Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa, deepfake và các công cụ khai thác lỗ hổng thế hệ mới đang đặt ra những thách thức chưa từng có đối với tổ chức, doanh nghiệp và người dùng cá nhân.
7 xu hướng an ninh mạng nổi bật năm 2026
Các chuyên gia dự báo năm 2026 sẽ ghi nhận bảy xu hướng lớn tác động sâu rộng đến môi trường số toàn cầu. Trong đó, AI Agent nổi lên như một “vũ khí kép”, vừa hỗ trợ phòng thủ, giám sát an ninh, vừa bị lợi dụng để tự động hóa các cuộc tấn công quy mô lớn. Deepfake ngày càng tinh vi tiếp tục làm mờ ranh giới thật - giả, gây rủi ro nghiêm trọng cho tài chính, quản trị doanh nghiệp và niềm tin xã hội.
Cùng với đó, mô hình Ransomware-as-a-Service (RaaS) bùng nổ, “dịch vụ hóa” các cuộc tấn công mã độc tống tiền, khiến tin tặc dễ tiếp cận hơn và mức độ nguy hiểm gia tăng. Dù công nghệ liên tục được nâng cấp, con người vẫn là mắt xích yếu nhất khi thiếu nhận thức và thói quen an toàn thông tin, trở thành điểm xâm nhập phổ biến của tội phạm mạng.
Một xu hướng đáng chú ý khác là bảo mật hậu lượng tử, được xem là ưu tiên cấp thiết trước nguy cơ máy tính lượng tử có thể phá vỡ các thuật toán mã hóa hiện hành. Song song, khung pháp lý và các quy định về an ninh mạng tiếp tục được siết chặt nhằm bảo vệ dữ liệu, an toàn hệ thống và chủ quyền số. Không gian mạng cũng ngày càng gắn chặt với an ninh quốc gia, trở thành một “mặt trận” mới liên quan trực tiếp đến ổn định chính trị - kinh tế.
Các chuyên gia khuyến nghị tổ chức, doanh nghiệp cần chủ động đầu tư công nghệ bảo mật tiên tiến, ứng dụng AI trong phòng thủ, đồng thời coi đào tạo con người và xây dựng văn hóa an toàn thông tin là yếu tố then chốt.
Lừa đảo trực tuyến gia tăng dịp cận Tết Nguyên đán
Cùng với các xu hướng tấn công công nghệ cao, dịp cận Tết Nguyên đán ghi nhận sự gia tăng mạnh các hình thức lừa đảo trực tuyến. Tội phạm mạng thường mạo danh ngân hàng, cơ quan nhà nước, ví điện tử hoặc sàn thương mại điện tử, lợi dụng các chương trình như thưởng Tết, hoàn tiền, quà tri ân, lì xì điện tử để đánh vào tâm lý tin tưởng và sợ bỏ lỡ quyền lợi của người dùng.
Thủ đoạn phổ biến là gửi tin nhắn, email, quảng cáo kèm đường link giả mạo yêu cầu “xác thực nhận thưởng”, từ đó đánh cắp thông tin đăng nhập, mật khẩu và mã OTP; hoặc lập website bán vé, đặt phòng dịp lễ giả để yêu cầu chuyển tiền trước.
Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng cảnh báo thủ đoạn giả mạo “giấy mời làm việc với cơ quan thuế”. Các đối tượng gửi văn bản giả qua email, mạng xã hội hoặc bưu điện, sau đó dẫn dụ nạn nhân liên hệ số điện thoại lạ, truy cập link hoặc quét mã QR nhằm chiếm đoạt thông tin và tài sản.
Khuyến nghị phòng tránh
Theo BIDV, người dùng cần tuân thủ nghiêm nguyên tắc “3 không và 1 có”, gồm không truy cập các đường link lạ, không rõ nguồn gốc; không cung cấp mật khẩu hoặc mã OTP dưới mọi hình thức; không đăng nhập tài khoản trên thiết bị lạ hoặc mạng Wi-Fi công cộng không bảo mật; và hình thành thói quen kiểm chứng thông tin qua các kênh chính thống của ngân hàng hoặc cơ quan chức năng.
Bên cạnh đó, người dùng nên kiểm tra kỹ email header (From, Reply-To, máy chủ gửi), cảnh giác với địa chỉ email gần giống thương hiệu uy tín; không mở tệp đính kèm lạ, không nhấp vào đường dẫn đáng ngờ, đặc biệt với các thông báo trúng thưởng, quà tặng hoặc yêu cầu cung cấp dữ liệu cá nhân.
Trong bối cảnh tội phạm mạng ngày càng tinh vi, nâng cao cảnh giác và trang bị kiến thức an toàn thông tin được xem là “lá chắn” quan trọng nhất để bảo vệ tài sản và dữ liệu cá nhân trong dịp cao điểm cuối năm.
