Hành trình ấy không chỉ được ghi dấu bằng những bước phát triển về quy mô, năng lực hoạt động, mà còn bằng những dấu mốc quan trọng về mặt thể chế. Từ việc chuyển đổi mô hình hoạt động năm 2013 theo Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010, đến việc Quốc hội dành một điều khoản riêng trong Luật Quản lý và đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp số 68/2025/QH15 (Luật số 68/2025/QH15) để xác lập rõ địa vị pháp lý của Co-opBank, và gần đây nhất là việc Ngân hàng Nhà nước ban hành Đề án cơ cấu lại tổng thể hệ thống QTDND và Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045. Những dấu mốc đó đã từng bước khẳng định vị thế và vai trò quan trọng của Co-opBank trong hệ thống tài chính - ngân hàng tại Việt Nam.
Từ QTDND Trung ương đến Co-opBank - bước chuyển mang tầm chiến lược
Sự ra đời của hệ thống QTDND vào đầu thập niên 90 là một chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước nhằm phát huy nội lực trong nhân dân, huy động nguồn vốn tại chỗ phục vụ phát triển sản xuất kinh doanh, góp phần hạn chế tín dụng phi chính thức và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở khu vực nông nghiệp, nông thôn.
Trong bối cảnh đó, QTDND Trung ương được thành lập năm 1995 với nhiệm vụ điều hòa vốn, bảo đảm khả năng chi trả và thanh toán cho hệ thống QTDND. Có thể nói, đây là nền móng đầu tiên cho việc hình thành một hệ thống tài chính hợp tác hoàn chỉnh tại Việt Nam.
Những năm đầu hoạt động là giai đoạn đầy khó khăn khi hệ thống QTDND còn non trẻ, năng lực tài chính hạn chế, trình độ quản trị chưa đồng đều. Trong bối cảnh đó, QTDND Trung ương đã thực hiện tốt vai trò “bà đỡ” của hệ thống, trở thành điểm tựa quan trọng giúp các QTDND từng bước củng cố hoạt động, nâng cao niềm tin của thành viên và người gửi tiền.
Tuy nhiên, cùng với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, sự phát triển của thị trường tài chính - ngân hàng và yêu cầu ngày càng cao về quản trị, công nghệ và năng lực cạnh tranh, mô hình hoạt động của QTDND Trung ương dần không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển mới.
Lễ cắt băng khai trương hoạt động Co-opBank (Tháng 7/2013). Ảnh: Co-opBank
Ngày 1/7/2013, đánh dấu bước ngoặt lớn khi QTDND Trung ương được chuyển đổi thành Co-opBank. Đây không chỉ đơn thuần là sự thay đổi về tên gọi hay mô hình pháp lý mà là một bước chuyển nâng tầm mang tính chiến lược đối với toàn hệ thống.
Lần đầu tiên có một ngân hàng hoạt động theo mô hình ngân hàng hiện đại nhưng vẫn giữ nguyên bản chất của một tổ chức tài chính hợp tác, được xây dựng vì lợi ích của các QTDND thành viên và phục vụ sự phát triển chung của toàn hệ thống. Nếu như việc thành lập QTDND Trung ương năm 1995 đặt nền móng cho hệ thống thì việc chuyển đổi thành Co-opBank năm 2013 đã tạo nên bước chuyển biến cả về chất và lượng, nâng cao năng lực tài chính, mở rộng mạng lưới, nâng cấp công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ, tăng cường khả năng huy động nguồn lực, nâng cao năng lực quản trị điều hành và khả năng tiếp cận công nghệ hiện đại.
Quan trọng hơn, Co-opBank được giao một sứ mệnh lớn hơn: không chỉ hỗ trợ mà còn dẫn dắt sự phát triển của hệ thống; không chỉ điều hòa vốn mà còn trở thành trung tâm liên kết các nguồn lực, tạo động lực phát triển an toàn, bền vững cho toàn hệ thống QTDND.
