Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam làm việc với Quỹ Tiền tệ Quốc tế về tài sản mã hóa và ngân hàng số

Tham dự buổi làm việc, về phía Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam có Tiến sĩ Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký cùng đại diện các Ban, đơn vị Cơ quan Thường trực. Phía Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) gồm các chuyên gia: ông Parma Biens, bà Ebru Iskender, ông Philipp Hochreiter, ông Clive Scott; bà Hà Thị Kim Nga, chuyên gia kinh tế cao cấp của IMF tại Việt Nam; và đại diện Vụ Hợp tác Quốc tế – Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Trao đổi về những vấn đề trên, TS Nguyễn Quốc Hùng cho biết, tình hình pháp lý và thực tài sản mã hóa tại Việt Nam hiện nay chưa có hành lang pháp lý chính thức. Chính phủ chưa ban hành bất kỳ văn bản quy phạm pháp luật nào điều chỉnh trực tiếp đến tài sản mã hóa. Tuy nhiên, thực tế giao dịch vẫn diễn ra phổ biến. Theo các khảo sát sơ bộ, giá trị giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam trong giai đoạn 2022–2024 ước tính khoảng 105–120 tỷ USD. Điều này cho thấy, mặc dù chưa có cơ sở pháp lý, người dân đã và đang sở hữu, giao dịch tài sản mã hóa ở quy mô đáng kể. Trước tình hình đó, Ngân hàng Nhà nước đã nhiều lần cảnh báo rằng tiền mã hóa không được công nhận là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam, và các giao dịch liên quan có thể vi phạm pháp luật. Việc người dân tham gia vào các hoạt động liên quan đến tài sản mã hóa là tự chịu rủi ro. Ngân hàng Nhà nước cũng khẳng định chưa cấp phép cho bất kỳ tổ chức tín dụng (TCTD) nào cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa. Tuy nhiên, đây là quyền của người dân, vì vậy, rất khó khăn trong việc mở rộng tiền mã hoá.

Liên quan đến cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các hoạt động tài chính đổi mới sáng tạo, TS. Nguyễn Quốc Hùng cho biết, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 94/2025/NĐ-CP quy định về Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng, tập trung vào ba lĩnh vực gồm chấm điểm tín dụng, cho vay ngang hàng (P2P Lending) và chia sẻ dữ liệu qua Open API. Tuy nhiên, công nghệ blockchain và tài sản mã hóa hiện vẫn chưa được đưa vào phạm vi thử nghiệm. Trong thời gian tới, theo định hướng tại Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị, việc phát triển ngân hàng số và nghiên cứu áp dụng tiền kỹ thuật số sẽ là những ưu tiên quan trọng. Bộ Tài chính được giao chủ trì nghiên cứu khung pháp lý thí điểm cho tài sản mã hóa. Trong quá trình đó, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cùng các tổ chức tín dụng sẽ tiếp tục phối hợp, đóng góp ý kiến xây dựng chính sách phù hợp, bảo đảm an toàn hệ thống và khuyến khích đổi mới.

Cũng trong khuôn khổ buổi làm việc, đại diện VNBA cho biết các ngân hàng Việt Nam đang quyết liệt thúc đẩy triển khai ngân hàng số. Việc hợp tác với các công ty công nghệ tài chính giúp mở rộng dịch vụ, tăng khả năng tiếp cận khách hàng và tối ưu hóa hạ tầng công nghệ. Mô hình P2P Lending được kỳ vọng sẽ mở rộng cơ hội tiếp cận tín dụng cho các nhóm đối tượng chưa đủ điều kiện vay tại các ngân hàng truyền thống. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn hệ thống tài chính, cần có cơ chế kiểm soát rõ ràng về hạn mức, đối tượng vay và tiêu chuẩn hoạt động. Ngoài ra, vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân và chia sẻ dữ liệu qua API đang là mối quan tâm hàng đầu của các tổ chức tín dụng, đặc biệt trong bối cảnh Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đang được triển khai và áp dụng chặt chẽ hơn.

Về công tác phòng chống rửa tiền (PCRT), TS. Nguyễn Quốc Hùng nhấn mạnh rằng Quốc hội đã thông qua Luật phòng, chống rửa tiền sửa đổi với các quy định nghiêm ngặt hơn. Cục PCRT thuộc NHNN đang thực hiện quyết liệt việc giám sát, yêu cầu các tổ chức tín dụng tuân thủ báo cáo kịp thời các giao dịch đáng ngờ. Các ngân hàng hiện có quyền tạm dừng các giao dịch nghi vấn và phối hợp với cơ quan chức năng khi cần thiết. Việt Nam hiện đang nằm trong “vùng xám” theo đánh giá của hệ thống giám sát quốc tế và đang nỗ lực để sớm ra khỏi tình trạng này thông qua việc hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường phối hợp liên ngành và nâng cao năng lực giám sát tài chính.

Kết thúc buổi làm việc, đại diện IMF bày tỏ lời cảm ơn tới Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam về những chia sẻ thẳng thắn, thực tiễn và có giá trị. IMF đánh giá cao nỗ lực của ngành ngân hàng Việt Nam trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo đi đôi với bảo đảm an toàn hệ thống, và mong muốn có thêm nhiều cuộc trao đổi, hợp tác sâu rộng trong thời gian tới.

N.A