Ứng dụng AI trong truyền thông chính sách và sản phẩm, dịch vụ ngân hàng

Tọa đàm có sự tham dự của đại diện Ngân hàng Nhà nước, Viện Nghiên cứu Khoa học Ngân hàng, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), các ngân hàng thương mại, công ty công nghệ tài chính (fintech), cùng các chuyên gia thuộc Học Viện, trường Đại học và truyền thông...

AI - Bước ngoặt trong truyền thông chính sách

Phát biểu khai mạc tọa đàm, bà Nguyễn Thị Thanh Bình, Phó Tổng biên tập Thời báo Ngân hàng cho biết, ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, coi đây là yếu tố quyết định sự phát triển đất nước trong kỷ nguyên số.

Thực hiện chủ trương này, Chính phủ và các bộ, ngành đã ban hành nhiều chiến lược, chương trình hành động về chuyển đổi số, kinh tế số, xã hội số, trong đó có nội dung về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI. Ngành Ngân hàng là một trong những lĩnh vực đi đầu, khi Ngân hàng Nhà nước đã ban hành loạt quyết định quan trọng như Quyết định 810/QĐ-NHNN (2021), Quyết định 2617/QĐ-NHNN (2022) và mới nhất là Quyết định 1346/QĐ-NHNN (2025).

Các chương trình này đã khuyến khích tổ chức tín dụng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tiên tiến như AI, Big Data, Blockchain vào quản trị, vận hành, cung cấp dịch vụ và truyền thông chính sách, qua đó thúc đẩy hạ tầng thanh toán số phát triển mạnh mẽ, dịch vụ ngân hàng số được phổ cập, quy trình nghiệp vụ và chăm sóc khách hàng ngày càng số hóa, đồng bộ.

Theo TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, AI đang mở ra nhiều cơ hội cho ngành ngân hàng, đặc biệt trong truyền thông chính sách, phát triển sản phẩm, dịch vụ và nâng cao hiệu quả kinh doanh. AI hỗ trợ ngân hàng trong việc phân tích dữ liệu hành vi để xây dựng thông điệp phù hợp cho từng nhóm khách hàng.

Bên cạnh đó, AI tự động tóm lược các văn bản pháp lý, giúp khách hàng và bộ phận pháp chế tiếp cận nhanh chóng và chính xác. Đồng thời, AI phân tích phản hồi từ dư luận xã hội và cung cấp dữ liệu cho nhà hoạch định chính sách để điều chỉnh kịp thời.

AI cũng gợi ý sản phẩm phù hợp với từng nhóm đối tượng, đặc biệt là khách hàng yếu thế, phù hợp với định hướng tài chính toàn diện quốc gia. Thêm vào đó, AI giúp tối ưu hóa vận hành bằng cách tự động phân phối nội dung và theo dõi hiệu quả chiến dịch theo thời gian thực, từ đó giúp tiết kiệm nguồn lực.

Một ứng dụng đặc biệt của AI là trong Chatbot thông minh, giúp xử lý hàng ngàn câu hỏi tức thì, nâng cao trải nghiệm khách hàng và giảm tải cho nhân viên. AI cũng giám sát dữ liệu trên mạng xã hội để phát hiện sớm thông tin sai lệch, bảo vệ uy tín và sự ổn định của hệ thống, đồng thời phòng ngừa rủi ro truyền thông.

Tuy nhiên, việc ứng dụng AI cũng đối mặt với nhiều thách thức như an ninh mạng, bảo mật dữ liệu, nguy cơ tin giả (deepfake), rủi ro đạo đức trong AI, chi phí đầu tư cao, thiếu hụt nhân lực chất lượng và thiếu minh bạch trong các quyết định AI do "hộp đen" thuật toán.

TS. Nguyễn Quốc Hùng cảnh báo, nếu không kiểm soát tốt, sự lệ thuộc vào thuật toán có thể dẫn tới sai lệch thông tin; trong khi đó, “hộp đen AI” - tức tính minh bạch hạn chế trong quyết định của hệ thống, cũng là thách thức lớn cho ngành ngân hàng.

Cần cơ chế đặc thù và hợp tác đa chiều

Để AI phát huy giá trị bền vững trong ngành Ngân hàng, TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, đã đưa ra một số khuyến nghị quan trọng.

Trước hết, cần xây dựng khung đạo đức và quản trị AI dựa trên nguyên tắc công bằng, minh bạch, lấy con người làm trung tâm; có thể xem xét thành lập Hội đồng Đạo đức AI trong nội bộ ngân hàng để giám sát việc triển khai. Song song, các tổ chức tín dụng phải đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin hiện đại, bảo mật cao và có khả năng mở rộng nhằm đáp ứng các ứng dụng AI phức tạp; đồng thời chú trọng thu hút, giữ chân chuyên gia, cũng như đào tạo kỹ năng số cho toàn bộ nhân viên.

