Thúc đẩy xử lý nợ xấu trong bối cảnh mới

Toạ đàm có trên 200 người tham dự trực tiếp và hơn 100 người tham dự trực tuyến.

Tham dự toạ đàm, về phía đại diện các bộ, ngành trung ương có: Ông Nguyễn Hải Nam, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội; cùng các đại diện đến từ Văn phòng Chính phủ, Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Tài chính.

Về phía Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, có: ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký; bà Nguyễn Thị Phương, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Pháp chế Ngân hàng; ông Nguyễn Đình Đức, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Tài chính tiêu dùng; cùng các ông/bà đại diện các câu lạc bộ trực thuộc Hiệp hội.

Về phía Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), có ông Trần Trung Dũng, Chủ tịch Hội đồng thành viên VAMC, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Xử lý nợ VNBA; ông Đặng Đình Thích, Quyền Tổng Giám đốc.

Tọa đàm còn có sự tham dự của TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính – tiền tệ quốc gia; ông Moon Youngso, Tổng Giám đốc Công ty Welcome DTC; cùng đại diện các tổ chức tín dụng, các công ty AMC, hội viên Câu lạc bộ Pháp chế Ngân hàng và Câu lạc bộ Xử lý nợ thuộc Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam...

Nguồn lực tỷ đô đang bị "đóng băng"

Phát biểu khai mạc tọa đàm, TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA nhấn mạnh, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng cao sau Đại hội Đảng lần thứ XIV. Trong tiến trình này, ngành Ngân hàng chịu áp lực kép: vừa ổn định vĩ mô, vừa cung ứng vốn cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, sau khi Nghị quyết 42/2017/QH14 hết hiệu lực, rủi ro tín dụng đang gia tăng rõ rệt. Dữ liệu sơ bộ cho thấy, tỷ lệ nợ xấu nội bảng và nợ xấu tiềm ẩn hiện ở mức trên 2,8%.

Sự mất cân đối nguồn vốn càng làm gia tăng sức ép. Chỉ tính riêng 3 tháng đầu năm 2026, tín dụng tăng trên 3% trong khi huy động chưa đến 1%. “Xử lý nợ xấu không thể là nhiệm vụ đơn độc của ngành Ngân hàng. Nếu thiếu sự vào cuộc đồng bộ từ các cơ quan quản lý, pháp lý và địa phương, khối nợ này sẽ 'đóng băng' nguồn lực, làm tăng chi phí vốn và cản trở nỗ lực giảm lãi suất,” TS. Nguyễn Quốc Hùng thẳng thắn nhìn nhận.

Đồng tình với quan điểm này, ông Đặng Đình Thích, Quyền Tổng Giám đốc VAMC cảnh báo rủi ro nợ đang dịch chuyển và tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm như bất động sản, xây dựng và xuất khẩu. Sự trầm lắng của thị trường tài sản khiến nợ xấu chưa được phản ánh hết giá trị thực, nguy cơ phát sinh nợ xấu mới là rất hiện hữu.

Hành lang pháp lý: Mở nhưng vẫn "kẹt" ở khâu thực thi

Năm 2026 được xem là năm bản lề khi hàng loạt chính sách mới đi vào cuộc sống. Theo bà Phạm Nhị, Phó Tổng Giám đốc Techcombank AMC, các văn bản quy phạm pháp luật như Luật Các TCTD (sửa đổi năm 2024, 2025), Nghị định 304/2025/NĐ-CP về tài sản bảo đảm, hay Luật Đất đai, Luật Kinh doanh Bất động sản mới... có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bước đầu tháo gỡ những điểm nghẽn lớn trong xử lý nợ.

Dù hành lang pháp lý đã tương đối đầy đủ, song từ luật đến thực tiễn vẫn là một khoảng cách lớn. Làm rõ những bất cập này, bà Nguyễn Thị Phương, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Pháp chế Ngân hàng (VNBA) chỉ ra thực trạng đáng quan ngại về tâm lý “thiên vị” bên vay, chưa nhận thức đầy đủ về việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của chủ nợ tại một số cơ quan tố tụng và thi hành án. Mặc dù đã có cơ chế thủ tục tố tụng rút gọn, nhưng thực tế các điều kiện áp dụng tại Tòa án lại quá khắt khe, khiến việc xử lý một khoản nợ thường bị kéo dài từ 2-3 năm.

