Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam triển khai Bộ Quy tắc ứng xử thu hồi nợ tại khu vực phía Nam

Hội nghị có sự tham dự của TS. Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA; ông Hoàng Trọng Trường - Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Xử lý nợ (VNBA), Tổng Giám đốc Công ty AMC Nam A Bank; cùng các thành viên Ban soạn thảo và đại diện lãnh đạo các tổ chức hội viên khu vực phía Nam.

Về phía cơ quan quản lý, hội nghị có sự tham dự của ông Nguyễn Đình Thanh - Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Chi nhánh khu vực 2.

Về phía đối tác IFC có bà Phạm Liên Anh - Trưởng Chương trình Kinh tế và Tư vấn Chính sách khu vực Mekong; luật sư Nguyễn Hưng Quang - Phó Trưởng Ban soạn thảo Bộ quy tắc; cùng đại diện lãnh đạo các tổ chức hội viên khu vực phía Nam.

Lời giải cho bài toán nợ xấu và áp lực uy tín ngành

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, TS. Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA nhấn mạnh, ngành Ngân hàng đang đối mặt với áp lực rất lớn khi nợ xấu tiềm ẩn tăng cao trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều khó khăn. Việc ban hành Bộ quy tắc ứng xử văn minh trong thu hồi nợ là yêu cầu cấp thiết để tạo sự thống nhất, giúp xã hội và người dân hiểu, chia sẻ với những vướng mắc thực sự của các tổ chức tín dụng (TCTD).

Theo Tổng Thư ký VNBA, mục tiêu cốt lõi của Bộ quy tắc là xây dựng chuẩn mực thu hồi nợ văn minh, lịch sự, tuân thủ đúng pháp luật và thỏa thuận giữa các bên. Bộ quy tắc hướng đến việc chấm dứt triệt để các hành vi thu nợ không phù hợp mà lâu nay dư luận phản ánh.

Đáng chú ý, dù không phải là văn bản quy phạm pháp luật, Bộ quy tắc đã nhận được sự đồng thuận và đánh giá cao từ các cơ quan bảo vệ pháp luật như Bộ Công an, Viện kiểm sát và Bộ Tư pháp. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để các cơ quan chức năng xem xét, đánh giá hành vi thu hồi nợ của các đơn vị và cá nhân khi có vụ việc phát sinh trên thực tế.

Phát biểu khai mạc hội nghị, bà Phạm Liên Anh - Trưởng Chương trình Kinh tế và Tư vấn Chính sách khu vực Mekong (Tổ chức IFC) đánh giá việc ra mắt Bộ Quy tắc ứng xử trong hoạt động thu hồi nợ là một cột mốc quan trọng, đánh dấu bộ quy tắc đầu tiên thuộc loại hình này dành cho các thành viên của VNBA.

Trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng mạnh mẽ, đặc biệt là sự bùng nổ của tín dụng tiêu dùng những năm gần đây, hoạt động thu hồi nợ ngày càng đóng vai trò thiết yếu. Tuy nhiên, sự tăng trưởng này đòi hỏi phải đi kèm với trách nhiệm. Khách hàng cần được đối xử công bằng, tôn trọng và minh bạch. Đồng thời, các tổ chức tín dụng (TCTD) cũng cần có những chuẩn mực rõ ràng, nhất quán để quản trị rủi ro hoạt động, đảm bảo tính chuyên nghiệp, bảo vệ uy tín và duy trì niềm tin của công chúng.

Bộ quy tắc ra đời thiết lập các tiêu chuẩn ứng xử thống nhất trong toàn ngành, được xây dựng trên 4 nguyên tắc cốt lõi: (1) Tuân thủ pháp luật; (2) Tôn trọng quyền lợi của khách hàng; (3) Bảo vệ uy tín của tổ chức tín dụng; và (4) Bảo mật thông tin.

Bà Phạm Liên Anh đánh giá việc ban hành và triển khai Bộ quy tắc là kết quả của một quá trình làm việc nghiêm túc, trách nhiệm với 11 vòng soạn thảo, tiếp thu ý kiến đóng góp từ 48 tổ chức và hơn 370 ý kiến cụ thể từ Hội đồng Hiệp hội, các TCTD và các bộ, ngành liên quan.

Lượng hóa giới hạn hành vi, thiết lập "chuẩn mực mềm"

Về khía cạnh kỹ thuật, luật sư Nguyễn Hưng Quang - Phó Trưởng Ban soạn thảo đã trình bày chi tiết cấu trúc Bộ Quy tắc và những vấn đề trọng yếu mà các TCTD cần lưu ý khi áp dụng.

