Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa: Dư nợ đạt trên 4,1 triệu tỷ đồng

Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại điểm cầu NHNN và trực tuyến tại 14 điểm cầu NHNN Khu vực trên toàn quốc. Đồng chủ trì Hội nghị có Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn, Ủy viên BCH Trung ương Đảng; bà Nguyễn Thị Phú Hà, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội; ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam; và Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh. Cùng dự có TS Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cùng đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương, các đơn vị thuộc NHNN, 35 tổ chức tín dụng, sở ngành địa phương, hiệp hội doanh nghiệp và cộng đồng DNNVV tại 14 điểm cầu.

Tín dụng DNNVV tăng trưởng cao hơn mặt bằng chung

Phát biểu khai mạc, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết DNNVV chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, là lực lượng đông đảo, năng động, giữ vai trò quan trọng trong tạo việc làm và phát triển kinh tế - xã hội. Thời gian qua, ngành Ngân hàng đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: hoàn thiện thể chế hoạt động tiền tệ - ngân hàng theo tinh thần Nghị quyết 66-NQ/TW; ổn định thị trường tiền tệ, giảm lãi suất cho vay, điều hành tăng trưởng tín dụng hướng vào lĩnh vực ưu tiên; xây dựng các chương trình tín dụng ưu đãi cho DNNVV; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI có trách nhiệm trong thẩm định tín dụng; và tăng cường kết nối ngân hàng - doanh nghiệp qua các hội nghị, chương trình đối thoại.

Kết quả đến ngày 28/8/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt gần 20,5 triệu tỷ đồng, tăng 10,24% so với cuối năm 2025. Riêng đối với DNNVV, hiện có trên 100 tổ chức tín dụng (TCTD) có phát sinh dư nợ, đạt trên 4,1 triệu tỷ đồng, tăng 12,4% — tốc độ cao hơn mức tăng trưởng tín dụng chung — và chiếm khoảng 20% tổng dư nợ nền kinh tế.

Đáng chú ý, sau hơn một tháng triển khai Chương trình tín dụng hướng đến DNNVV và các lĩnh vực động lực tăng trưởng (theo văn bản chỉ đạo của NHNN ban hành tháng 8/2026), số ngân hàng thương mại đăng ký tham gia đã tăng nhanh: từ 4 ngân hàng thương mại Nhà nước ban đầu với gói 220.000 tỷ đồng, đến nay đã có 19 ngân hàng thương mại công bố chương trình, sản phẩm ưu đãi với tổng quy mô khoảng 407.000 tỷ đồng, lãi suất ưu đãi thấp hơn 1-2%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn.

Phó Thống đốc cũng thẳng thắn nhìn nhận, khả năng tiếp cận vốn của DNNVV vẫn còn khó khăn: phần lớn doanh nghiệp quy mô nhỏ và siêu nhỏ, năng lực tài chính và sức chống chịu hạn chế, thông tin tài chính chưa đầy đủ, minh bạch; trong khi các TCTD ngày càng áp dụng chuẩn mực quản trị rủi ro quốc tế, không thể hạ chuẩn cấp tín dụng. Đây là vấn đề cốt lõi cần giải pháp đột phá cả từ cơ chế chính sách ngân hàng lẫn sự chủ động minh bạch từ phía doanh nghiệp.

Dẫn Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số, cùng chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng tại buổi làm việc ngày 10/8/2026 ("Vốn tín dụng phải đến đúng nơi, đúng thời điểm, đúng đối tượng, đúng mục đích và với chi phí hợp lý"), Phó Thống đốc nhấn mạnh đây là cơ sở để NHNN tổ chức hội nghị nhằm trao đổi thẳng thắn, thực chất về những vướng mắc trong tiếp cận vốn của DNNVV, từ cơ chế, chính sách, quy trình, sản phẩm tín dụng đến năng lực hấp thụ vốn của doanh nghiệp.

Hiệp hội DNNVV đề xuất nhiều giải pháp

Phát biểu tại Hội nghị, ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, ghi nhận ngành Ngân hàng đã có sự đồng hành, chia sẻ với khó khăn của doanh nghiệp qua các thời kỳ, đặc biệt trong năm 2026. Tuy nhiên, ông cho rằng bước vào giai đoạn phát triển mới, cách tiếp cận vấn đề vốn cần có những thay đổi tương ứng, khi nhu cầu vốn của doanh nghiệp ngày càng đa dạng trong khi phương thức cung ứng vẫn chủ yếu dựa vào ngân hàng thương mại và tài sản bảo đảm truyền thống.

Chủ tịch Hiệp hội DNNVV đưa ra một số khuyến nghị: nghiên cứu thí điểm mô hình ngân hàng số chuyên biệt cho DNNVV và hộ kinh doanh nhằm giảm chi phí thẩm định, quản lý; thúc đẩy mạnh hơn hoạt động bao thanh toán, đặc biệt bao thanh toán miễn truy đòi theo thông lệ quốc tế của FCI, giúp doanh nghiệp chuyển hóa khoản phải thu thành vốn lưu động mà không cần tài sản bảo đảm là bất động sản; xây dựng hệ thống kết nối chung để chia sẻ, đối chiếu thông tin nhằm hạn chế rủi ro tài trợ trùng lặp khoản phải thu; và từng bước hình thành hệ sinh thái đánh giá tín nhiệm doanh nghiệp độc lập, khách quan, bổ sung bên cạnh nguồn dữ liệu của Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC).

