Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại Tọa đàm. Ảnh: Đức Tuân/VGP
Tham dự Tọa đàm có đại diện lãnh đạo các bộ, ngành. Về phía Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng tham dự. Bên cạnh đó Tọa đàm còn có lãnh đạo các ngân hàng, tập đoàn tài chính, công nghệ, quỹ đầu tư, chuyên gia tài chính trong nước và quốc tế.
Qua các trao đổi tại tọa đàm đã phác họa bức tranh tổng thể về tương lai phát triển Fintech ASEAN.
Fintech góp phần thúc đẩy tài chính toàn diện, hội nhập kinh tế số
Phát biểu tại Tọa đàm, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng cho biết, công nghệ tài chính (Fintech) đang trở thành động lực quan trọng tái định hình ngành tài chính - ngân hàng. Thông qua công nghệ và đổi mới sáng tạo, fintech giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ tài chính an toàn, thuận tiện, chi phí hợp lý hơn. Với sự tham gia của fintech, người dân có thể mở tài khoản, ví điện tử, gửi tiết kiệm, chuyển tiền, thanh toán, vay tiêu dùng và sử dụng nhiều dịch vụ tài chính khác trên nền tảng số mọi lúc, mọi nơi. Các giải pháp như định danh khách hàng điện tử (eKYC), chấm điểm tín nhiệm dựa trên dữ liệu, phê duyệt khoản vay thời gian thực, ngân hàng mở, tài chính nhúng, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu mở đang giúp dịch vụ tài chính nhanh hơn, hiệu quả hơn, cá nhân hóa hơn và bao trùm hơn.
Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng phát biểu tại Tọa đàm. Ảnh: Đức Tuân/VGP
Theo Phó Thống đốc, đối với ASEAN, fintech không chỉ là số hóa dịch vụ tài chính, mà còn là công cụ thúc đẩy tài chính toàn diện, hội nhập kinh tế số, kết nối và nâng cao năng lực cạnh tranh. Với dân số trẻ, mức độ sử dụng thiết bị di động cao và nhu cầu dịch vụ tài chính xuyên biên giới ngày càng lớn, ASEAN có nhiều dư địa để phát triển các mô hình thanh toán xuyên biên giới qua mã QR, tài chính nhúng, ngân hàng mở, chia sẻ dữ liệu có kiểm soát, định danh số, stablecoin, tài sản mã hóa v.v...
Phó Thống đốc cũng nhìn nhận, bên cạnh những cơ hội và lợi ích khi dịch vụ tài chính chuyển dịch mạnh lên môi trường số, các rủi ro về lừa đảo trực tuyến, giả mạo danh tính, chiếm đoạt tài khoản, tấn công mạng, rửa tiền, tài trợ khủng bố và tội phạm tài chính công nghệ cao có xu hướng gia tăng, diễn biến nhanh và có tính xuyên biên giới.
Với fintech tại Việt Nam, Chính phủ đã ban hành Nghị định Fintech Sandbox, NHNN đã ban hành tiêu chuẩn, quy định về thanh toán không dùng tiền mặt, dịch vụ ngân hàng, ví điện tử, Mobile Money và kết nối thanh toán xuyên biên giới. Các quy định này đang tạo thêm không gian để doanh nghiệp fintech thử nghiệm, triển khai sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới.
Phó Thống đốc chia sẻ, Việt Nam cũng đã hình thành các hạ tầng quan trọng như hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử, nền tảng thông tin tín dụng quốc gia, hệ thống định danh và xác thực điện tử, cùng các kênh kết nối giữa ngân hàng với nền tảng số quốc gia. Nhờ đó, Việt Nam đã thu được những kết quả quan trọng: khoảng 88,96% người dân trưởng thành có tài khoản ngân hàng; độ phủ thông tin tín dụng đạt khoảng 70% dân số trưởng thành; khoảng hơn 90% giao dịch ngân hàng được thực hiện trên kênh số; thanh toán QR tăng trưởng bình quân trên 100%/năm về số lượng và giá trị trong giai đoạn 2021-2025. Hầu hết nghiệp vụ ngân hàng căn bản đã được số hóa theo hướng trực tuyến, toàn trình, tự động và thông minh hơn, qua đó phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp.
Theo Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng, để kiến tạo hệ sinh thái fintech ASEAN trên tinh thần từ chính sách đến hành động, NHNN Việt Nam đề xuất 05 định hướng hợp tác bao gồm:
Thứ nhất, hoàn thiện khung khổ pháp lý, tiêu chuẩn thúc đẩy, hỗ trợ các fintech hướng tới liên thông trong từng quốc gia và khu vực;
Thứ hai, tăng cường kết nối thanh toán và dữ liệu, thúc đẩy các hoạt động kinh tế, tài chính gắn với kết nối mở, liên thông;
Thứ ba, thiết lập cơ chế hợp tác về an ninh mạng tài chính, chia sẻ cảnh báo sớm, thông tin tội phạm tài chính công nghệ cao (financial cyber-crime) và bảo vệ dữ liệu cá nhân;
Thứ tư, trao đổi kinh nghiệm triển khai cơ chế thử nghiệm giữa các quốc gia ASEAN;
Thứ năm, đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật, giáo dục tài chính, thu hẹp khoảng cách số.
Quang cảnh Tọa đàm. Ảnh: Đức Tuân/VGP
Tại Tọa đàm, các đại biểu thảo luận các vấn đề như: sự phát triển công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực tài chính; thiết lập các cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho ứng dụng AI; Việt Nam có tiềm năng trở thành "nơi kiểm thử" cho các giải pháp Fintech dựa trên ứng dụng dữ liệu, chuyển đổi số; về việc xây dựng hệ sinh thái hợp tác tài chính số trong tổng thể hợp tác khu vực ASEAN…
Để không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình số hóa
Phát biểu kết luận Tọa đàm, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đánh giá, tọa đàm rất thiết thực, đúng với tinh thần của Diễn đàn Tương lai ASEAN là cùng kiến tạo các không gian hợp tác mới cho tương lai khu vực.
