Thanh toán QR xuyên biên giới thúc đẩy kinh tế số Việt Nam
Trước xu hướng này, các ngân hàng trong nước đã nhanh chóng triển khai và mở rộng các giải pháp thanh toán QR xuyên biên giới. Mới đây, Vietcombank cho biết đã hợp tác với Alipay+ để triển khai dịch vụ thanh toán QR xuyên biên giới, cho phép khách hàng sử dụng ứng dụng VCB Digibank để thanh toán tại nước ngoài một cách thuận tiện.
Lần đầu tiên, người dùng tại Việt Nam có thể sử dụng ứng dụng ngân hàng nội địa để quét mã QR thanh toán tại hơn 50 quốc gia, bao gồm các thị trường như Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore, Malaysia… và nhiều quốc gia tại châu Âu, châu Mỹ. Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong việc kết nối hạ tầng thanh toán, đưa trải nghiệm của người Việt tiệm cận với xu hướng thanh toán số toàn cầu.
Không chỉ Vietcombank, xu hướng thanh toán QR xuyên biên giới đang được nhiều ngân hàng trong nước đẩy mạnh triển khai. BIDV đã phát triển dịch vụ VietQR Pay cho phép khách quốc tế từ Hàn Quốc, Trung Quốc thanh toán trực tiếp tại Việt Nam thông qua ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử nội địa của họ, đồng thời mở rộng kết nối với các thị trường trong khu vực. Trong khi đó, NCB phối hợp với NAPAS triển khai giải pháp VIETQRGlobal, hỗ trợ chấp nhận thanh toán từ nhiều ví quốc tế thông qua một mã QR duy nhất, tự động quy đổi tỷ giá và xử lý giao dịch theo thời gian thực tại các điểm du lịch, mua sắm lớn. Những bước đi này cho thấy thanh toán QR xuyên biên giới đang được mở rộng nhanh cả về phạm vi và quy mô.
Đến nay, Việt Nam đã kết nối với nhiều thị trường như Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore và đang tiếp tục mở rộng. Việc phát triển thanh toán QR xuyên biên giới không chỉ giúp người dân giao dịch thuận tiện hơn mà còn góp phần tăng cường kết nối tài chính, thúc đẩy thương mại, du lịch và tiến trình chuyển đổi số của nền kinh tế.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, thanh toán QR xuyên biên giới tại Việt Nam dù phát triển nhanh nhưng vẫn chưa đạt kỳ vọng về quy mô và mức độ phổ cập. Một trong những điểm nghẽn lớn là mạng lưới đơn vị chấp nhận thanh toán QR còn hạn chế, đặc biệt tại các cửa hàng nhỏ lẻ – nơi vẫn chủ yếu sử dụng mã QR chuyển khoản cá nhân. Trong khi đó, hình thức này chưa phải là thanh toán QR chính thức cho hàng hóa, dịch vụ, khiến khách quốc tế dù có ứng dụng vẫn gặp khó khăn khi chi tiêu, làm gián đoạn trải nghiệm thanh toán.
Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán cho rằng, thanh toán QR xuyên biên giới vẫn gặp điểm nghẽn lớn ở việc mở rộng mạng lưới điểm chấp nhận thanh toán. Theo ông, nếu không phát triển được mạng lưới này đủ rộng, các kết nối song phương sẽ khó phát huy hiệu quả. Đồng thời, ông nhấn mạnh cần chuyển từ QR chuyển tiền sang QR Payment nhằm đảm bảo đối soát, bảo vệ người tiêu dùng và đáp ứng yêu cầu quản lý.
Theo ghi nhận từ thị trường, nhiều điểm bán, đặc biệt là các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, vẫn sử dụng QR chuyển tiền thay vì QR Payment. Điều này được cho là một trong những nguyên nhân khiến mạng lưới chấp nhận thanh toán còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc mở rộng thanh toán QR xuyên biên giới. Không chỉ vậy, việc tồn tại song song hai hình thức QR cũng khiến trải nghiệm người dùng trở nên thiếu nhất quán. Khách du lịch nước ngoài thường không phân biệt được đâu là QR chuyển tiền, đâu là QR thanh toán, dẫn đến tình trạng quét mã nhưng không thể giao dịch thành công. Bên cạnh đó, dù đã có tiêu chuẩn VietQR nhưng mức độ liên thông giữa các ngân hàng, trung gian thanh toán và hệ thống quốc tế vẫn chưa hoàn toàn đồng bộ, làm hạn chế khả năng mở rộng.
Ở góc độ thị trường, bài toán chi phí cũng là một rào cản đáng kể. Trong khi QR chuyển tiền gần như miễn phí thì QR Payment lại phát sinh phí đối với các đơn vị chấp nhận thanh toán, khiến nhiều cửa hàng, hộ kinh doanh chưa sẵn sàng chuyển đổi.
Theo các chuyên gia, nếu không giải quyết được chênh lệch này, QR Payment sẽ khó phát triển đủ nhanh để hỗ trợ thanh toán xuyên biên giới. Trước thực tế đó, theo các chuyên gia, các giải pháp được đưa ra tập trung vào việc thúc đẩy chuyển đổi từ QR chuyển tiền sang QR Payment, đặc biệt tại các lĩnh vực có nhu cầu cao như du lịch, bán lẻ và dịch vụ.
Đồng thời, cần đẩy mạnh liên thông hệ thống thông qua vai trò của NAPAS và xây dựng các nền tảng kết nối trung gian, tương tự mô hình UPI của Ấn Độ hay China Payment Gateway. Việc hoàn thiện chính sách phí, kết hợp với các tiện ích gia tăng như quản lý dòng tiền, hỗ trợ kế toán và kê khai thuế, cũng được kỳ vọng sẽ tạo động lực để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái thanh toán số.
Trong dài hạn, khi QR Payment được phổ cập và trở thành chuẩn chung trong giao dịch, thanh toán QR xuyên biên giới sẽ có nền tảng vững chắc để phát triển, góp phần nâng cao trải nghiệm người dùng và thúc đẩy quá trình hội nhập tài chính của Việt Nam.