Ông Nguyễn Văn Thân cũng đề nghị NHNN phối hợp Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu cơ chế nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu của DNNVV, đồng thời cho biết Hiệp hội đã có đề xuất về chính sách thuế và cơ chế dành tỷ lệ 20% cho DNNVV trong các gói thầu đầu tư công, hiện đang được cơ quan soạn thảo nghiên cứu trình Quốc hội. Ông khẳng định Hiệp hội sẵn sàng phối hợp NHNN nghiên cứu mô hình, xây dựng cơ chế thí điểm, đồng thời tiếp tục vận động cộng đồng doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch, năng lực quản trị và trách nhiệm sử dụng vốn.

Thống đốc: Tháo gỡ điểm nghẽn cần "rõ vấn đề, rõ trách nhiệm, rõ giải pháp"

Phát biểu kết luận Hội nghị, Thống đốc Phạm Đức Ấn đánh giá cao tinh thần chủ động của các bên: cơ quan quản lý đã nỗ lực hoàn thiện thể chế, các hiệp hội tích cực phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp với cơ quan quản lý và TCTD, cùng sự chủ động từ chính doanh nghiệp trong nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính. Về phía các TCTD, Thống đốc ghi nhận luôn xác định DNNVV là đối tượng ưu tiên, chủ động dành nguồn lực ưu đãi lãi suất, đa dạng hóa sản phẩm và đơn giản hóa thủ tục.

Tuy nhiên, Thống đốc cho rằng khó khăn tiếp cận vốn của DNNVV không chỉ xuất phát từ điều kiện tín dụng ngân hàng, mà còn chịu tác động từ môi trường kinh tế thế giới và trong nước, yêu cầu quản trị rủi ro của ngân hàng, cũng như hạn chế nội tại của doanh nghiệp — trong đó có những vấn đề thuộc thẩm quyền ngành Ngân hàng nhưng cũng có nhiều vấn đề cần sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và chính doanh nghiệp. "Việc tháo gỡ các điểm nghẽn này cần được thực hiện đồng bộ, với tinh thần rõ vấn đề, rõ trách nhiệm và rõ giải pháp, để các chính sách hỗ trợ thực sự đi vào cuộc sống", Thống đốc nhấn mạnh.

Để nâng cao hiệu quả tiếp cận và sử dụng vốn ngân hàng, Thống đốc đề nghị tập trung một số nhiệm vụ, giải pháp: Về phía NHNN, tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và mặt bằng lãi suất cho vay; rà soát, hoàn thiện cơ chế chính sách tín dụng ngân hàng cho DNNVV; nghiên cứu xây dựng đề án thí điểm phân tích dữ liệu dòng tiền phục vụ hoạt động thông tin tín dụng; NHNN 15 khu vực tiếp tục làm đầu mối kết nối doanh nghiệp với ngân hàng tại địa phương.

Với các TCTD, Thống đốc yêu cầu cần thay đổi mạnh mẽ tư duy tiếp cận khách hàng, "chuyển mạnh từ tư duy 'doanh nghiệp tìm đến ngân hàng' sang 'ngân hàng chủ động tìm đến doanh nghiệp'", chủ động nắm bắt nhu cầu vốn, cải tiến quy trình, rút ngắn thời gian xét duyệt; nghiên cứu phương thức đánh giá tín dụng dựa nhiều hơn vào phương án sản xuất kinh doanh, dòng tiền, lịch sử tín dụng và dữ liệu DNNVV, giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm; đa dạng hóa sản phẩm tín dụng và phát triển các hình thức tài trợ như bảo lãnh, bao thanh toán, cho thuê tài chính, tài trợ chuỗi cung ứng và sản phẩm tài chính số.

Thống đốc khẳng định: "Ngành Ngân hàng luôn sẵn sàng nguồn vốn để đáp ứng nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, tuy nhiên, chính sách hỗ trợ tiếp cận tín dụng cần phải đặt trong tổng thể các chính sách khác như phát triển các thị trường tài chính khác, nâng cao năng lực, kết nối thị trường, tháo gỡ các khó khăn trong lĩnh vực thuế, đất đai, thủ tục đầu tư, xây dựng... để hỗ trợ thuận lợi hơn cho DNNVV".

Trên cơ sở kiến nghị của các hiệp hội và DNNVV tại hội nghị, Thống đốc đề nghị các bộ, ngành sớm hoàn thiện, sửa đổi cơ chế chính sách hỗ trợ DNNVV thuộc lĩnh vực quản lý; các hiệp hội ngành nghề tiếp tục làm cầu nối cho DNNVV tiếp cận TCTD, hỗ trợ thông tin thị trường, xúc tiến thương mại và bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp thành viên. Đồng thời, Thống đốc đề nghị các doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực quản trị, minh bạch hóa thông tin tài chính, xây dựng phương án sản xuất kinh doanh khả thi. "Đây không chỉ là điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận vốn ngân hàng mà còn là nền tảng để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững", Thống đốc Phạm Đức Ấn nhấn mạnh.