Luật Bảo hiểm tiền gửi được Quốc hội khóa XIII thông qua ngày 18/6/2012, có hiệu lực kể từ ngày 1/1/2013 đã tạo bước ngoặt quan trọng trong chính sách bảo hiểm tiền gửi hướng tới mục tiêu bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền, góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống các tổ chức tín dụng, bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của hoạt động ngân hàng.
Tuy nhiên, quá trình triển khai trên thực tế đã phát sinh một số vướng mắc, bất cập cần được giải quyết, đồng thời để đồng bộ với quy định của pháp luật hiện hành cần thiết đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm tiền gửi, trong đó bao gồm những quy định liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của người được bảo hiểm tiền gửi, tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi.
Theo quy định của Luật Bảo hiểm tiền gửi, người được bảo hiểm tiền gửi có các quyền và nghĩa vụ : Được bảo hiểm số tiền gửi của mình tại tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi theo quy định của Luật này; được nhận tiền bảo hiểm đầy đủ và đúng thời hạn theo quy định của Luật này; yêu cầu tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, tổ chức bảo hiểm tiền gửi cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin, chế độ về bảo hiểm tiền gửi; khiếu nại, tố cáo, khởi kiện cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến bảo hiểm tiền gửi theo quy định của pháp luật; có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, trung thực thông tin về tiền gửi theo yêu cầu của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, tổ chức bảo hiểm tiền gửi khi thực hiện thủ tục trả tiền bảo hiểm.
Quyền và nghĩa vụ của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi bao gồm : Nộp hồ sơ đề nghị cấp Chứng nhận tham gia bảo hiểm tiền gửi gửi; được cấp Chứng nhận tham gia bảo hiểm tiền gửi; nộp phí bảo hiểm tiền gửi đầy đủ và đúng thời hạn; yêu cầu tổ chức bảo hiểm tiền gửi chi trả tiền bảo hiểm cho người được bảo hiểm tiền gửi gửi tại tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm; khiếu nại, tố cáo, khởi kiện cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến bảo hiểm tiền gửi gửi theo quy định của pháp luật; cung cấp thông tin về tiền gửi được bảo hiểm cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi theo định kỳ hoặc theo yêu cầu của tổ chức bảo hiểm tiền gửi.
Quá trình triển khai Luật Bảo hiểm tiền gửi thực tế phát sinh một số vướng mắc liên quan đến quyền và nghĩa vụ của người được bảo hiểm tiền gửi, tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả thực thi chính sách bảo hiểm tiền gửi cũng như hiệu quả hoạt động của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam. Ngoài ra, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng có một số quy định mới liên quan đến quyền lợi của tổ chức tín dụng. Vì vậy, để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc liên quan đến quyền và nghĩa vụ của người được bảo hiểm tiền gửi, tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi cũng như để thống nhất với quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng, đặc biệt là quy định về cơ cấu lại tổ chức tín dụng yếu kém, việc đề xuất sửa đổi, bổ sung tại Luật Bảo hiểm tiền gửi trong đó có nội dung về quyền và nghĩa vụ của người được bảo hiểm tiền gửi, tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi là cần thiết. Một số chính sách lớn như sau:
Về quyền và nghĩa vụ của người được bảo hiểm tiền gửi
Luật Bảo hiểm tiền gửi hiện nay không quy định về việc người được bảo hiểm tiền gửi có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, trung thực thông tin về các khoản nợ tại tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi khi thực hiện thủ tục trả tiền bảo hiểm; trong khi đây là quy định cần thiết để Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam có cơ sở xác định số tiền chi trả bảo hiểm.
Do vậy, để tạo điều kiện thuận lợi cho việc xác định số tiền chi trả bảo hiểm được chính xác, đảm bảo quyền lợi cho người gửi tiền đúng theo quy định của pháp luật, cần thiết đề xuất bổ sung vào Luật Bảo hiểm tiền gửi quy định về nghĩa vụ của người được bảo hiểm tiền gửi trong việc cung cấp các khoản nợ tại tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi.
Về quyền và nghĩa vụ của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi
Liên quan đến việc tính phí bảo hiểm tiền gửi, Luật Bảo hiểm tiền gửi chưa quy định việc tính phí của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi gây khó khăn trong quá trình triển khai quy định thu phí bảo hiểm tiền gửi. Trên thực tế, hiện nay tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi vẫn đang chủ động tính toán số phí bảo hiểm tiền gửi gửi trên nguồn dữ liệu của chính tổ chức mình để làm cơ sở cho việc nộp phí bảo hiểm tiền gửi. Trên cơ sở tính và nộp phí bảo hiểm tiền gửi của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam sẽ kiểm tra, rà soát, đối chiếu để phục vụ cho việc tính phí và thu phí bảo hiểm tiền gửi. Do vậy, để tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam có đủ cơ sở pháp lý để triển khai, cần thiết đề xuất bổ sung vào Luật Bảo hiểm tiền gửi quy định về nghĩa vụ của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi trong việc tính phí bảo hiểm tiền gửi.
Về việc đảm bảo hoạt động tuân thủ quy định pháp luật, đảm bảo các chỉ tiêu hoạt động an toàn, bảo toàn vốn, để tăng cường an toàn hoạt động, củng cố vững chắc hệ thống tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, cần thiết đề xuất bổ sung vào Luật Bảo hiểm tiền gửi về quyền và nghĩa vụ của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi trong việc đảm bảo hoạt động tuân thủ quy định pháp luật, đảm bảo các chỉ tiêu hoạt động an toàn, bảo toàn vốn.
