Hình ảnh minh họa
Đây là hành lang pháp lý quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực quản trị, tăng cường minh bạch, phòng ngừa rủi ro và bảo đảm hoạt động an toàn, hiệu quả của Ngân hàng Trung ương.
Thông tư áp dụng đối với các Vụ, Cục và đơn vị tương đương; Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực; các đơn vị sự nghiệp trực thuộc Ngân hàng Nhà nước; đồng thời bao gồm kiểm soát viên ngân hàng, người làm công tác kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Thông tư làm rõ các khái niệm nền tảng như hệ thống kiểm soát nội bộ, hoạt động kiểm toán nội bộ, kiểm soát theo định hướng rủi ro và nguyên tắc kiểm soát kép, yêu cầu tối thiểu hai người thực hiện các nghiệp vụ có rủi ro cao nhằm bảo đảm giám sát lẫn nhau.
Theo Quy chế, hoạt động kiểm soát nội bộ phải bảo đảm tuân thủ pháp luật và quy định của Ngân hàng Nhà nước; quản lý tài sản, nguồn lực một cách an toàn, tiết kiệm. Đồng thời, nâng cao hiệu quả điều hành và xử lý nghiệp vụ.
Theo đó, hoạt động này được triển khai thường xuyên, liên tục, gắn với mọi lĩnh vực, từ quy trình nghiệp vụ, kế toán - tài chính, an toàn kho quỹ đến công nghệ thông tin. Các đơn vị phải chủ động tự kiểm tra, rà soát và kịp thời báo cáo sai sót, rủi ro.
Thanh tra Ngân hàng Nhà nước giữ vai trò chủ trì, tham mưu và hướng dẫn nghiệp vụ kiểm soát nội bộ; đồng thời theo dõi việc thực hiện kiến nghị khắc phục của các đơn vị. Thủ trưởng các đơn vị chịu trách nhiệm xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ, phê duyệt chương trình kiểm soát hằng năm và bảo đảm nhân sự đáp ứng tiêu chuẩn về chuyên môn, đạo đức và tính độc lập tương đối.
Đối với hoạt động kiểm toán nội bộ được thực hiện trên nguyên tắc tuân thủ pháp luật, khách quan, độc lập và bảo mật, không làm gián đoạn hoạt động của đơn vị được kiểm toán. Trong đó, phạm vi kiểm toán bao trùm toàn bộ hoạt động của Ngân hàng Nhà nước, với đối tượng là tất cả các đơn vị trong hệ thống.
Công tác kiểm toán nội bộ tập trung vào ba mảng chính, gồm: kiểm toán tài chính, nhằm đánh giá mức độ tin cậy của báo cáo tài chính; kiểm toán tuân thủ, xem xét việc chấp hành pháp luật, quy trình và quy định nội bộ; và kiểm toán hoạt động, đánh giá tính hiệu lực, hiệu quả và mức độ an toàn trong quản lý tài sản cũng như vận hành các hoạt động nghiệp vụ.
Kế hoạch kiểm toán được xây dựng hằng năm trên cơ sở định hướng rủi ro, ưu tiên các lĩnh vực có mức độ rủi ro cao; kiểm toán đột xuất được thực hiện theo yêu cầu của Thống đốc hoặc khi phát hiện dấu hiệu rủi ro nghiêm trọng.
Thông tư quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm đối với kiểm toán viên và đơn vị được kiểm toán như tham nhũng, lạm dụng chức vụ, thông đồng, cản trở hoạt động kiểm toán hoặc báo cáo sai lệch.
Một chương riêng của Thông tư quy định tiêu chuẩn, trình tự bổ nhiệm và miễn nhiệm ngạch kiểm soát viên ngân hàng, gồm ba cấp: kiểm soát viên, kiểm soát viên chính và kiểm soát viên cao cấp. Đội ngũ này thực hiện nhiệm vụ theo phân công của Thống đốc và được hưởng chế độ theo quy định pháp luật hiện hành.
Chi tiết Thông tư số 38/2025/TT-NHNN xem tại đây.
