Chùm bài “Tư duy hệ thống: Chìa khóa vàng trong hành trình kiến tạo vị thế dẫn dắt” - Tác phẩm đạt Giải C Giải Báo chí toàn quốc về xây dựng Đảng (Giải Búa liềm vàng lần thứ X - năm 2025) đã tiếp cận hành trình ấy từ một góc nhìn đặc biệt, góc nhìn của chính những người trong cuộc, đặt sự phát triển của Vietcombank trong mối liên hệ giữa tư tưởng Hồ Chí Minh, tư duy quản trị hiện đại và vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng trong doanh nghiệp.
Từ lịch sử hào hùng
Gây ấn tượng cho độc giả chính là hình tượng được các tác giả lựa chọn để lý giải sự vận động của tổ chức: “sợi chỉ đỏ”, biểu tượng của một trục tư duy xuyên suốt, kết nối các giai đoạn phát triển khác nhau của Vietcombank thành một chỉnh thể thống nhất.
Thay vì mô tả các thành tựu theo cách liệt kê thuần túy, tác phẩm đặt câu hỏi gợi mở về nền tảng tư duy giúp ngân hàng thích ứng với những biến động lớn của môi trường kinh tế trong suốt hơn 6 thập kỷ. Và nổi lên trong hành trình ấy chính là “sợi chỉ đỏ” tư duy hệ thống, được hình thành từ thực tiễn lịch sử, được soi sáng bởi tư tưởng Hồ Chí Minh và được dẫn dắt bởi vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng trong doanh nghiệp.
Ngay từ những năm đầu thành lập, Vietcombank đã hoạt động trong điều kiện đặc biệt của nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung và bối cảnh chiến tranh. Mở đầu chùm bài là hình ảnh những cán bộ Vietcombank mang mật danh B29, vừa thực hiện nghiệp vụ thanh toán quốc tế, vừa đảm nhận nhiệm vụ kinh tế - ngoại giao của đất nước. Mỗi giao dịch ngoại thương khi ấy không đơn thuần là nghiệp vụ ngân hàng, mà hơn hết là gắn với nhiệm vụ bảo đảm nguồn lực cho nền kinh tế và duy trì các kênh kết nối với thế giới. Hoàn cảnh đặc biệt này đã hình thành một cách nhìn mang tính toàn cục và xuyên suốt về sau, trong đó hoạt động ngân hàng gắn chặt với các yêu cầu của an ninh kinh tế, đối ngoại và chiến lược phát triển quốc gia.
Tư duy hệ thống tiếp tục được duy trì trong các giai đoạn phát triển tiếp theo, đặc biệt khi Vietcombank bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập. Vietcombank từng bước hiện đại hóa công nghệ, mở rộng quy mô kinh doanh, xây dựng một cấu trúc vận hành dựa trên sự liên kết giữa công nghệ, quản trị rủi ro, nguồn nhân lực và chiến lược phát triển dài hạn.
Dưới lá cờ Đảng
Việc nhìn nhận sự phát triển của Vietcombank dưới góc độ tư duy hệ thống giúp người đọc hiểu rõ hơn vì sao “sếu đầu đàn” này có thể duy trì sự ổn định và năng lực thích ứng trong những giai đoạn kinh tế biến động. “Sợi chỉ đỏ” bền vững qua năm tháng đã được bắt nguồn từ nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa kinh tế và lợi ích quốc gia. Tư tưởng ấy được chuyển hóa trong quá trình phát triển của ngân hàng thành những nguyên tắc hành động cụ thể, gắn hoạt động kinh doanh với trách nhiệm quốc gia, đặt lợi ích dài hạn của nền kinh tế lên trên những mục tiêu ngắn hạn.
Trong cấu trúc vận hành của Vietcombank, tổ chức Đảng giữ vai trò định hướng chiến lược, bảo đảm sự thống nhất giữa mục tiêu chính trị và hoạt động kinh doanh. Các nghị quyết, chương trình hành động của Đảng ủy Vietcombank trở thành cơ sở để định hình chiến lược phát triển, xây dựng văn hóa doanh nghiệp và dẫn dắt quá trình đổi mới quản trị. Sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất của Đảng ủy và các tổ chức đảng cơ sở, cùng sự đồng lòng, quyết tâm của cán bộ, đảng viên và người lao động càng góp phần tạo nên “trục” ổn định cho toàn bộ hệ thống. Đó chính là sợi chỉ đỏ xuyên suốt của Vietcombank trên hành trình xây dựng và phát triển.
