Khách hàng giao dịch tại Hội sở chính Vietcombank. Ảnh: Trần Việt/TTXVN
Trước đó, Vietcombank là ngân hàng đầu tiên được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận áp dụng sớm Thông tư 41/2016/TT-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài (tương đương chuẩn mực Basel II) - trước 1 năm so với thời hạn hiệu lực.
Theo Vietcombank, nếu Thông tư 41/2016 đặt nền móng cho việc áp dụng Basel II tại Việt Nam thì Thông tư 14/2025 chính là bước đi mang tính hệ thống để các ngân hàng tiến tới áp dụng Basel III, qua đó nâng cao chuẩn mực quản trị rủi ro và khẳng định vị thế trên thị trường khu vực và quốc tế.
Quy định mới giúp phản ánh sát hơn rủi ro của khách hàng, chuẩn hóa dữ liệu, từ đó hỗ trợ xây dựng chính sách tín dụng và quản trị rủi ro hiệu quả. Tuy nhiên, việc triển khai cũng đặt ra thách thức lớn như áp lực tăng vốn, chi phí đầu tư và yêu cầu cao về quản trị danh mục tín dụng để đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn (CAR).
Vietcombank đã chủ động nghiên cứu, chuẩn bị sớm năng lực triển khai Basel III với nền tảng dữ liệu, quy trình và đội ngũ chuyên môn vững chắc. Quyết định đăng ký áp dụng ngay khi Thông tư 14 có hiệu lực cho thấy cam kết mạnh mẽ của Vietcombank trong quản trị rủi ro, khẳng định vai trò tiên phong và nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo giá trị bền vững cho khách hàng và nền kinh tế.
Không riêng Vietcombank, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) cũng đã chính thức đăng ký áp dụng phương pháp IRB. Ngân hàng cho biết đã bắt đầu chuẩn bị từ năm 2021 với chiến lược rõ ràng nhằm hiện thực hóa tầm nhìn trở thành một trong ba ngân hàng lớn nhất Việt Nam và nằm trong 100 ngân hàng hàng đầu châu Á.
IRB được đánh giá là công cụ đo lường rủi ro hiện đại, yêu cầu ngân hàng phải tự xây dựng mô hình tính toán các tham số rủi ro. VPBank đã phát triển hệ thống dữ liệu trong tối thiểu từ 5 đến 7 năm cho các khách hàng tín dụng, đồng thời nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin trên nền tảng điện toán đám mây. Việc áp dụng sớm IRB không chỉ đáp ứng quy định mới mà còn giúp ngân hàng kiểm soát rủi ro chủ động hơn, giảm thiểu tổn thất và tăng cường khả năng chống chịu trước biến động kinh tế vĩ mô.
Khác với các ngân hàng quy mô lớn, việc Ngân hàng TMCP Kiên Long (KienlongBank) đăng ký áp dụng Thông tư 14 ngay khi có hiệu lực được giới chuyên môn đánh giá là bước đi táo bạo. Trong nhiều năm liền, ngân hàng duy trì tỷ lệ an toàn vốn (CAR) cao hơn mức tối thiểu từ 3 đến 4%, tạo nền tảng vững chắc để chủ động thực hiện Basel III.
KienlongBank cũng đang trong quá trình gia tăng vốn điều lệ qua chia cổ tức bằng cổ phiếu 60% và chuẩn bị niêm yết trên HoSE. Việc áp dụng sớm Thông tư 14 vừa củng cố uy tín, vừa giúp ngân hàng tăng tính minh bạch và sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư.
Ông Trần Ngọc Minh, Chủ tịch Hội đồng quản trị KienlongBank cho biết: “Việc tự động hóa công tác tính vốn giúp chúng tôi rút ngắn thời gian tổng hợp dữ liệu, loại bỏ rủi ro sai sót thủ công và tăng tính chủ động trong việc giám sát CAR. Quan trọng hơn, đây là công cụ hỗ trợ ra quyết định chiến lược cho Ban Lãnh đạo, giúp tối ưu hóa danh mục tài sản có rủi ro, bảo đảm ngân hàng luôn duy trì trạng thái an toàn”.
Thông tư 14 cho phép các ngân hàng có thể đăng ký áp dụng triển khai sớm Thông tư khi sẵn sàng và đáp ứng các yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước. Thông tư 14 đặt ra các tiêu chuẩn theo chuẩn mực Basel III, đánh dấu cột mốc quan trọng trong quy định pháp lý của Việt Nam, hướng tới áp dụng toàn diện chuẩn mực quốc tế tốt nhất.
Quy định mới có nhiều điểm thay đổi cấp tiến so với quy định trước khi nâng chuẩn vốn của các ngân hàng từ 8% lên 10,5% trong lộ trình 4 năm, đồng thời bổ sung yêu cầu tối thiểu về vốn lõi cấp 1 (CET1) và vốn cấp 1 (Tier 1). Đáng chú ý, Thông tư lần đầu tiên cho phép áp dụng phương pháp xếp hạng tín dụng nội bộ (IRB), giúp ngân hàng tự ước tính tham số rủi ro để đo lường chính xác hơn đặc thù rủi ro của từng tổ chức.
Việc nhiều ngân hàng tiên phong áp dụng sớm cho thấy sự chuyển biến rõ rệt trong tư duy quản trị rủi ro. Thay vì coi yêu cầu pháp lý là thách thức, các ngân hàng nhìn nhận đây là cơ hội để nâng cao nền tảng tài chính, tăng cường uy tín và tạo lợi thế cạnh tranh. Đồng thời, sự chủ động này cũng góp phần củng cố niềm tin của thị trường, đặc biệt trong bối cảnh hệ thống tài chính quốc tế biến động mạnh mẽ.