Kiên định sứ mệnh, bền bỉ kiến tạo giá trị
Đến nay, quy mô hoạt động của Co-opBank đã có bước phát triển vượt bậc so với thời điểm trước chuyển đổi (năm 2013), trong đó tổng nguồn vốn và tổng dư nợ cho vay tăng gấp hơn 3 lần, nguồn vốn huy động tăng gấp hơn 5 lần, tỷ lệ nợ xấu duy trì ở mức rất thấp: 0,32%. Bên cạnh những con số ấn tượng về tăng trưởng quy mô và quản trị rủi ro, điều làm nên bản sắc riêng của Co-opBank chính là sự kiên định với mục tiêu phục vụ hệ thống QTDND, với sứ mệnh là “Ngân hàng của các QTDND”, lấy sự phát triển an toàn, hiệu quả và bền vững của hệ thống QTDND làm trung tâm của mọi chiến lược phát triển.
Suốt hơn ba thập kỷ qua, Co-opBank luôn thực hiện tốt vai trò điều hòa vốn trong hệ thống. Hàng nghìn lượt QTDND đã được hỗ trợ nguồn vốn kịp thời để đáp ứng nhu cầu chi trả, mở rộng tín dụng và duy trì hoạt động ổn định. Trong nhiều thời điểm thị trường biến động, Co-opBank đã trở thành “van điều tiết” quan trọng, góp phần bảo đảm thanh khoản và giữ vững niềm tin của người dân đối với hệ thống QTDND.
Ông Đoàn Thái Sơn - Phó Thống đốc Thường trực NHNN Việt Nam cùng đại diện một số lãnh đạo thuộc NHNN, NHNN Khu vực 4, lãnh đạo Co-opBank chụp ảnh lưu niệm tại Đại hội Đại biểu Thành viên Co-opBank năm 2025. Ảnh: Co-opBank
Bên cạnh đó, Co-opBank còn đóng vai trò trung tâm cung ứng các sản phẩm và dịch vụ ngân hàng cho hệ thống. Từ thanh toán, chuyển tiền 24/7 đến các dịch vụ tài chính hiện đại, Co-opBank từng bước tạo điều kiện để các QTDND tiếp cận những tiện ích mà nếu hoạt động riêng lẻ sẽ rất khó có khả năng đầu tư và triển khai. Đến nay đã có 1.024 QTDND tham gia mạng lưới thanh toán của Co-opBank; 675 QTDND được cấp hạn mức hỗ trợ thanh toán qua hệ thống CF-eBank. Tỷ trọng giao dịch qua kênh số đạt 92%, số lượng tài khoản thanh toán đạt gần 600 nghìn tài khoản, góp phần thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và thực hiện mục tiêu tài chính toàn diện.
Một dấu ấn nổi bật khác là quá trình hiện đại hóa và chuyển đổi số. Nhận thức rằng chuyển đổi số là con đường ngắn nhất để thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ tài chính giữa thành thị và nông thôn, Co-opBank đã chủ động đầu tư đồng bộ hạ tầng công nghệ thông tin, hệ thống Core Banking, trung tâm dữ liệu, trung tâm điều hành an ninh mạng và các nền tảng ngân hàng số hiện đại.
Đặc biệt, những thành quả đầu tư đó không chỉ phục vụ hoạt động của riêng Co-opBank mà còn được chia sẻ cho hệ thống QTDND thông qua các giải pháp công nghệ dùng chung, góp phần giúp các QTDND từng bước tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển đổi số với chi phí phù hợp và hiệu quả cao hơn.
Song song với đó, Co-opBank còn đóng vai trò tích cực trong công tác đào tạo, hỗ trợ quản trị điều hành, kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro cho các QTDND thành viên, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của toàn hệ thống.
Ông Phạm Tiến Dũng - Phó Thống đốc NHNN Việt Nam thăm Trung tâm Thẻ và Dịch vụ Ngân hàng số Co-opBank. Ảnh: Co-opBank
Một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt trong hành trình xây dựng và phát triển của Co-opBank là việc Quốc hội thông qua Luật số 68/2025/QH15. Trong đó, dành riêng Điều 57 xác lập rõ Co-opBank là tổ chức tín dụng có hỗ trợ, đầu tư từ vốn nhà nước, phản ánh sự quan tâm và ghi nhận của Nhà nước đối với vị trí, vai trò đặc thù và những đóng góp bền bỉ của Co-opBank trong quá trình xây dựng, phát triển của hệ thống QTDND suốt hơn ba thập kỷ qua.