Tiến đến mô hình quản trị hiện đại
Điểm hay và “chạm” của chùm bài nằm ở chỗ các tác giả đưa hình tượng tư duy hệ thống vào phân tích những vấn đề rất cụ thể của quản trị hiện đại. Chuyển đổi số được đặt trong mối liên hệ với tư duy quản trị và cấu trúc vận hành của tổ chức. Theo cách nhìn này, chuyển đổi số chỉ thực sự tạo ra giá trị khi công nghệ, dữ liệu và con người được kết nối thành một hệ thống thống nhất. Những nền tảng số như ngân hàng trực tuyến, hệ thống thanh toán hay phân tích dữ liệu khách hàng được thiết kế như các mắt xích bổ trợ lẫn nhau, tạo nên một hệ sinh thái số toàn diện đặc trưng Vietcombank.
“Sợi chỉ đỏ” vẫn tiếp tục hiện diện ở góc độ này. Nếu công nghệ được nhìn nhận như một công cụ trong hệ thống thì yếu tố quyết định nằm ở năng lực làm chủ công nghệ của đội ngũ cán bộ. Chính con người mới là mắt xích kết nối dữ liệu, công nghệ và quy trình vận hành thành một chỉnh thể. Chuyển đổi số vì thế có thể xem là bước phát triển tiếp theo của tư duy hệ thống đã được hình thành trong suốt hành trình phát triển của Vietcombank. Khi các nguồn lực của tổ chức được kết nối trong một cấu trúc vận hành đồng bộ, chuyển đổi số trở thành động lực nâng cao hiệu quả quản trị và năng lực thích ứng của ngân hàng trong môi trường kinh tế số. Cách tiếp cận này phản ánh một quan điểm quản trị ngày càng phổ biến trong các tổ chức hiện đại, nơi chuyển đổi số là quá trình tái cấu trúc toàn diện cách vận hành của tổ chức. Đối với các doanh nghiệp trong nền kinh tế số, sự thành công của chuyển đổi số phụ thuộc vào khả năng kết nối các nguồn lực của tổ chức thành một chỉnh thể thống nhất. Và rõ ràng, Vietcombank đã và đang làm rất tốt điều này.
Không dừng lại ở việc mô tả một câu chuyện riêng của Vietcombank, chùm bài đã gợi mở nhiều bài học có thể tham khảo đối với các tổ chức trong nền kinh tế đang chuyển đổi. Thứ nhất, việc xây dựng tư duy hệ thống giúp tổ chức nhìn nhận sự phát triển trong mối liên hệ giữa các yếu tố chiến lược, thay vì giải quyết từng vấn đề riêng lẻ. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh môi trường kinh tế ngày càng phức tạp và biến động. Thứ hai, chuyển đổi số cần được đặt trong tầm nhìn dài hạn của tổ chức bởi công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được tích hợp vào cấu trúc quản trị và văn hóa doanh nghiệp. Thứ ba, vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng trong doanh nghiệp là nguồn lực quan trọng để bảo đảm sự thống nhất về định hướng phát triển, nhất là đối với những tổ chức giữ vị trí trụ cột của nền kinh tế. Nói cách khác, tổ chức Đảng có vai trò định hướng và giữ vững “trục phát triển” của hệ thống, tạo dựng nền tảng thống nhất bảo đảm cho các quá trình từ vận hành, đổi mới và đột phá được triển khai một cách đồng bộ, bền vững.
Tác phẩm “Tư duy hệ thống: Chìa khóa vàng trong hành trình kiến tạo vị thế dẫn dắt” đã phác họa thành công chân dung của một “sếu đầu đàn” trong kỷ nguyên số: hiện đại trong quản trị, vững bền về tư tưởng và luôn gắn vận mệnh của doanh nghiệp với sự phồn thịnh của quốc gia. “Sợi chỉ đỏ” này là nguồn nội lực mạnh mẽ để Vietcombank không ngừng vượt qua thách thức, bền bỉ vươn mình, và chinh phục những đỉnh cao mới trong dòng chảy của thời đại.