Đối với nội dung được vay đặc biệt tổ chức bảo hiểm tiền gửi, được miễn nộp phí bảo hiểm tiền gửi khi được kiểm soát đặc biệt, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng quy định tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt được vay đặc biệt của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam và được miễn nộp phí bảo hiểm tiền gửi. Do vậy, để đồng bộ với quy định tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng, cần thiết đề xuất bổ sung vào Luật Bảo hiểm tiền gửi quy định về quyền và nghĩa vụ của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi trong việc được vay đặc biệt tổ chức bảo hiểm tiền gửi, được miễn nộp phí bảo hiểm tiền gửi trong thời gian được kiểm soát đặc biệt.
Về việc được cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định chuyển giao bắt buộc theo quy định tại luật này trong trường hợp rủi ro hoạt động dẫn số lỗ lũy kế của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi lớn hơn 50% giá trị của vốn điều lệ và các quỹ dự trữ ghi trong báo cáo tài chính đã được kiểm toán gần nhất, nhằm tăng cường an toàn hoạt động, củng cố vững chắc hệ thống tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, cần thiết đề xuất bổ sung vào Luật Bảo hiểm tiền gửi về quyền và nghĩa vụ của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi trong việc được cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định chuyển giao bắt buộc theo quy định tại Luật này trong trường hợp rủi ro hoạt động dẫn số lỗ lũy kế của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi lớn hơn 50% giá trị của vốn điều lệ và các quỹ dự trữ ghi trong báo cáo tài chính đã được kiểm toán gần nhất.
Tuy nhiên, hiện nay theo quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng, phương án chuyển giao bắt buộc chỉ áp dụng đối với ngân hàng thương mại. Đồng thời, chưa có quy định về việc tổ chức bảo hiểm tiền gửi tham gia vào các nội dung của phương án chuyển giao bắt buộc nên chưa tận dụng được nguồn lực của tổ chức bảo hiểm tiền gửi vào quá trình cơ cấu lại tổ chức tín dụng yếu kém. Do đó, về nội dung này, cần có thêm thời gian nghiên cứu, đánh giá để đưa ra đề xuất cụ thể hơn.
Về việc cung cấp thông tin cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi, trên thực tế, tổ chức bảo hiểm tiền gửi cần được cung cấp thông tin như thông tin về tiền gửi không được bảo hiểm để loại trừ khi xác định số phí phải nộp của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi; thông tin về các khoản nợ của người được bảo hiểm tiền gửi để xác định số tiền chi trả bảo hiểm tiền gửi. Ngoài ra, tổ chức bảo hiểm tiền gửi cần nắm được sự thay đổi thông tin của các điểm giao dịch có nhận tiền gửi, theo dõi mạng lưới hoạt động của các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi phục vụ cho công tác kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về bảo hiểm tiền gửi, phục vụ cho công tác quản lý bản sao Chứng nhận tham gia bảo hiểm tiền gửi.
Do vậy, để hoạt động bảo hiểm tiền gửi được quy định chặt chẽ, đầy đủ, đồng thời để tổ chức bảo hiểm tiền gửi có đầy đủ thông tin trong quá trình triển khai hoạt động nghiệp vụ, cần thiết đề xuất bổ sung vào Luật Bảo hiểm tiền gửi về quyền và nghĩa vụ của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi trong việc cung cấp các thông tin về tiền gửi không được bảo hiểm, các khoản nợ của người được bảo hiểm tiền gửi; cung cấp thông tin khi có sự thay đổi về địa điểm giao dịch cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi.
Về việc phối hợp tuyên truyền chính sách pháp luật về bảo hiểm tiền gửi, Luật Bảo hiểm tiền gửi chưa quy định về việc tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi phối hợp với tổ chức bảo hiểm tiền gửi trong việc tuyên truyền chính sách, pháp luật về bảo hiểm tiền gửi. Đây là hoạt động cần thiết để nâng cao ý thức pháp luật về bảo hiểm tiền gửi đến người gửi tiền, người dân; đặc biệt là người dân ở vùng sâu, vùng xa, việc tiếp cận thông tin còn hạn chế. Ngoài ra, thông qua việc tuyên truyền chính sách bảo hiểm tiền gửi giúp tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi nâng cao hiệu quả huy động vốn. Do vậy, cần thiết đề xuất bổ sung vào Luật Bảo hiểm tiền gửi về quyền và nghĩa vụ của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi trong việc phối hợp tuyên truyền chính sách pháp luật về bảo hiểm tiền gửi.
Như vậy, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền, góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống các tổ chức tín dụng, bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của hoạt động ngân hàng là mục tiêu quan trọng trong hoạt động của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam. Để hoàn thiện hơn nữa quy định về quyền và nghĩa vụ của người được bảo hiểm tiền gửi, tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, việc sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm tiền gửi cần được nghiên cứu một cách cẩn trọng, trên cơ sở tổng kết quá trình triển khai để đưa ra các đề xuất giải quyết được khó khăn, vướng mắc, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi của chính sách bảo hiểm tiền gửi.
Theo DIV
