Thu hẹp “đất sống” của tín dụng đen

Tín dụng tiêu dùng vẫn còn nhiều dư địa mở rộng

Thực tế cho thấy, tín dụng đen vẫn đang tồn tại dưới nhiều hình thức tinh vi, đặc biệt tại các khu công nghiệp, khu dân cư có đông lao động thu nhập thấp. Nhiều người lao động khi phát sinh nhu cầu tài chính đột xuất nhưng không tiếp cận được nguồn vốn chính thức đã buộc phải tìm đến các khoản vay lãi suất cao.

Mới đây, lực lượng chức năng tại Đồng Nai đã phát hiện hai trường hợp có dấu hiệu cho vay lãi nặng đối với công nhân trong một doanh nghiệp thuộc Khu công nghiệp Long Thành. Các đối tượng lợi dụng hoàn cảnh khó khăn của người lao động để cho vay với lãi suất cao, yêu cầu người vay giao thẻ ATM nhận lương nhằm kiểm soát việc thu hồi nợ. Hình thức này không chỉ khiến người lao động đối mặt với áp lực tài chính kéo dài mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy về an ninh, trật tự xã hội.

Những vụ việc như trên cho thấy khi nhu cầu vốn cấp thiết không được đáp ứng kịp thời bởi hệ thống tài chính chính thức, tín dụng đen sẽ có cơ hội len lỏi và phát triển. Do đó, mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng tiêu dùng được xem là giải pháp hữu hiệu để thu hẹp thị phần của các tổ chức, cá nhân cho vay nặng lãi.

Theo FinGroup đánh giá, thị trường tài chính tiêu dùng Việt Nam vẫn có nhiều triển vọng phát triển khi quy mô tín dụng tiêu dùng của Việt Nam mới đạt trên 10% GDP - thấp hơn rất nhiều so với các quốc gia và vùng lãnh thổ khác như Hàn Quốc với hơn 40% GDP, Hồng Kông (Trung Quốc) với hơn 20%...

Thực tế cho thấy, nhu cầu vay tiêu dùng tại Việt Nam đang ghi nhận xu hướng tăng trưởng rõ nét. Theo NHNN, dư nợ cho vay tiêu dùng đạt khoảng 3 triệu tỷ đồng, chiếm hơn 20% tổng dư nợ nền kinh tế cho thấy tiêu dùng đang trở thành một động lực quan trọng của tăng trưởng tín dụng. Trong bối cảnh đó, việc các ngân hàng thương mại đẩy mạnh tín dụng tiêu dùng với lãi suất hợp lý, thủ tục thuận tiện và sản phẩm đa dạng được xem là giải pháp quan trọng nhằm hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn an toàn, minh bạch.

Đơn cử, Bac A Bank đang tiếp tục triển khai chương trình “Đón vốn kịp thời - Chắc bước tương lai” đến hết năm 2026. Theo đó, khách hàng được tiếp cận các khoản vay ngắn hạn với lãi suất từ 9,9%/năm và các khoản vay trung, dài hạn với lãi suất ưu đãi từ 9,5%/năm.

Chương trình áp dụng cho nhiều mục đích vay vốn như tiêu dùng có tài sản bảo đảm, mua ô tô, hỗ trợ chi phí du học, bổ sung vốn sản xuất kinh doanh hay phát triển nông nghiệp. Việc đa dạng hóa sản phẩm tín dụng giúp ngân hàng tiếp cận nhiều nhóm khách hàng hơn, đồng thời đáp ứng sát nhu cầu thực tế của người dân.

Tương tự, BVBank cũng triển khai hai gói tín dụng ưu đãi với quy mô lên tới 4.800 tỷ đồng dành cho khách hàng cá nhân, tập trung vào vay mua nhà và vay tiêu dùng có tài sản bảo đảm với lãi suất cạnh tranh. Đây được xem là động thái tích cực nhằm hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn hợp pháp trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng và đầu tư gia tăng.