Theo đó, Bộ quy tắc được xây dựng công phu trên 4 nguyên tắc: (1) Tuân thủ pháp luật; (2) Tôn trọng quyền lợi khách hàng; (3) Bảo vệ uy tín TCTD; và (4) Bảo mật thông tin.

Với cấu trúc 3 chương và 11 điều, Bộ quy tắc đóng vai trò là "chuẩn mực mềm" định hình ranh giới đạo đức nghiệp vụ, cách hành xử thống nhất trong toàn hệ thống ngân hàng, qua đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cả hai phía: TCTD và khách hàng. Đặc biệt, Chương 2 tập trung "lượng hóa" các hành vi ứng xử, giúp cán bộ thu nợ có khung soi chiếu rõ ràng, đảm bảo tính chuyên nghiệp và loại bỏ các biện pháp cực đoan. Phạm vi áp dụng của Bộ quy tắc bao trùm tất cả các loại nợ (bao gồm cả nợ tốt và nợ xấu), áp dụng cho cả ngân hàng, công ty tài chính và đơn vị mua bán nợ. Ông cũng lưu ý, Bộ quy tắc sẽ đóng vai trò là khung sườn quan trọng để các TCTD, công ty tài chính tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các quy định, hướng dẫn chi tiết sao cho phù hợp với thực tiễn hoạt động nội bộ của từng đơn vị.

Tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn triển khai

Hội nghị cũng dành thời gian lắng nghe những tham luận sâu về những vướng mắc thực thi từ các tổ chức hội viên và kinh nghiệm quốc tế.

Bà Nguyễn Thị Hoàng Phượng - Quản lý cấp cao Xử lý nợ (HDBank) chia sẻ, thực tế triển khai gặp nhiều thách thức do khách hàng thiếu thiện chí hoặc vướng mắc pháp lý phức tạp khi xử lý tài sản bảo đảm. HDBank nhất quán phương châm "lấy khách hàng làm trung tâm", ưu tiên "nuôi dưỡng khoản vay" cho khách hàng gặp khó khăn khách quan, đồng thời chú trọng đào tạo kỹ năng mềm để cán bộ thu nợ chuyển hóa mối quan hệ từ "đối đầu" sang "hợp tác".

Đại diện Home Credit Việt Nam, bà Bùi Thị Minh Nguyệt, nêu bật xu hướng ứng dụng công nghệ trong kiểm soát chất lượng. Đơn vị này đã sử dụng Voicebot AI và AI Virtual QC để đánh giá gần 100% cuộc gọi, tự động phát hiện các ngôn ngữ không chuẩn mực. Tuy nhiên, khối tài chính tiêu dùng cũng kiến nghị tháo gỡ rào cản về kết nối viễn thông và các bất cập trong quy trình khởi kiện, thi hành án đối với các khoản nợ nhỏ.

Góp thêm góc nhìn quốc tế, ông Moon Youngso - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Mua bán nợ Welcome (Welcome DTC) đã chia sẻ kinh nghiệm từ Hàn Quốc. Tại đây, pháp luật bảo vệ người vay rất nghiêm ngặt, giới hạn chặt chẽ thời điểm và tần suất liên hệ. Đặc biệt, Hàn Quốc thiết lập cơ chế trách nhiệm đa tầng: cá nhân vi phạm sẽ bị lưu hồ sơ đạo đức trên hệ thống toàn ngành, trong khi tổ chức có thể bị phạt hành chính và hạ xếp hạng tín nhiệm.

Dưới sự chủ trì của TS. Nguyễn Quốc Hùng, phần thảo luận đã diễn ra sôi nổi. Đại diện Ban soạn thảo và các đại biểu tham dự đã trực tiếp trao đổi, giải đáp các thắc mắc nhằm đảm bảo việc đưa Bộ Quy tắc vào thực tiễn một cách đồng bộ và hiệu quả nhất.

Kết luận hội nghị, TS. Nguyễn Quốc Hùng bày tỏ kỳ vọng Bộ quy tắc sẽ sớm đi vào cuộc sống, tạo dựng hình ảnh đẹp cho ngành Ngân hàng. Ông đề nghị lãnh đạo các TCTD khẩn trương triển khai, cụ thể hóa các quy định nội bộ dựa trên Bộ quy tắc này đến từng chi nhánh và từng cán bộ trực tiếp làm công tác thu hồi nợ trên toàn quốc.

Việc triển khai đồng bộ Bộ quy tắc tại cả hai miền Nam - Bắc khẳng định quyết tâm của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam trong việc minh bạch hóa thị trường, bảo vệ người tiêu dùng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của hệ thống tài chính quốc gia.

M.H