TS. Hùng cũng nhấn mạnh vai trò của việc hợp tác đa phương giữa ngân hàng, fintech, cơ quan quản lý và viện nghiên cứu, qua đó chia sẻ dữ liệu, kinh nghiệm và giải pháp. Đặc biệt, việc tận dụng cơ chế Sandbox theo Nghị định 94/2025/NĐ-CP sẽ tạo điều kiện thử nghiệm có kiểm soát các giải pháp AI mới, vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo, vừa quản lý rủi ro hiệu quả.

Ở góc độ hiệp hội, VNBA xác định vai trò trung tâm kết nối ba trụ cột: ngân hàng - công nghệ - quản lý, nhằm kiến tạo hành lang pháp lý chung, xây dựng khung quản trị AI thống nhất và thúc đẩy đào tạo nhân lực.

Tham gia thảo luận, TS. Nguyễn Quốc Hùng cho rằng, “AI không chỉ là công cụ, mà đã trở thành động lực chiến lược định hình lại ngành Ngân hàng. Ứng dụng AI vào truyền thông chính sách và phát triển sản phẩm, dịch vụ sẽ giúp ngành nâng cao năng lực cạnh tranh, đảm bảo an toàn hệ thống, đồng thời hiện thực hóa mục tiêu tài chính toàn diện”.

Ông khẳng định, với vai trò cầu nối, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành cùng Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp công nghệ để xây dựng hệ sinh thái AI ngân hàng thống nhất, an toàn và bền vững - vì sự phát triển của ngành Ngân hàng trong kỷ nguyên số.

PGS, TS. Phạm Mạnh Hùng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Khoa học Ngân hàng (Học viện Ngân hàng) cho rằng, bài toán cấp bách hiện nay không nằm ở việc đầu tư thêm bao nhiêu hệ thống AI, mà ở việc tái đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Chính vì thế, đào tạo và tái đào tạo không chỉ là việc quan trọng, mà là then chốt. Các ngân hàng Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm quốc tế, đồng thời thiết kế lộ trình riêng phù hợp với thực tiễn trong nước để xây dựng đội ngũ nhân sự có năng lực số toàn diện.

Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, tuy nhiên, việc tự động hóa sản xuất nội dung bằng AI cũng đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt là về bản sắc báo chí. Khi nội dung (tin tức, hình ảnh, video, podcast) được tạo ra tự động, chúng có nguy cơ trở nên thiếu sáng tạo, dễ trùng lặp và thiếu “hơi thở” của con người. Hơn nữa, sự phụ thuộc quá mức vào AI có thể dẫn đến việc mất kiểm soát và trách nhiệm với nội dung, hoặc gặp phải các lỗi phân tích, làm giảm uy tín của tổ chức.

Để giải quyết những hạn chế này, ThS. Nguyễn Văn Hào cho rằng, các ngân hàng cần có một chiến lược ứng dụng AI hiệu quả. Thay vì để AI thay thế con người, chúng ta nên sử dụng nó như một công cụ hỗ trợ đắc lực để tăng hiệu suất. Việc đào tạo nhân sự với những kỹ năng công nghệ mới và xây dựng một “tòa soạn thông minh” tích hợp VR, AR, đa phương tiện cũng là những bước đi cần thiết.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, ngành Ngân hàng cần xây dựng một hệ sinh thái truyền thông số toàn diện, kết hợp hài hòa giữa AI và báo chí đa phương tiện. Để làm được điều này, việc đào tạo nguồn nhân lực là yếu tố tiên quyết. Chúng ta cần những nhà báo, nhà truyền thông ngân hàng có khả năng sử dụng thành thạo các công cụ AI.

"Sự hợp tác chặt chẽ giữa ngân hàng, cơ quan báo chí và các công ty công nghệ cũng vô cùng quan trọng. Việc này sẽ tạo ra một môi trường mở để phát triển các nền tảng dữ liệu lớn (Big Data) một cách an toàn, đảm bảo quyền riêng tư của khách hàng", ThS. Nguyễn Văn Hào chia sẻ.

Tọa đàm đã mở ra nhiều gợi mở quan trọng, khẳng định rằng AI không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà còn là đòn bẩy chiến lược giúp ngành Ngân hàng tăng tốc đổi mới, củng cố niềm tin công chúng và tiến gần hơn tới mục tiêu tài chính toàn diện.