Từ một tổ chức thực hiện chức năng điều hòa vốn cho các QTDND thành viên, Co-opBank đã từng bước phát triển thành định chế tài chính nòng cốt của khu vực tài chính hợp tác, giữ vai trò trung tâm trong liên kết hệ thống, hỗ trợ thanh khoản, cung ứng sản phẩm dịch vụ, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực hoạt động cho các QTDND. Việc được ghi nhận trong khuôn khổ pháp luật ở cấp độ luật do Quốc hội ban hành không chỉ khẳng định vị thế ngày càng rõ nét của Co-opBank trong hệ thống tài chính - ngân hàng Việt Nam mà còn tạo nền tảng quan trọng để Ngân hàng tiếp tục phát huy vai trò đầu mối liên kết, hỗ trợ hệ thống QTDND phát triển an toàn, hiệu quả và bền vững trong giai đoạn mới, góp phần thực hiện chủ trương phát triển kinh tế tập thể của Đảng và Nhà nước.
Lễ ký kết Hợp tác triển khai gói giải pháp thanh toán và nộp thuế số giữa Co-opBank và VNPAY mở rộng hệ sinh thái số trong kỷ nguyên mới. Ảnh: Co-opBank
Đề án 1266/QĐ-NHNN mở ra chặng đường phát triển mới
Bên cạnh những thành quả đạt được, thực tiễn phát triển cũng cho thấy hệ thống QTDND và Co-opBank đang đứng trước nhiều thách thức đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục tăng cường năng lực tài chính, hiện đại hóa công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và tăng cường mạnh mẽ tính liên kết hệ thống làm nền tảng sức mạnh để thích ứng với bối cảnh kinh tế - xã hội mới.
Trước tình hình đó, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành Quyết định số 1266/QĐ-NHNN ngày 11/6/2026 phê duyệt Đề án cơ cấu lại tổng thể hệ thống QTDND và Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045 đặt ra mục tiêu cốt lõi nhằm định vị lại vai trò và củng cố toàn diện mô hình tổ chức tín dụng là hợp tác xã.
Theo định hướng của Đề án, Co-opBank sẽ tiếp tục phát triển thành định chế đầu mối liên kết, điều hòa vốn và ổn định thanh khoản cho toàn hệ thống; củng cố năng lực tài chính; nâng cao chất lượng quản trị điều hành, làm “đầu tàu” công nghệ, mở rộng khả năng cung ứng sản phẩm dịch vụ và phát huy mạnh mẽ hơn vai trò giám sát an toàn hệ thống.
Co-opBank luôn đồng hành và hỗ trợ các QTDND. Ảnh: Co-opBank
Nếu như năm 1995 là dấu mốc đặt nền móng, năm 2013 là dấu mốc chuyển đổi mô hình, năm 2025 là dấu mốc khẳng định vị thế bằng khuôn khổ pháp lý, thì năm 2026 mở ra một chương phát triển mới với tầm nhìn dài hạn cho cả hệ thống QTDND và Co-opBank.
31 năm xây dựng và phát triển, 13 năm chuyển đổi và trưởng thành là hành trình của sự kiên định, đổi mới và khát vọng vươn lên. Từ QTDND Trung ương đến Co-opBank hôm nay là cả một quá trình nỗ lực không ngừng để thích ứng với những yêu cầu mới của nền kinh tế, đồng thời giữ vững những giá trị cốt lõi của mô hình tài chính hợp tác.
Với nền tảng được bồi đắp qua hơn ba thập kỷ, cùng sự ghi nhận ngày càng đầy đủ về mặt thể chế và định hướng chiến lược từ Đề án cơ cấu lại tổng thể hệ thống QTDND và Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam đến năm 2045, Co-opBank đang đứng trước những thách thức và cơ hội lịch sử để bước sang một giai đoạn phát triển mới - giai đoạn khẳng định vị thế là “tổ chức trung ương” của hệ thống QTDND, một định chế tài chính hợp tác hiện đại, an toàn, hiệu quả và bền vững, góp phần tích cực vào sự phát triển của kinh tế tập thể và nền kinh tế đất nước trong kỷ nguyên mới.
