Cơ quan soạn thảo cũng cho rằng, cần phân cấp NHNN Khu vực chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện, góp phần cắt giảm thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân có nhu cầu đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông.
Ảnh minh hoạ
Mặt khác, thực tế quá trình triển khai thực hiện tại các đơn vị còn một số khó khăn, vướng mắc liên quan các yếu tố bảo an trong xét đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Cụ thể, hình thức niêm yết mẫu tiêu biểu tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông tại nơi giao dịch của tổ chức tín dụng tại Thông tư 25 đang hạn chế các đơn vị trong triển khai thực hiện. Do đó, cần đa dạng hình thức phù hợp ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong hoạt động ngân hàng.
Theo đó, dự thảo sửa đổi đã chuyển thẩm quyền xét đổi và giám định tiền từ các đơn vị cấp Trung ương (Cục Phát hành và Kho quỹ, Sở Giao dịch NHNN) về trực tiếp Ngân hàng Nhà nước Khu vực.
Dự thảo còn đưa yêu cầu với tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông (tiền rách nát, hư hỏng do quá trình lưu thông (và tiền bị lỗi kỹ thuật do quá trình in, đúc của nhà sản xuất) thì Ngân hàng Nhà nước Khu vực, đơn vị thu đổi có trách nhiệm thực hiện việc thu, đổi ngay cho khách hàng có nhu cầu, không hạn chế số lượng, không yêu cầu thủ tục giấy tờ.
Đối với tiền rách nát, hư hỏng do quá trình bảo quản (nhóm nguyên nhân chủ quan), cụ thể là: Tiền giấy bị thủng lỗ, rách mất một phần; tiền được can dán; cháy hoặc biến dạng do tiếp xúc với nguồn nhiệt cao; giấy in, màu sắc, đặc điểm kỹ thuật bảo an của đồng tiền bị biến đổi do tác động của hóa chất (như chất tẩy rửa, axít, chất ăn mòn...); viết, vẽ, tẩy xóa; đồng tiền bị mục hoặc biến dạng bởi các lý do khác nhưng không do hành vi hủy hoại; Tiền kim loại bị cong, vênh, thay đổi định dạng, hình ảnh thiết kế do tác động của ngoại lực hoặc nhiệt độ cao; bị ăn mòn do tiếp xúc với hóa chất thì khách hàng nộp hiện vật cho Ngân hàng Nhà nước Khu vực, đơn vị thu đổi.
Theo đó, các đơn vị xét đổi theo hai điều kiện: Không phải do hành vi hủy hoại; Trường hợp tờ tiền bị cháy, thủng, rách mất một phần thì diện tích còn lại phải bằng hoặc lớn hơn 60% so với diện tích tờ tiền cùng loại; nếu được can dán thì phải có diện tích tối thiểu bằng 90% so với diện tích tờ tiền cùng loại và đảm bảo nguyên gốc, nguyên bố cục một tờ tiền (mặt trước, mặt sau; trên, dưới; bên phải, bên trái), đồng thời nhận biết được các yếu tố bảo an.
Đối với tiền polymer bị cháy hoặc biến dạng co nhỏ lại do tiếp xúc với nguồn nhiệt cao, thì diện tích còn lại tối thiểu phải bằng 30% so với diện tích tờ tiền cùng loại và còn giữ nguyên bố cục một tờ tiền, đồng thời nhận biết được ít nhất hai trong các yếu tố bảo an như: yếu tố hình ẩn trong cửa sổ nhỏ, mực không màu phát quang, phát quang hàng seri, dây bảo hiểm, dải màu vàng lấp lánh, chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh in nổi, mực đổi màu, hình định vị, hình bóng chìm.
Căn cứ điều kiện xét đổi được quy định tại khoản này, NHNN Khu vực, đơn vị thu đổi thực hiện đổi cho khách hàng. Nếu không đủ điều kiện được đổi, NHNN Khu vực, đơn vị thu đổi trả lại cho khách hàng và thông báo lý do.
Do đó, có thể thấy dự thảo đã bổ sung đặc điểm về yếu tố bảo an là căn cứ xét đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông: “mực đổi màu, hình định vị, hình bóng chìm”. NHNN cho biết, thực tế, có nhiều đồng tiền bị cháy, biến dạng co nhỏ không xác định được các yếu tố bảo an theo quy định tại Thông tư 25 nhưng lại xác định được các đặc điểm bảo an khác như mực đổi màu, hình định vị, hình bóng chìm. Những đồng tiền có đặc điểm nêu trên có đủ cơ sở để được xác định là đồng tiền do NHNN phát hành khi xét đổi cho khách hàng
Một nội dung đáng chú ý khác tại dự thảo thông tư là quy định trường hợp các tờ tiền chưa xác định được điều kiện đổi và cần giám định, khách hàng phải có giấy đề nghị đổi tiền.
Về thời gian giám định, dự thảo quy định, trường hợp các tờ tiền chưa xác định được điều kiện đổi và cần giám định, trong thời gian 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận hiện vật của khách hàng, đơn vị thu đổi chuyển hiện vật trực tiếp kèm giấy đề nghị giám định (theo Phụ lục số 02 đính kèm) về NHNN Khu vực trên địa bàn để giám định.
Trong thời gian 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đề nghị giám định của đơn vị thu đổi, NHNN Khu vực thông báo kết quả giám định bằng văn bản và trả hiện vật cho đơn vị đề nghị giám định.
Việc bỏ giám định 2 cấp sẽ rút ngắn thời gian giám định để đổi tiền hỏng.
Theo quy định hiện hành, trong 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đề nghị giám định của đơn vị thu đổi, NHNN chi nhánh thông báo kết quả giám định bằng văn bản và trả hiện vật cho đơn vị đề nghị giám định.
Trường hợp không giám định được, trong thời gian 7 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hiện vật và đề nghị giám định của đơn vị thu đổi hoặc đề nghị đổi tiền của khách hàng, NHNN nước chi nhánh chuyển hiện vật kèm giấy đề nghị giám định về Cục Phát hành và Kho quỹ hoặc Chi cục Phát hành và Kho quỹ tại Thành phố Hồ Chí Minh để giám định.
Trong thời gian 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đề nghị giám định của NHNN chi nhánh và Sở Giao dịch NHNN, Cục Phát hành và Kho quỹ hoặc Chi cục Phát hành và Kho quỹ tại Thành phố Hồ Chí Minh thông báo kết quả giám định bằng văn bản, đồng thời trả lại hiện vật cho đơn vị đề nghị giám định.
