Tọa đàm về Thông tư 83/2025/TT-NHNN: Nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro ngân hàng

Tham dự tọa đàm, về phía Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam có TS. Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam; ông Lê Thanh Tùng - Chủ nhiệm Ủy ban Rủi ro, thành viên HĐQT VietinBank. Đại diện Ngân hàng Nhà nước có ông Đỗ Anh Quân - Phó Chánh Thanh tra; cùng đại diện Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng, Vụ Pháp chế, Vụ Tín dụng các ngành kinh tế. Về phía VietinBank có bà Đặng Việt Hà - Phó Tổng giám đốc; ông Nguyễn Văn Thụ - Giám đốc Khối Quản lý rủi ro. Tọa đàm còn có sự tham gia đông đảo đại diện và cán bộ phụ trách rủi ro đến từ các tổ chức hội viên.

Phát biểu khai mạc, ông Lê Thanh Tùng nhấn mạnh, nội dung triển khai Thông tư 83/2025/TT-NHNN hiện đang là tâm điểm quan tâm của hệ thống các tổ chức tín dụng. Theo ông, việc ban hành Thông tư diễn ra trong bối cảnh ngành ngân hàng Việt Nam tiếp tục tiến trình nâng cấp theo chuẩn mực Basel III, với mục tiêu xuyên suốt là củng cố nền tảng quản trị, kiểm soát rủi ro hiệu quả hơn và bảo đảm phát triển bền vững.

Ở góc nhìn tổng thể, các văn bản mới của Ngân hàng Nhà nước đang từng bước định hình một khung quản trị ngân hàng hiện đại, tiệm cận thông lệ quốc tế. Trong đó, Thông tư 14/2025/TT-NHNN (thay thế Thông tư 41/2016/TT-NHNN) quy định về tỷ lệ an toàn vốn; Thông tư 83/2025/TT-NHNN (thay thế Thông tư 13/2018/TT-NHNN) về hệ thống kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro; cùng dự thảo sửa đổi Thông tư 22/2019/TT-NHNN về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn - dự kiến ban hành trong thời gian tới - đã bao trùm đầy đủ các yêu cầu thuộc ba trụ cột của Basel III.

Việc hoàn thiện khung pháp lý theo hướng này không chỉ thể hiện sự chủ động của cơ quan quản lý trong việc thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và các khuyến nghị quốc tế, mà còn góp phần nâng chuẩn toàn diện hoạt động quản trị rủi ro. Qua đó, hệ thống ngân hàng không chỉ gia tăng mức độ an toàn mà còn có điều kiện nâng cao năng lực cạnh tranh, từng bước hội nhập sâu hơn với thị trường tài chính toàn cầu.

Đáng chú ý, Thông tư 83/2025/TT-NHNN đặt ra nhiều yêu cầu mới mang tính căn bản, đòi hỏi các ngân hàng thương mại phải có sự chuyển đổi đáng kể. Trọng tâm là ba lĩnh vực then chốt: quản trị dữ liệu, rủi ro mô hình và kiểm tra sức chịu đựng (stress testing). Trong bối cảnh số hóa diễn ra nhanh chóng, hoạt động ngân hàng - bao gồm cả quản trị rủi ro - ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu lớn, các mô hình phân tích và công nghệ tự động hóa. Song song với đó, những biến động phức tạp của kinh tế và địa chính trị toàn cầu đang làm gia tăng mức độ bất định, buộc các ngân hàng phải nâng cấp năng lực dự báo và ứng phó rủi ro.

Những yêu cầu mới đặt ra không nhỏ: dữ liệu phải đảm bảo chất lượng, tính tích hợp và khả năng khai thác; rủi ro mô hình cần được kiểm soát xuyên suốt vòng đời; stress testing phải mang tính dự báo cao, phản ánh các kịch bản đa chiều, phức tạp hơn; đồng thời nguồn lực nhân sự và hạ tầng công nghệ phải được đầu tư tương xứng.

Theo ông Lê Thanh Tùng, Thông tư 83/2025/TT-NHNN - cùng với các quy định liên quan - vừa mở ra cơ hội thiết lập chuẩn mực chung, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả sử dụng vốn, vừa đặt ra những thách thức lớn về nguồn lực, công nghệ và năng lực triển khai. Ông nhấn mạnh, điều quan trọng nhất là các ngân hàng cần thay đổi cách tiếp cận: không coi đây đơn thuần là yêu cầu tuân thủ, mà là một chương trình chuyển đổi chiến lược, đòi hỏi sự cam kết mạnh mẽ từ lãnh đạo cấp cao.

Tại tọa đàm, KPMG Việt Nam và một số tổ chức tín dụng như Vietcombank, BIDV, TPBank, VietinBank... đã có tham luận về tổng quan ảnh hưởng và tác động của Thông tư 83/2025/TT-NHNN tới quản trị rủi ro của các ngân hàng thương mại; Thực trạng và định hướng triển khai....

