Trên cơ sở đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã xây dựng Dự thảo Nghị định quy định về tổ chức và hoạt động của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (BHTGVN), cùng hai Dự thảo Thông tư liên quan trực tiếp đến hoạt động bảo hiểm tiền gửi và cơ chế cho vay đặc biệt. Các dự thảo này không chỉ cụ thể hóa quy định của Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025 mà còn hướng tới củng cố mạng lưới an toàn tài chính quốc gia.
Dự thảo Nghị định về tổ chức và hoạt động của BHTGVN
Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025 đã bổ sung nhiều nội dung mới liên quan đến pháp lý, chức năng, quyền hạn của BHTGVN, đặc biệt là cơ chế tài chính và vai trò của tổ chức bảo hiểm tiền gửi trong xử lý khi phát sinh nghĩa vụ chi trả.
NHNN cho biết, qua quá trình thực hiện Nghị định số 68/2013/NĐ-CP và Điều lệ ban hành kèm theo Quyết định số 1395/QĐ-TTg (đã được sửa đổi, bổ sung), một số quy định không còn phù hợp với Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025 và các quy định pháp luật có liên quan.
Thực tiễn tổ chức và hoạt động của BHTGVN phát sinh những vấn đề cần được quy định rõ hơn về cơ cấu tổ chức, địa vị pháp lý, cơ chế tài chính, thẩm quyền và trách nhiệm của các chủ thể trong bộ máy quản trị.
Ảnh minh họa
Do đó, việc xây dựng Nghị định thay thế nhằm bảo đảm phù hợp với quy định mới của Luật Bảo hiểm tiền gửi và thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành.
Dự thảo Nghị định quy định về tổ chức và hoạt động của BHTGVN được xây dựng trên cơ sở Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Bảo hiểm tiền gửi số 111/2025/QH15, thể hiện việc cụ thể hóa đầy đủ thẩm quyền của Chính phủ và NHNN đối với BHTGVN. Phạm vi điều chỉnh được xác định rõ: “Nghị định này quy định về tổ chức và hoạt động của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam”.
Điều 3 dự thảo Nghị định nêu rõ: “Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam là tổ chức tài chính nhà nước, hoạt động theo mô hình Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ”.
Về mục tiêu hoạt động, dự thảo cũng cho biết: “Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, thực hiện chính sách bảo hiểm tiền gửi, tự chủ tài chính và tự bù đắp chi phí, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền, góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống tổ chức tín dụng, bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của hoạt động ngân hàng”.
Theo dự thảo Nghị định, quyền và nghĩa vụ của BHTGVN được quy định cụ thể, bám sát Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025. Theo đó, BHTGVN thực hiện đầy đủ các quyền, nghĩa vụ theo luật chuyên ngành; có trách nhiệm cung cấp thông tin cho NHNN, đồng thời được tiếp cận thông tin của NHNN theo quy định của Thống đốc.
Dự thảo cũng quy định BHTGVN thực hiện các cam kết đối với tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi; chủ động đổi mới, hiện đại hóa công nghệ, phương thức quản lý; tuyển dụng, sử dụng, đào tạo nhân lực và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với người lao động theo quy định. Tổ chức này được tiếp nhận, quản lý, sử dụng vốn điều lệ, các nguồn vốn bổ sung và tài sản do Nhà nước giao; được chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp, cầm cố tài sản theo quy định pháp luật.
Bên cạnh đó, BHTGVN được hợp tác với các tổ chức trong và ngoài nước nhằm tăng cường năng lực hoạt động, đồng thời thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác khi được Thủ tướng Chính phủ hoặc Thống đốc NHNN giao. Về nghiệp vụ, Dự thảo tiếp tục giao BHTGVN thực hiện các hoạt động như cấp, thu hồi Chứng nhận tham gia bảo hiểm tiền gửi; thu phí; chi trả tiền bảo hiểm; kiểm tra tổ chức tham gia; cho vay đặc biệt và tham gia quá trình xử lý tổ chức tín dụng theo quy định của pháp luật.
Về cơ cấu tổ chức quản lý của BHTGVN, dự thảo Nghị định có quy định rõ gồm: Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát và Tổng giám đốc. Hội đồng quản trị thực hiện chức năng quản lý toàn diện và chịu trách nhiệm về hoạt động của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam theo quy định của Luật Bảo hiểm tiền gửi và pháp luật có liên quan.