Chia sẻ từ thực tiễn ngân hàng thương mại, ông Phạm Tiến Thịnh, Phó Trưởng phòng Xử lý nợ VietinBank phản ánh, quá trình thu hồi nợ đang bị bào mòn bởi thủ tục hành chính phức tạp. Điển hình như việc áp thuế giá trị gia tăng đối với tài sản bảo đảm từ giữa năm 2025 đã làm gia tăng chi phí, kéo giảm sức hấp dẫn của tài sản.

Bổ sung thêm góc nhìn, bà Văn Thái Bảo Nhi, Giám đốc Trung tâm Quản trị và xử lý nợ Eximbank cho rằng, sự thiếu hợp tác từ khách hàng, vướng mắc trong khâu sang tên chuyển nhượng và những bất cập liên quan đến phân loại chuyển nhóm nợ trên CIC đang tạo ra các nút thắt khó gỡ cho các ngân hàng.

Tuy nhiên, bà Nguyễn Thị Phương, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Pháp chế Ngân hàng cũng chỉ ra điểm sáng mang tính "lối thoát hiểm" cho các nhà băng hiện nay là Nghị quyết số 164/2024/QH15 thí điểm xử lý vật chứng. Đây là cơ hội để các ngân hàng thu hồi tài sản nhanh chóng thay vì mòn mỏi chờ đợi bản án có hiệu lực.

Kỳ vọng đột phá từ VAMC và thị trường mua bán nợ

Bên cạnh yếu tố pháp lý, sự yếu kém của thị trường mua bán nợ cũng là nguyên nhân khiến nợ xấu ách tắc. TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV chỉ ra một nghịch lý: Quy mô thị trường tài chính Việt Nam đã đạt khoảng 332% GDP (năm 2025), dư nợ toàn nền kinh tế lên tới khoảng 18,5 triệu tỷ đồng, nhưng thị trường mua bán nợ lại quá sơ khai, thiếu chuẩn định giá minh bạch và vắng bóng nhà đầu tư tư nhân, nước ngoài.

Để khơi thông thị trường này, định hướng chiến lược từ Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu nâng tầm vai trò của VAMC. Theo bà Nguyễn Thị Phương, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Pháp chế Ngân hàng, VAMC không nên chỉ là giải pháp tình thế để 'làm sạch' bảng cân đối kế toán tạm thời. VAMC cần được thực chất hóa năng lực để thực sự trở thành 'người tạo lập thị trường'. Theo tinh thần Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị, cần thực chất hóa việc củng cố hành lang pháp lý, thẩm quyền và năng lực tài chính cho VAMC để tổ chức này dẫn dắt thị trường mua bán nợ và thiết lập kỷ luật thị trường mới.

Đồng thuận với giải pháp này, TS. Nguyễn Quốc Hùng kiến nghị cần sớm ban hành nghị định thay thế Nghị định 53/2013/NĐ-CP để tạo hành lang pháp lý mới, trao cơ chế đặc thù và quyền hạn mạnh mẽ hơn cho VAMC. Cùng với đó, TS. Cấn Văn Lực đề xuất mở rộng quyền thu giữ tài sản bảo đảm, cho phép mua - bán nợ theo giá thị trường (kể cả dưới giá trị sổ sách) và sớm xây dựng hành lang pháp lý cho chứng khoán hóa nợ.

Từ bài học xử lý khủng hoảng của Hàn Quốc, ông Moon Youngso, Tổng Giám đốc Welcome DTC (đơn vị có 30 năm kinh nghiệm xử lý nợ) cho biết mô hình KAMCO thành công nhờ luật định riêng biệt, thẩm quyền mạnh mẽ và quy mô vốn lớn (gấp 14 lần VAMC hiện nay). Ông đề xuất Việt Nam cần sớm thực thi 4 nhóm giải pháp: Thiết lập cơ chế quỹ để mở rộng quy mô mua nợ; áp dụng cơ chế tái cơ cấu tạo cơ hội phục hồi; trao quyền tiếp cận dữ liệu liên ngành cho VAMC; và khẩn trương kích hoạt Sàn giao dịch nợ VAMC.

Kết thúc tọa đàm, TS. Nguyễn Quốc Hùng khẳng định Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam sẽ tổng hợp toàn diện các ý kiến để báo cáo Chính phủ và và các cơ quan chức năng, góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp với thực tiễn. Việc khẩn trương tháo gỡ các vướng mắc, xử lý dứt điểm nợ xấu chính là động lực sống còn để củng cố niềm tin thị trường, đưa dòng vốn quay lại sản xuất và thúc đẩy kinh tế bứt tốc.

Ngọc Anh