Là ngân hàng có mạng lưới phủ khắp các vùng miền và hơn 65% dư nợ dành cho lĩnh vực nông nghiệp - nông thôn, Agribank xác định phát triển tín dụng xanh là chiến lược dài hạn gắn với mục tiêu phát triển bền vững của ngành Ngân hàng. Đến nay, dư nợ tín dụng xanh của Agribank đạt gần 28.800 tỷ đồng. Trong đó, lĩnh vực năng lượng tái tạo và năng lượng sạch chiếm tỷ trọng lớn nhất với trên 15.100 tỷ đồng (khoảng 52,5%), tiếp đến là lâm nghiệp bền vững với trên 6.900 tỷ đồng (khoảng 24%) và nông nghiệp xanh đạt trên 6.500 tỷ đồng (khoảng 22,7%), các lĩnh vực xanh khác chiếm khoảng 180 tỷ đồng.
Đồng điện gió Đàm Nại, xã Thuận Bắc, tỉnh Khánh Hòa hiện nay. Ảnh: Nguyễn Thành - TTXVN
Trong những năm qua, Agribank đã triển khai nhiều chương trình tín dụng quy mô lớn, tạo dấu ấn rõ nét trong thúc đẩy sản xuất xanh và phát triển bền vững. Tiêu biểu là chương trình tín dụng quy mô 50.000 tỷ đồng dành cho nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, triển khai từ năm 2017 và mang lại hiệu quả lan tỏa mạnh mẽ trong toàn hệ thống. Agribank cũng triển khai gói tín dụng ưu đãi cho "Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long" với mức lãi suất thấp hơn 1-1,5%/năm.
Bên cạnh đó, các chương trình tín dụng ưu đãi như: hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư dự án xanh (quy mô 30.000 tỷ đồng); cho khách hàng cá nhân vay thực hiện dự án thân thiện môi trường (10.000 tỷ đồng); phát triển sản phẩm OCOP, nông nghiệp hữu cơ (2.000 tỷ đồng)… đã góp phần thúc đẩy chuyển đổi xanh trên diện rộng. Những chương trình này đã góp phần tạo thêm nguồn lực tài chính quan trọng để hình thành các mô hình kinh tế tuần hoàn, thúc đẩy sản xuất hữu cơ, phát triển năng lượng tái tạo, đồng thời tăng tính kết nối của chuỗi giá trị nông nghiệp ở nhiều địa phương.
Dù đạt được kết quả tích cực, tín dụng xanh vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. Khung pháp lý về tín dụng xanh hiện vẫn chưa đồng bộ và thống nhất, dẫn đến một số khó khăn trong quá trình triển khai. Việt Nam chưa có hệ thống ngành kinh tế xanh quốc gia và danh mục dự án xanh được chuẩn hóa và công khai trên Cổng thông tin điện tử của cơ quan quản lý Nhà nước phụ trách lĩnh vực. Do đó, các tổ chức tín dụng nói chung và Agribank nói riêng gặp khó khăn trong công tác thu thập dữ liệu, thẩm định hồ sơ, kiểm tra, giám sát, đánh giá dự án theo chuẩn ESG.
Từ góc độ khách hàng là doanh nghiệp, nông dân và hợp tác xã, việc tiếp cận tín dụng xanh cũng gặp nhiều rào cản do năng lực đáp ứng yêu cầu “xanh” còn một số hạn chế. Nhiều khách hàng chưa có đầy đủ hồ sơ môi trường, chưa sở hữu các chứng nhận hữu cơ hoặc chứng nhận tuần hoàn theo tiêu chuẩn quốc tế; năng lực lập báo cáo ESG còn chưa cao, quy mô sản xuất thường nhỏ lẻ và thiếu tài sản bảo đảm khiến họ khó đáp ứng các tiêu chí tín dụng theo quy định. Mặt khác, các dự án xanh thường yêu cầu vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi dài, trong khi chi phí chuyển đổi xanh và chi phí chứng nhận quốc tế tương đối cao. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực có kinh nghiệm, chuyên môn trong lĩnh vực môi trường và xã hội để triển khai các sản phẩm tín dụng xanh, xã hội còn thiếu…
Dư nợ tín dụng xanh của Agribank đạt hơn 28.300 tỷ đồng
Trước những thách thức trên và yêu cầu ngày càng cao của thị trường, Agribank kiến nghị và triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm đưa tín dụng xanh trở thành dòng tín dụng chủ lực trong thời gian tới.
Trước hết, cần sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách cho tín dụng xanh thông qua việc ban hành danh mục ngành kinh tế xanh quốc gia, xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường dùng chung và chuẩn hóa tiêu chí xác nhận dự án xanh. Đồng thời, cần đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ nâng cao năng lực lập hồ sơ môi trường và báo cáo ESG, hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện các tiêu chuẩn hữu cơ, tiêu chuẩn tuần hoàn và các chứng nhận quốc tế.
Bên cạnh đó, Nhà nước và các tổ chức quốc tế cần tiếp tục có chính sách hỗ trợ chi phí chuyển đổi xanh, chi phí chứng nhận, cũng như tư vấn kỹ thuật, tạo điều kiện để doanh nghiệp có thể tiếp cận tín dụng xanh thuận lợi hơn…
Agribank sẽ tiếp tục tối ưu hóa nguồn vốn, ưu tiên phân bổ nguồn lực cho các dự án xanh có tác động lan tỏa lớn như "Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao", dự án năng lượng tái tạo, mô hình nông nghiệp tuần hoàn. Agribank tiếp tục cải thiện các chính sách nội bộ để tích hợp ESG nói chung và hoạt động đánh giá rủi ro môi trường xã hội nói riêng vào quy trình cấp tín dụng; đồng thời tư vấn và hỗ trợ khách hàng tiếp cận các chương trình, nguồn vốn ưu đãi xanh…
Sự chuyển dịch sang tăng trưởng xanh không chỉ là xu thế mà đã trở thành yêu cầu tất yếu của nông nghiệp Việt Nam. Tín dụng xanh chính là dòng chảy tài chính giúp nông nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường xuất khẩu và phát triển chuỗi giá trị liên kết vùng bền vững. Với mạng lưới rộng khắp và truyền thống 37 năm gắn bó với “Tam nông”, Agribank luôn tiên phong và chủ lực trong lĩnh vực tài chính xanh với những hoạt động cụ thể.
Trong thời gian tới, sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, các Bộ, Ban, Ngành, doanh nghiệp, các tổ chức tài chính và người dân sẽ tiếp tục mở ra cơ hội lớn để tín dụng xanh lan tỏa sâu rộng hơn, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế xanh, bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu.
