 200 tỷ USD, có nợ xấu rất thấp, chỉ dưới 1% và dự phòng rủi ro so với nợ xấu gấp 4,6 - 6 lần. Đây là các ngân hàng có lãi liên tiếp ít nhất là trong 53 quý, từ năm 2010 đến nay nhưng vẫn bị rủi ro rút tiền hàng loạt (Đặc biệt, với sự phát triển của công nghệ, người dân không phải đến ngân hàng mà có thể ngồi ở nhà điều khiển bằng điện thoại). Chỉ trong vài ngày, ngân hàng đã bị rút đến hơn 100 tỷ USD. Sau đó, Ngân hàng trung ương Mỹ phải cho vay trên 100 tỷ USD, các ngân hàng khác trong hệ thống cũng phải cho vay vài chục tỷ USD. Điều đó cho thấy, ngân hàng hoạt động bình thường, vì lý do nào đó bị rút tiền hàng loạt, đều được đưa vào quá trình can thiệp sớm. Còn nếu chờ đến lúc tổ chức tín dụng bị kiểm soát đặc biệt mới thực hiện các giải pháp hỗ trợ, khó có thể để đảm bảo an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải, qua thảo luận, các đại biểu Quốc hội nhất trí cần sửa Luật Các tổ chức tín dụng để đảm bảo an toàn, lành mạnh, ổn định hệ thống các tổ chức tín dụng, tiếp tục phát huy vai trò kênh dẫn vốn quan trọng của nền kinh tế. Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ chỉ đạo cơ quan thẩm tra phối hợp chặt chẽ với cơ quan soạn thảo và các cơ quan liên quan nghiên cứu tiếp thu, hoàn chỉnh dự án luật trình Quốc hội xem xét.
(Nguồn: DIV)