Ông Phạm Đỗ Nhật Vinh, Thành viên Điều hành KPMG Việt Nam tiếp cận Thông tư 83/2025/TT-NHNN dưới góc độ tư vấn, chỉ ra ba trụ cột nền tảng của quản trị rủi ro hiện đại. Thứ nhất, rủi ro mô hình nổi lên như một ưu tiên hàng đầu trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng sâu rộng, đòi hỏi xây dựng khung quản lý toàn diện, kiểm soát vòng đời và xử lý các vấn đề về minh bạch, thiên lệch dữ liệu. Thứ hai, quản trị dữ liệu trở thành nền tảng cốt lõi, yêu cầu nâng cao chất lượng và khả năng khai thác dữ liệu phục vụ phân tích. Thứ ba, stress testing được nâng tầm thành công cụ quản trị chiến lược, gắn với hoạch định vốn và năng lực chống chịu.

Chia sẻ từ thực tiễn triển khai, đại diện VietinBank cho biết, stress test đang ngày càng giữ vai trò trọng yếu trong đánh giá tác động của các kịch bản bất lợi tới vốn, thanh khoản và các loại rủi ro chính. Tuy nhiên, việc triển khai vẫn gặp nhiều thách thức, đặc biệt là về dữ liệu, xây dựng kịch bản và yêu cầu cao về mô hình hóa.

Ở chiều ngược lại, đại diện Vietcombank nhấn mạnh việc xây dựng hệ thống quản lý rủi ro mô hình theo thông lệ quốc tế, vận hành theo cơ chế “ba tuyến bảo vệ”, qua đó đảm bảo kiểm soát rủi ro độc lập và hiệu quả. Dù vậy, các vấn đề về dữ liệu và rủi ro từ các mô hình AI vẫn là thách thức cần tiếp tục xử lý.

Trong khi đó, BIDV cho biết xu hướng chuyển dịch sang giám sát dữ liệu gần thời gian thực đang diễn ra mạnh mẽ, với việc ứng dụng phân tích nâng cao và AI để cảnh báo sớm rủi ro. Tuy nhiên, hạ tầng dữ liệu dùng chung và nguồn nhân lực vẫn là điểm nghẽn lớn, đòi hỏi có sự phối hợp ở cấp ngành.

Đại diện TPBank cũng nhấn mạnh vai trò then chốt của quản trị rủi ro mô hình trong kỷ nguyên số, đồng thời triển khai cơ chế “ba tuyến phòng thủ” nhằm kiểm soát toàn diện. Ngân hàng kiến nghị sớm hoàn thiện khung pháp lý đồng bộ để hỗ trợ triển khai các công nghệ AI và Machine Learning (máy học - một nhánh của trí tuệ nhân tạo) phức tạp.

Từ thực tiễn triển khai, đại diện chuyên gia và các tổ chức tín dụng như đã đưa ra nhiều kiến nghị quan trọng tới cơ quan quản lý, nhằm góp phần triển khai Thông tư 83/2025/TT-NHNN hiệu quả.

Tại phiên thảo luận diễn ra sôi nổi, đại diện các ngân hàng Agribank, Techcombank, MB, VIB, Standard Chartered... đã có nhiều ý kiến trao đổi thẳng thắn về rủi ro mô hình, quản trị dữ liệu và năng lực chống chịu của hệ thống.

Cho ý kiến tại tọa đàm, TS. Nguyễn Quốc Hùng đánh giá cao sự chuẩn bị nghiêm túc của các ngân hàng, đồng thời nhấn mạnh xu hướng quản trị hiện đại phải gắn với minh bạch và xác định rõ “khẩu vị rủi ro” của từng tổ chức. Theo ông, Thông tư 83/2025/TT-NHNN là một văn bản pháp lý hết sức quan trọng. Trong quá trình xây dựng, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với các TCTD và cơ quan quản lý, tổ chức nhiều cuộc họp, thảo luận để đóng góp ý kiến nhằm hoàn thiện nội dung Thông tư. Tuy nhiên, khi thông tư được ban hành, các ngân hàng vẫn còn nhiều băn khoăn.

TS. Nguyễn Quốc Hùng cho rằng, việc trao đổi thẳng thắn về những công việc đang thực hiện, cách thức áp dụng mô hình quản lý rủi ro, cũng như nêu rõ các vướng mắc hiện tại tại từng ngân hàng là hết sức cần thiết. Đây là cơ sở quan trọng để Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam tổng hợp, báo cáo và kiến nghị các giải pháp tháo gỡ lên cơ quan quản lý.

Phát biểu bế mạc, ông Lê Thanh Tùng khẳng định tọa đàm đã đạt được mục tiêu đề ra, trở thành diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm thực chất, góp phần hình thành thông lệ chung trong toàn hệ thống. Những trao đổi tại sự kiện không chỉ mang tính thực hành, mà còn có giá trị định hướng, hướng tới xây dựng một hệ thống ngân hàng Việt Nam an toàn hơn, hiệu quả hơn và phát triển bền vững trong dài hạn.

Chi tiết Thông tư 83/2025/TT-NHNN xem tại đây

N.A