Ngành Ngân hàng triển khai nhiều giải pháp tín dụng, tạo điều kiện cho hợp tác xã tiếp cận vốn

Phát biểu tại Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia 2026 vào sáng ngày 10/4/2026 tại Hà Nội, ông Nguyễn Ngọc Cảnh - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã trong nền kinh tế, đồng thời khẳng định ngành Ngân hàng đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho khu vực này.

Chính sách tiền tệ linh hoạt, tín dụng ưu tiên cho hợp tác xã

Theo Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh, kinh tế tập thể, kinh tế hợp tác xã là một trong những trụ cột quan trọng, được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Nghị quyết số 20 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã nhấn mạnh yêu cầu phát triển kinh tế tập thể theo hướng liên kết chuỗi giá trị, trong đó hợp tác xã đóng vai trò trung tâm, kết nối nông dân với doanh nghiệp và thị trường.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị tiếp tục khẳng định định hướng thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp và hợp tác xã, đặc biệt trong chuyển giao công nghệ và nâng cao giá trị sản phẩm.

Cụ thể hóa các chủ trương này, với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước về tiền tệ và ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai hàng loạt giải pháp nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho khu vực kinh tế tập thể tiếp cận vốn và dịch vụ tài chính.

Trước hết, Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ một cách chủ động, linh hoạt, vừa kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, mặt bằng lãi suất điều hành tiếp tục được duy trì ở mức thấp, qua đó giúp các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.

Đáng chú ý, lãi suất cho vay ngắn hạn đối với các lĩnh vực ưu tiên, trong đó có hợp tác xã, được áp dụng mức tối đa bằng đồng Việt Nam hiện khoảng 4%/năm – thấp hơn đáng kể so với mặt bằng lãi suất thương mại trên thị trường.

Song song, hành lang pháp lý cho hoạt động tín dụng tiếp tục được hoàn thiện. Việc sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024, tạo điều kiện để năm 2025 đã đưa vào nhiều quy định mới, như cho phép cấp tín dụng bằng phương tiện điện tử, đơn giản hóa điều kiện vay đối với các khoản vay nhỏ không cần chứng minh phương án sử dụng vốn. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ giúp người dân, doanh nghiệp và hợp tác xã tiếp cận vốn dễ dàng hơn.

Một điểm nhấn quan trọng là chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn và liên kết chuỗi giá trị. Từ nền tảng Nghị định số 55/2015/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn, các chính sách này liên tục được điều chỉnh, bổ sung qua Nghị định 116/2018 và mới nhất là Nghị định 156/2025 với nhiều ưu đãi vượt trội.

Theo đó, hạn mức cho vay không có tài sản bảo đảm được nâng lên đáng kể: từ 300 triệu đồng lên 500 triệu đồng đối với hộ cá nhân, hộ gia đình; từ 1–3 tỷ đồng lên tối đa 5 tỷ đồng đối với hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã. Đặc biệt, các mô hình hợp tác xã tham gia liên kết với doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao có thể được vay không có tài sản bảo đảm lên tới 70–80% giá trị dự án.

Bên cạnh đó, các cơ chế xử lý rủi ro như cơ cấu lại nợ, giãn nợ, giữ nguyên nhóm nợ hay khoanh nợ khi gặp thiên tai, dịch bệnh cũng được thiết kế nhằm hỗ trợ người vay vượt qua khó khăn.

Nhờ các giải pháp đồng bộ, dư nợ tín dụng lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn hiện đạt trên 4,2 triệu tỷ đồng, chiếm 23,4% tổng dư nợ nền kinh tế. Riêng dư nợ cho vay theo mô hình liên kết trong nông nghiệp đạt trên 12.000 tỷ đồng.

Đẩy mạnh liên kết chuỗi, tháo gỡ “nút thắt” tiếp cận vốn

Không chỉ dừng ở chính sách chung, NHNN còn triển khai nhiều chương trình tín dụng quy mô lớn nhằm thúc đẩy liên kết giữa hợp tác xã và doanh nghiệp.

