Thanh toán QR xuyên biên giới: Từ "kết nối được" đến "sử dụng hiệu quả"

Ngày 25/9, tại Hà Nội, Tạp chí Kinh tế Việt Nam (VnEconomy) phối hợp với Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam - NHNN) và Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) tổ chức Hội thảo "Thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới qua mã QR: Động lực mới cho bán lẻ và du lịch". Phó Thống đốc NHNN Phạm Tiến Dũng tham dự và phát biểu.

Tham dự Hội thảo có đại diện Vụ Thanh toán, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, NAPAS, một số ngân hàng thương mại (BIDV, Vietcombank, VietinBank, Agribank), Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, Công ty cổ phần công nghệ KiotViet cùng các tổ chức thanh toán, công nghệ quốc tế như Tenpay thuộc Tencent (Trung Quốc) và Liquid Group (Singapore).

Từ kết nối hạ tầng đến kết nối kinh tế

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng cho rằng thanh toán số ngày càng gắn chặt với hoạt động thương mại, du lịch và đời sống kinh tế - xã hội. Theo Phó Thống đốc, "câu chuyện hôm nay không chỉ là câu chuyện về một công nghệ hay một mã QR", mà quan trọng hơn là làm thế nào để các kết nối thanh toán tạo ra giá trị thực cho nền kinh tế. Hạ tầng kết nối là điểm khởi đầu, còn kết nối kinh tế mới là mục tiêu cần hướng tới.

Phó Thống đốc cũng nhấn mạnh mở rộng kết nối phải đi cùng chất lượng và an toàn. Khi thanh toán vượt qua biên giới, sự tham gia của nhiều chủ thể, hệ thống và khuôn khổ pháp lý khiến yêu cầu quản trị phức tạp hơn. Do đó, cùng với việc mở rộng mạng lưới, cần đặc biệt coi trọng an toàn, bảo mật, phòng chống gian lận, phòng chống rửa tiền, bảo vệ dữ liệu, bảo vệ quyền lợi khách hàng và bảo đảm hoạt động thanh toán, quyết toán thông suốt.

Theo Phó Thống đốc, NHNN đã triển khai hợp tác thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR giữa Việt Nam với Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore, đồng thời đang triển khai với một số quốc gia khác. Việc này tạo thêm lựa chọn thanh toán cho người dân và du khách, đồng thời giúp doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh tiếp cận tốt hơn với khách hàng quốc tế.

Nền tảng trong nước

Theo NHNN, đến hết năm 2025, gần 89% người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch tại ngân hàng hoặc tổ chức được phép khác; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) gấp hơn 28 lần GDP. Giai đoạn 2021-2025, số lượng và giá trị giao dịch TTKDTM bình quân hằng năm tăng lần lượt 58,86% và 24,36%.

Trong 8 tháng năm 2026, so với cùng kỳ năm 2025, giao dịch TTKDTM tăng 34,56% về số lượng và 13,26% về giá trị. Riêng giao dịch qua phương thức QR code đạt 311 triệu giao dịch với giá trị 274,2 nghìn tỷ đồng, tăng 6,66% về số lượng và 25,85% về giá trị.

VietQRGlobal tăng trưởng tại các thị trường đã kết nối

Theo NAPAS, trong 8 tháng năm 2026, giao dịch của du khách Thái Lan, Lào và Campuchia tại Việt Nam tăng khoảng 8 lần về số lượng và 6 lần về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Chiều ngược lại, giao dịch của người Việt Nam tại ba thị trường này tăng khoảng 5 lần về số lượng và 4 lần về giá trị.

Với thị trường Trung Quốc, NAPAS lần lượt kết nối với UPI vào tháng 12/2025, Alipay vào tháng 4/2026 và Weixin Pay vào tháng 8/2026. Đến tháng 8/2026, giao dịch của khách Trung Quốc quét mã VietQRGlobal tại Việt Nam tăng khoảng 3 lần về số lượng và khoảng 4 lần về giá trị so với tháng 4/2026.

NAPAS cũng đã hoàn tất kết nối QR hai chiều với Singapore. Với Hàn Quốc, chiều thanh toán của khách hàng Hàn Quốc tại Việt Nam đã hoàn tất, chiều ngược lại đang được mở rộng. NAPAS tiếp tục mở rộng kết nối sang các thị trường khác như Nhật Bản, Ấn Độ và Malaysia.

Theo NAPAS, giao dịch được thực hiện trực tiếp giữa các đồng nội tệ thông qua hạ tầng thanh toán, quyết toán của các bên tham gia, giúp giảm chi phí chuyển đổi ngoại tệ và mang lại thuận lợi về tỷ giá cho người sử dụng.