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ: “Công nghệ tài chính không còn chỉ là câu chuyện của riêng lĩnh vực ngân hàng hay thanh toán số; mà đang trở thành hạ tầng chiến lược, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kết nối xuyên biên giới và xây dựng, củng cố niềm tin trong nền kinh tế số ASEAN, đồng thời cũng là yếu tố kết nối nhân lên sức mạnh giữa các quốc gia trong khối ASEAN".
Bên cạnh "hạ tầng cứng" của hội nhập là đường bộ, đường không, cảng biển, chuỗi logistics thì dữ liệu, kết nối số và dòng chảy tài chính thông minh chính là "hạ tầng mềm" quyết định năng lực cạnh tranh, khả năng tự cường của mỗi quốc gia và cả khu vực. Quan trọng hơn, công nghệ tài chính đang góp phần hiện thực hóa một mục tiêu rất căn bản của ASEAN: Đưa cơ hội phát triển đến gần hơn với từng người dân, từng doanh nghiệp, từng cộng đồng còn ở phía sau của tiến trình số hóa.
Theo Phó Thủ tướng, để trở thành một trung tâm tài chính số của Châu Á - Thái Bình Dương và thế giới, ASEAN không chỉ kết nối thị trường mà phải tiến tới kết nối hệ sinh thái công nghệ tài chính. Phó Thủ tướng cho rằng, các đề xuất của các doanh nghiệp, chuyên gia tại tọa đàm về hạ tầng thanh toán xuyên biên giới, trung tâm tài chính quốc tế, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, blockchain hay sandbox đều cho thấy một điều kiện tiên quyết: cần có sự phối hợp, kết nối hiệu quả giữa Nhà nước, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức tài chính, nhà đầu tư và người sử dụng dịch vụ.
"Chúng ta sẽ khó có thể xây dựng được một hệ sinh thái công nghệ tài chính lớn mạnh nếu bị chia cắt bởi những "ốc đảo dữ liệu", những tiêu chuẩn thiếu tương thích hay những khoảng trống về niềm tin và quản trị", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Với tinh thần đó, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đề nghị "chúng ta cùng kiến tạo một hệ sinh thái công nghệ tài chính ASEAN mở, an toàn, minh bạch, bao trùm và bền vững. "Mở" để kết nối. "An toàn" để phát triển. "Minh bạch" để tạo dựng niềm tin. Bao trùm để không ai bị bỏ lại phía sau. Và "bền vững" để đủ sức chống chịu và đi xa hơn".
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Phó Thủ tướng nhấn mạnh bốn yêu cầu trọng tâm.
Thứ nhất, kết nối hạ tầng - đồng bộ tiêu chuẩn. Theo đó, ASEAN cần thúc đẩy mạnh hơn kết nối hạ tầng thanh toán xuyên biên giới thế hệ mới, mở rộng từ thanh toán QR hay giao dịch bán lẻ sang thanh toán thời gian thực, tài chính nhúng, tiêu chuẩn giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API) và cơ chế phối hợp phòng chống gian lận tài chính trên toàn khu vực.
Thứ hai, khuyến khích đổi mới - bảo đảm an toàn. “Chúng ta cần xây dựng các khuôn khổ pháp lý minh bạch, ổn định và cân bằng; tạo điều kiện cho AI, blockchain và các công nghệ mới phát triển, đồng thời phải kiểm soát tốt các rủi ro đối với hệ thống tài chính và người sử dụng. Chúng ta cũng cần tăng cường nghiên cứu khả năng xây dựng cơ chế "ASEAN Fintech Sandbox" ở cấp khu vực, tạo điều kiện để các giải pháp công nghệ tài chính xuyên biên giới an toàn, minh bạch và có kiểm soát” – Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Thứ ba, mở rộng hợp tác - kết nối công - tư. Trong đó, Chính phủ kiến tạo thể chế, doanh nghiệp dẫn dắt đổi mới, định chế tài chính tiếp sức nguồn lực, quỹ đầu tư mở rộng không gian phát triển; đưa đổi mới, sáng tạo thực sự đến với từng người dân và doanh nghiệp.
Thứ tư, đặt người dân làm trung tâm - lấy hiệu quả làm thước đo. Thành công của hệ sinh thái công nghệ tài chính sẽ không chỉ nằm ở chỗ chúng ta có thêm bao nhiêu ứng dụng, sinh ra bao nhiêu kỳ lân công nghệ - mà ở chỗ người dân, doanh nghiệp trong ASEAN có được tiếp cận, sử dụng rộng rãi và hưởng lợi công bằng không, xã hội số có an toàn, minh bạch hơn không. Đó mới là thước đo thực chất của thành công.
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, ASEAN đang đứng trước cơ hội để trở thành một trung tâm công nghệ tài chính có vai trò ngày càng quan trọng ở khu vực và toàn cầu. Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam cam kết tiếp tục đồng hành cùng các nước ASEAN và đối tác quốc tế thúc đẩy mạnh mẽ một hệ sinh thái công nghệ tài chính khu vực cởi mở hơn, kết nối hơn, an toàn hơn và nhân văn hơn. Bởi tương lai của ASEAN sẽ không chỉ được định hình bởi tốc độ tăng trưởng mà còn bởi chất lượng phát triển, không chỉ bằng sức mạnh công nghệ mà còn bởi khả năng phục vụ con người, không chỉ bằng mức độ của hội nhập mà còn bởi khả năng mang lại thịnh vượng cho mọi người dân.
