Đẩy mạnh phân cấp, cắt giảm thủ tục hành chính trong nhiều lĩnh vực ngân hàng
Trong lĩnh vực fintech và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), NHNN dự kiến phân cấp hàng loạt thủ tục về cho NHNN chi nhánh khu vực. Theo dự thảo Thông tư hướng dẫn Nghị định 94/2025/NĐ-CP về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng, NHNN chi nhánh khu vực sẽ được thực hiện các thủ tục như đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm, điều chỉnh giải pháp thử nghiệm, dừng thử nghiệm, gia hạn thời gian thử nghiệm và cấp giấy chứng nhận hoàn thành thử nghiệm đối với “giải pháp chấm điểm tín dụng, chia sẻ dữ liệu qua giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API)”.
Dự thảo cũng quy định rõ: “NHNN chi nhánh khu vực có trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính của các tổ chức có trụ sở chính trên địa bàn quản lý theo phân công của Thống đốc NHNN”.
Cơ quan soạn thảo cho biết việc phân cấp được đặt ra trong bối cảnh “lượng hồ sơ Fintech đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm (CCTN) sẽ tăng lên trong thời gian tới”, kéo theo “khối lượng lớn công việc cần xử lý liên quan đến công tác thẩm định hồ sơ đăng ký tham gia CCTN và xử lý các TTHC phát sinh trong quá trình thử nghiệm”.
Đáng chú ý, NHNN cũng thông tin thêm, nguy cơ chậm xử lý nếu toàn bộ hồ sơ tiếp tục tập trung tại NHNN Trung ương bởi việc tiếp nhận, xử lý các bộ hồ sơ đăng ký tham gia CCTN có thể không được thực hiện kịp thời do cần tập trung vào các nhiệm vụ, cấp bách mang tính chất quản lý vĩ mô.
Trong lĩnh vực thanh toán không dùng tiền mặt, NHNN dự kiến rút ngắn hàng loạt mốc thời gian xử lý hồ sơ đối với quy trình chấp thuận, gia hạn hoạt động cung ứng dịch vụ thanh toán không qua tài khoản thanh toán của khách hàng của doanh nghiệp cung ứng dịch vụ bưu chính công ích.
Theo dự thảo sửa đổi Điều 15 Thông tư 15/2024/TT-NHNN, thời gian để Vụ Thanh toán xem xét hồ sơ và chuyển lấy ý kiến giảm từ 10 ngày xuống còn 5 ngày. Thời gian các đơn vị chuyên môn đánh giá kỹ thuật, phòng chống rửa tiền cũng được rút từ tối đa 15 ngày xuống còn 12 ngày đối với thủ tục chấp thuận; từ 7 ngày xuống còn 6 ngày đối với thủ tục gia hạn.
Đặc biệt, thời gian Vụ Thanh toán tổng hợp ý kiến, thẩm định hồ sơ và trình Thống đốc quyết định chấp thuận giảm từ 30 ngày xuống còn 20 ngày. Với thủ tục gia hạn, thời gian này giảm từ 10 ngày xuống còn 9 ngày làm việc.
Một mảng thay đổi lớn khác nằm ở lĩnh vực quản lý ngoại hối. Theo dự thảo Thông tư sửa đổi một số thông tư trong lĩnh vực quản lý ngoại hối, NHNN dự kiến sửa đổi 11 thủ tục hành chính tại 5 thông tư hiện hành.
Đáng chú ý, NHNN đề xuất rút ngắn thời gian xác nhận đăng ký khoản vay nước ngoài hoặc phát hành trái phiếu quốc tế được Chính phủ bảo lãnh từ 7 ngày làm việc xuống còn 5 ngày làm việc. Theo dự thảo, “Trong thời hạn 05 (năm) ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đầy đủ, hợp lệ, NHNN gửi bên đi vay, bên phát hành trái phiếu quốc tế văn bản xác nhận đăng ký khoản vay nước ngoài hoặc khoản phát hành trái phiếu quốc tế.”
Không chỉ rút ngắn thời gian, NHNN còn phân cấp thẩm quyền xác nhận đăng ký khoản vay nước ngoài về địa phương với việc bổ sung quy định: “Cơ quan có thẩm quyền xác nhận đăng ký, đăng ký thay đổi khoản vay nước ngoài, khoản phát hành trái phiếu quốc tế được Chính phủ bảo lãnh quy định tại Thông tư này là Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực nơi bên đi vay hoặc bên phát hành trái phiếu quốc tế đặt trụ sở chính.”
Với hoạt động cho vay ra nước ngoài, các quy định cũng được đề xuất về phân định lại thẩm quyền giữa NHNN Trung ương và NHNN khu vực. Theo đó, Cục Quản lý ngoại hối tiếp tục xử lý các khoản vay quy mô lớn, trong khi các khoản dưới ngưỡng nhất định sẽ được giao cho NHNN chi nhánh khu vực xác nhận đăng ký, đăng ký thay đổi.