Tiêu biểu là chương trình tín dụng cho lĩnh vực nông, lâm, thủy sản với quy mô 185.000 tỷ đồng, hiện đã được nâng lên gấp 3 lần. Đặc biệt, chương trình cho vay phát triển 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long theo Quyết định 1490 đang tạo ra hiệu ứng tích cực.

Theo Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh, các hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và doanh nghiệp tham gia chuỗi sản xuất lúa gạo chất lượng cao được vay với lãi suất ưu đãi thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với mức thông thường. Đến nay, đã có 8 ngân hàng thương mại đăng ký tham gia chương trình, với tổng doanh số giải ngân lũy kế đạt 3.300 tỷ đồng.

Song song đó, chính sách tín dụng ưu đãi cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo Nghị định 28 cũng được triển khai, trong đó lãi suất cho vay chỉ bằng 50% lãi suất cho vay hộ cận nghèo, tương đương khoảng 3,74%/năm.

Ngành ngân hàng cũng chủ động định hướng các tổ chức tín dụng tập trung nguồn vốn vào các lĩnh vực ưu tiên, đặc biệt là các mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số và phát triển sản phẩm OCOP.

Ở góc độ triển khai, các tổ chức tín dụng không chỉ cung cấp vốn mà còn tham gia tư vấn xây dựng phương án kinh doanh, kết nối đầu ra, hình thành các mô hình liên kết giữa hợp tác xã và doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp lớn đã tham gia góp vốn, bảo lãnh tín dụng cho hợp tác xã, qua đó giảm áp lực tài sản bảo đảm và nâng cao khả năng tiếp cận vốn.

Kết quả, dư nợ tín dụng đối với hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã hiện đạt trên 7.000 tỷ đồng. Đồng thời, dư nợ tín dụng đối với cá nhân, hộ gia đình – trong đó có thành viên hợp tác xã đạt trên 8,5 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 46% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.

Tuy nhiên, Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh cũng thẳng thắn nhìn nhận, việc tiếp cận tín dụng của hợp tác xã vẫn còn nhiều rào cản. Nguyên nhân không chỉ đến từ cơ chế chính sách mà còn xuất phát từ nội tại khu vực này, khi nhiều hợp tác xã có quy mô nhỏ, năng lực quản trị hạn chế, thiếu minh bạch tài chính và chưa hình thành được chuỗi liên kết bền vững.

Trong bối cảnh đó, mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 50% hợp tác xã tham gia liên kết chuỗi giá trị theo Nghị quyết 20 đặt ra yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực tổ chức sản xuất.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, NHNN xác định tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế chính sách tín dụng; đồng thời chỉ đạo các tổ chức tín dụng cải tiến quy trình, đơn giản hóa thủ tục, phù hợp hơn với đặc thù hoạt động của hợp tác xã.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng đề xuất cần sửa đổi, hoàn thiện các quy định về liên kết chuỗi giá trị, xây dựng cơ sở dữ liệu minh bạch về hợp đồng, dòng tiền và vùng liên kết, qua đó tạo nền tảng cho việc kiểm soát và cấp tín dụng hiệu quả.

Ngoài ra, việc tổng kết, đánh giá các quy định của Luật Hợp tác xã năm 2023, đặc biệt là cơ chế cho phép hợp tác xã thành lập doanh nghiệp, cũng được xem là chìa khóa để thúc đẩy liên kết và nâng cao năng lực cạnh tranh.

“Để phát triển bền vững khu vực kinh tế hợp tác, cần sự phối hợp đồng bộ giữa ngành ngân hàng với các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, trong đó trọng tâm là hoàn thiện thể chế và thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị”, Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh nhấn mạnh.

Trong bối cảnh nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, việc “mở cửa” tín dụng cho hợp tác xã không chỉ góp phần nâng cao năng lực sản xuất, mà còn tạo động lực quan trọng để tái cấu trúc khu vực nông nghiệp, phát triển kinh tế nông thôn và đảm bảo an sinh xã hội trong dài hạn.