Bổ sung vai trò của BHTGVN trong cho vay đặc biệt
Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 35/2025/TT-NHNN quy định về cho vay đặc biệt đối với tổ chức tín dụng có nhiều điểm mới đáng chú ý. Điểm thay đổi đầu tiên là tên gọi Thông tư. Nếu Thông tư 35 hiện hành quy định về cho vay đặc biệt đối với tổ chức tín dụng, thì dự thảo sửa đổi đổi thành “Thông tư quy định về cho vay đặc biệt”. NHNN cho biết, việc đổi tên nhằm phù hợp với phạm vi điều chỉnh sau khi bổ sung nội dung NHNN cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi vay đặc biệt.
Về phạm vi điều chỉnh, quy định mới bổ sung tổ chức bảo hiểm tiền gửi là chủ thể tham gia quan hệ cho vay đặc biệt, đồng thời bổ sung nội dung việc NHNN cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi vay đặc biệt. NHNN lý giải việc mở rộng này xuất phát từ Luật Bảo hiểm tiền gửi số 111/2025/QH15, trong đó giao Thống đốc quy định chi tiết việc tổ chức bảo hiểm tiền gửi cho vay đặc biệt và NHNN cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi vay đặc biệt.
Đối tượng áp dụng cũng được sửa đổi. So với quy định cũ chỉ nêu chung “tổ chức tín dụng”, dự thảo làm rõ là tổ chức tín dụng được thành lập và hoạt động theo Luật Các tổ chức tín dụng, đồng thời bổ sung tổ chức bảo hiểm tiền gửi là đối tượng áp dụng. Trong phần “Cơ sở đề xuất”, NHNN nêu việc sửa đổi nhằm làm rõ phạm vi và bảo đảm phù hợp với nội dung điều chỉnh sau khi bổ sung quy định mới.
Bên cạnh đó, tại Điều 3, dự thảo sửa đổi khái niệm liên quan đến “bên cho vay đặc biệt” và “bên vay đặc biệt”. Nếu trước đây chỉ gồm NHNN và tổ chức tín dụng khác cho tổ chức tín dụng vay đặc biệt, thì quy định mới bổ sung tổ chức bảo hiểm tiền gửi là bên cho vay đặc biệt đối với tổ chức tín dụng, đồng thời bổ sung trường hợp tổ chức bảo hiểm tiền gửi vay đặc biệt tại NHNN. Cơ quan soạn thảo lý giải nội dung này để đồng bộ với phạm vi điều chỉnh mới.
Một điểm mới đáng chú ý khác là bổ sung trường hợp NHNN cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi vay đặc biệt với lãi suất 0%/năm, không có tài sản bảo đảm. NHNN nêu rõ nội dung này được xây dựng để thực hiện quy định tại khoản 1 Điều 38 Luật Bảo hiểm tiền gửi số 111/2025/QH15. Đồng thời, dự thảo cũng bổ sung quy định về việc tổ chức bảo hiểm tiền gửi cho tổ chức tín dụng vay đặc biệt từ quỹ dự phòng nghiệp vụ theo Luật Bảo hiểm tiền gửi.
Ngoài ra, dự thảo bổ sung hẳn Chương IIIa quy định về việc NHNN cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi vay đặc biệt, trong đó quy định mục đích sử dụng vốn vay, số tiền, thời hạn, lãi suất, hồ sơ, trình tự, ký hợp đồng và trả nợ. Theo giải thích từ cơ quan soạn thảo, việc xây dựng chương mới nhằm thống nhất kết cấu với quy định hiện hành về NHNN cho tổ chức tín dụng vay đặc biệt.
Đối với Dự thảo Thông tư hướng dẫn một số nội dung về hoạt động bảo hiểm tiền gửi, phạm vi điều chỉnh được mở rộng so với Thông tư 24/2014/TT-NHNN khi bổ sung nội dung về phương thức đầu tư và quy trình kiểm soát, quản lý rủi ro trong hoạt động đầu tư của BHTGVN, cùng với quy định về cung cấp thông tin và hoạt động kiểm tra.
Dự thảo này cũng quy định cụ thể mức phí bảo hiểm tiền gửi 0,15%/năm trên số dư tiền gửi bình quân và xác định rõ cơ sở tính phí là số dư bình quân của quý trước liền kề. So với quy định trước đây, dự thảo thể hiện chi tiết công thức tính phí, quy định riêng cho từng trường hợp và xác định rõ mốc thời gian xử lý hồ sơ chi trả bảo hiểm.