Không chỉ các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ, nhiều ngân hàng lớn cũng đang tái cơ cấu danh mục tín dụng theo hướng gia tăng tỷ trọng bán lẻ. Theo đại diện VietinBank, ngân hàng đang tập trung chuẩn bị nguồn lực để đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng dân cư trong thời gian tới, khi nhu cầu tiêu dùng và bất động sản dần phục hồi.

Số hóa tín dụng tiêu dùng tạo động lực tăng trưởng mới

Một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy tín dụng tiêu dùng phát triển trong thời gian gần đây là quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ trong ngành Ngân hàng. Theo các chuyên gia, việc ứng dụng công nghệ vào hoạt động cho vay đã giúp rút ngắn đáng kể thời gian thẩm định và giải ngân, đồng thời nâng cao trải nghiệm khách hàng. Các nền tảng ngân hàng số, định danh điện tử (eKYC), chấm điểm tín dụng tự động hay cho vay trực tuyến đang giúp người dân tiếp cận vốn thuận lợi hơn bao giờ hết.

Ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó Giám đốc NHNN khu vực 2, cho rằng chất lượng dịch vụ ngày càng được cải thiện nhờ việc ứng dụng công nghệ hiện đại trong hoạt động cho vay tiêu dùng. Phương thức cho vay bằng phương tiện điện tử, dịch vụ thấu chi tài khoản cùng các sản phẩm tài chính số đã tạo điều kiện thuận lợi cho cá nhân và hộ gia đình tiếp cận vốn nhanh chóng, tiết kiệm thời gian và chi phí giao dịch.

Sự phát triển của công nghệ không chỉ giúp mở rộng độ phủ tín dụng chính thức mà còn nâng cao khả năng quản lý rủi ro, tăng tính minh bạch của hoạt động cho vay. Đây là nền tảng quan trọng để ngành Ngân hàng phát triển tín dụng tiêu dùng theo hướng bền vững, an toàn và hiệu quả hơn.

Theo PGS.TS Đặng Ngọc Đức, Viện trưởng Viện Công nghệ Tài chính, Trường Đại học Đại Nam, cho vay trực tuyến đang trở thành một phần quan trọng trong hệ sinh thái tài chính số của các ngân hàng thương mại. Vị chuyên gia này cho biết nhiều ngân hàng ghi nhận tốc độ tăng trưởng dư nợ từ kênh số vượt kỳ vọng, đồng thời mở rộng phạm vi phục vụ tới các khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa – nơi trước đây khó tiếp cận dịch vụ tài chính truyền thống.

Theo ông Đức, việc ứng dụng AI, Big Data và Machine Learning vào quy trình xét duyệt tín dụng giúp ngân hàng giảm rủi ro, tăng tốc độ xử lý hồ sơ và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Khi dữ liệu quốc gia về dân cư, thuế và tín dụng được kết nối, ngân hàng có thể đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng theo thời gian thực, qua đó mở rộng tín dụng tới cả những người chưa từng có lịch sử vay vốn.

Thực tế cho thấy nhiều ngân hàng tại Việt Nam đã đẩy mạnh cho vay trên kênh số. Với tiềm năng phát triển của hoạt động cho vay trực tuyến, NHNN đang lấy ý kiến đối với dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 39/2016/TT-NHNN – văn bản quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng. Một trong những nội dung đáng chú ý là việc định nghĩa lại “khoản vay giá trị nhỏ”. Theo dự thảo, mức trần khoản vay này sẽ được nâng lên tối đa 400 triệu đồng tại các tổ chức tín dụng, cao gấp bốn lần so với ngưỡng 100 triệu đồng hiện hành. Việc sửa đổi, bổ sung quy định về hoạt động cho vay được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa để các ngân hàng mở rộng tín dụng trên nền tảng số, giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận vốn nhanh chóng, thuận tiện hơn.