Ở lĩnh vực thành lập và hoạt động ngân hàng, nhiều thủ tục được đề xuất cắt giảm hồ sơ và rút ngắn thời gian giải quyết. Theo dự thảo Thông tư phân cấp thực hiện thủ tục hành chính trong lĩnh vực thông tin tín dụng và hoạt động ngân hàng, NHNN dự kiến sửa đổi đồng thời 15 chương, 57 điều tại nhiều thông tư liên quan tới cấp phép ngân hàng, tổ chức lại tổ chức tín dụng, mạng lưới hoạt động và nhà đầu tư nước ngoài.
Một nội dung đáng ý là NHNN đưa ra đề xuất cắt giảm thành phần hồ sơ trong trường hợp tổ chức tín dụng Việt Nam phát hành cổ phiếu riêng lẻ cho nhà đầu tư nước ngoài để tăng vốn điều lệ. Theo dự thảo, hồ sơ chỉ còn gồm giấy đăng ký chào bán cổ phiếu riêng lẻ và văn bản thỏa thuận mua bán cổ phần giữa tổ chức tín dụng Việt Nam với nhà đầu tư nước ngoài. So với quy định hiện hành, dự thảo đã bãi bỏ yêu cầu nộp nghị quyết đại hội đồng cổ đông phê duyệt phương án phát hành và văn bản chấp thuận của NHNN về việc tăng vốn điều lệ, phát hành cổ phiếu riêng lẻ cho nhà đầu tư nước ngoài.
Thay đổi quan trọng khác là việc rút ngắn thời gian chấp thuận nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần của tổ chức tín dụng Việt Nam. Dự thảo quy định: “Trong thời hạn 19 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Ngân hàng Nhà nước xem xét chấp thuận hoặc không chấp thuận bằng văn bản việc mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài.” Cơ quan soạn thảo cho biết nội dung này được sửa đổi để phù hợp với phương án cắt giảm thủ tục hành chính đã được phê duyệt, đồng thời: “thời gian TTHC rút ngắn từ 30 ngày xuống còn 25 ngày đã được sửa đổi thống nhất là 19 ngày làm việc”.
Một số thành phần hồ sơ cũng được bãi bỏ. Chẳng hạn, dự thảo bỏ yêu cầu “Bảng liệt kê danh mục hồ sơ” trong thủ tục nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần tổ chức tín dụng Việt Nam.
Liên quan tới hoạt động cấp phép ngân hàng, thời gian cấp lại bản sao giấy phép được rút mạnh từ 5 ngày xuống còn 2 ngày làm việc. Dự thảo nêu rõ: “Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị, Ngân hàng Nhà nước cấp lại bản sao từ bản gốc cho ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, văn phòng đại diện nước ngoài.”
Đối với thủ tục cấp giấy phép thành lập văn phòng đại diện nước ngoài, thời gian xử lý cũng được rút từ 60 ngày xuống còn 30 ngày.
Một điểm đáng chú ý khác là xu hướng giảm yêu cầu nộp Phiếu lý lịch tư pháp giấy. Dự thảo dẫn quy định mới của Luật Lý lịch tư pháp, theo đó cơ quan quản lý được “khai thác, sử dụng thông tin lý lịch tư pháp thông qua kết nối, chia sẻ dữ liệu từ cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; không yêu cầu cá nhân cung cấp Phiếu lý lịch tư pháp”.
Đối với các tổ chức tín dụng hợp tác xã, NHNN cũng đẩy mạnh khai thác dữ liệu điện tử thay cho hồ sơ giấy. Dự thảo quy định: “Ngân hàng Nhà nước Khu vực khai thác các thông tin cần thiết từ các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành khi xem xét, thẩm định thông tin…”. Chỉ trong trường hợp không khai thác được thông tin hoặc dữ liệu không đầy đủ, NHNN khu vực mới được yêu cầu bổ sung giấy tờ.
Dự thảo cũng phân cấp thêm thẩm quyền cho NHNN khu vực trong việc chấp thuận thành lập văn phòng đại diện, đơn vị sự nghiệp của ngân hàng hợp tác xã. Theo đó: “Trong thời hạn 10 ngày làm việc... NHNN chi nhánh khu vực có văn bản chấp thuận đề nghị thành lập văn phòng đại diện, đơn vị sự nghiệp của ngân hàng hợp tác xã”.
Các dự thảo cho thấy NHNN đang đồng loạt triển khai nhiều giải pháp cắt giảm, đơn giản hóa và phân cấp thủ tục hành chính trong lĩnh vực ngân hàng. Điểm đáng chú ý là xu hướng rút ngắn mạnh thời gian xử lý hồ sơ, giảm yêu cầu giấy tờ, tăng khai thác dữ liệu điện tử thay cho hồ sơ truyền thống và chuyển thêm thẩm quyền giải quyết thủ tục về NHNN chi nhánh khu vực đối với nhiều lĩnh vực như ngoại hối, fintech, cấp phép ngân hàng, thanh toán không dùng tiền mặt và hoạt động của tổ chức tín dụng hợp tác xã.