Ông Nguyễn Đăng Hùng, Phó Tổng Giám đốc NAPAS, cho biết kết nối mạng lưới thanh toán giữa các quốc gia và ngân hàng là điều kiện cần, nhưng thanh toán cần gắn với dòng chảy kinh tế thực. NAPAS đang phối hợp với các ngân hàng, trung gian thanh toán và nền tảng thương mại điện tử để mở rộng mạng lưới điểm chấp nhận thanh toán, hướng tới hàng trăm nghìn điểm bán. "Một kết nối chỉ thực sự có giá trị khi tạo ra các giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ thực tế giữa người dân và doanh nghiệp", ông Nguyễn Đăng Hùng nói.

Góc nhìn từ cơ quan quản lý, du lịch và ngân hàng

Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, nhấn mạnh thanh toán QR xuyên biên giới "là một cấu phần của hạ tầng kinh tế số", hỗ trợ trực tiếp cho giao thương, du lịch và tiêu dùng. Theo ông, mục tiêu giai đoạn tới không chỉ là mở rộng mạng lưới mà còn gia tăng mức độ sử dụng, bảo đảm an toàn, nâng cao hiệu quả và tạo thêm giá trị kinh tế từ các kết nối thanh toán.

Ở góc độ du lịch, ông Phạm Văn Thủy, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, cho rằng thanh toán xuyên biên giới giúp rút ngắn thời gian chờ, tăng tính chủ động cho du khách. Phương thức này cũng hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí kiểm đếm, lưu trữ, vận chuyển tiền mặt, giảm rủi ro thất thoát, gian lận và rút ngắn thời gian đối soát. Dữ liệu thanh toán còn có thể hỗ trợ công tác thống kê lượng khách và mức chi tiêu của du khách theo từng thời kỳ.

Về phía ngân hàng, Vietcombank cho biết đã triển khai mã QR với hơn 70 quốc gia, khách hàng được hưởng tỷ giá cạnh tranh và không phát sinh các chi phí khác; hiện ngân hàng miễn phí tất cả thanh toán xuyên biên giới với hơn 60 quốc gia. Vietcombank cũng đã tích hợp mã QR nội địa, quốc tế, chuyển khoản và thanh toán trên nền tảng VCB One QR, để nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ chỉ cần một mã QR để tiếp nhận nhiều hình thức thanh toán.

An toàn, bảo mật là điều kiện xuyên suốt

NHNN đã triển khai hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO). Từ khi triển khai đến ngày 26/8/2026, hệ thống ghi nhận trên 5,1 triệu lượt khách hàng nhận cảnh báo, trong đó gần 1,7 triệu lượt đã tạm dừng hoặc hủy giao dịch sau cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch trên 5,7 nghìn tỷ đồng.

Về định hướng thời gian tới, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh việc mở rộng kết nối thanh toán xuyên biên giới cần xuất phát từ nhu cầu kinh tế thực, gắn với dòng khách du lịch, thương mại, đầu tư và nhu cầu thanh toán giữa Việt Nam với từng quốc gia, vùng lãnh thổ.

Đồng thời, cần chuyển trọng tâm từ "kết nối được" sang "sử dụng được và sử dụng hiệu quả". Thành công không nên chỉ được nhìn qua số lượng thị trường đã kết nối, mà cần được đánh giá bằng mức độ sử dụng thực tế, độ phủ đơn vị chấp nhận thanh toán, chất lượng dịch vụ, chi phí, sự thuận tiện và giá trị mà kết nối đó mang lại cho người dân và doanh nghiệp.

Phó Thống đốc cũng yêu cầu tiếp tục thúc đẩy khả năng tương tác, chuẩn hóa và phối hợp chặt chẽ giữa các bên tham gia. Một trải nghiệm thanh toán đơn giản đối với khách hàng chỉ có thể được tạo ra trên nền tảng một cơ chế vận hành phía sau rõ ràng, an toàn và hiệu quả.

Theo Phó Thống đốc, an toàn và niềm tin phải là điều kiện xuyên suốt. Công nghệ có thể thay đổi rất nhanh, nhưng nguyên tắc bảo vệ người sử dụng, phân định rõ trách nhiệm, kiểm soát rủi ro và duy trì khả năng chống chịu của hệ thống phải luôn được đặt ở vị trí trung tâm.

Phó Thống đốc đề nghị các ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán, doanh nghiệp công nghệ, cộng đồng bán lẻ, du lịch và các cơ quan liên quan tiếp tục phối hợp chặt chẽ, bởi thanh toán xuyên biên giới không phải là nhiệm vụ riêng của ngành Ngân hàng.