Sửa đổi 3 luật lĩnh vực tài chính - ngân hàng: Tạo cơ sở thể chế hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số và phát triển thị trường vốn

Phiên họp diễn ra tại Hội trường Diên Hồng. Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) Phạm Đức Ấn đã trình bày Tờ trình về dự án Luật. Theo Thống đốc, dự án Luật tập trung xử lý các vấn đề chịu tác động do sắp xếp tổ chức bộ máy; xử lý thiếu hụt trong pháp luật về phòng, chống rửa tiền theo khuyến nghị của các tổ chức quốc tế; khắc phục khó khăn, vướng mắc trong cơ chế tài chính của NHNN. Đồng thời, tạo cơ sở để NHNN thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thành viên tại Tổ chức tiền tệ quốc tế, kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về tăng trưởng hai chữ số, tăng cường phát triển thị trường vốn, giảm sự phụ thuộc vào lĩnh vực ngân hàng.

Nội dung sửa đổi Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tập trung vào: bổ sung quy định về trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam, giao Chính phủ quy định đối tượng, phạm vi, loại thông tin, thời hạn và hình thức cung cấp thông tin phục vụ việc lập trạng thái này, triển khai tương tự việc lập cán cân thanh toán; sửa đổi quy định hạn chế sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam trừ trường hợp được Thống đốc NHNN cho phép, trên cơ sở luật hóa Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối nhằm đảm bảo nguyên tắc quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo luật định; sửa đổi cơ chế tài chính của NHNN theo hướng đã quy định tại Nghị quyết số 160/2024/QH15 của Quốc hội về phân bổ ngân sách trung ương năm 2025, đồng thời chuyển thẩm quyền quy định chế độ tài chính của NHNN từ Thủ tướng Chính phủ sang Chính phủ để thống nhất với Luật Tổ chức Chính phủ; bổ sung thẩm quyền của NHNN được áp dụng tỷ lệ bảo đảm an toàn khác so với mức quy định đối với tổ chức tín dụng nhằm mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội; và sửa đổi các quy định để phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy của NHNN, việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong kiểm tra nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và kiểm tra quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước nhằm giảm chồng chéo nhưng không ảnh hưởng quyền kiểm tra thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.

Nội dung sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền nhằm đáp ứng yêu cầu của các tổ chức quốc tế, bao gồm: sửa đổi khái niệm để bao quát hơn trường hợp "chủ sở hữu hưởng lợi"; bổ sung đối tượng báo cáo, các dấu hiệu đáng ngờ và trách nhiệm thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền liên quan đến lĩnh vực tài sản ảo; hoàn thiện quy định nhận biết khách hàng, thông tin và xác minh thông tin nhận biết khách hàng; sửa đổi quy định về minh bạch thông tin của thỏa thuận pháp lý; quy định trách nhiệm của đối tượng báo cáo trong báo cáo giao dịch đáng ngờ cho NHNN và trách nhiệm lưu trữ thông tin, hồ sơ, tài liệu; đồng thời sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số quy định liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy như tên gọi, trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ.

Về sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng, dự án Luật sửa đổi Điều 114, bổ sung hoạt động ngân hàng thương mại được phép thực hiện là đại lý quản lý tài sản bảo đảm cho trái phiếu doanh nghiệp, nhằm tháo gỡ vướng mắc, khó khăn, góp phần phát triển thị trường vốn, giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn vốn từ lĩnh vực ngân hàng.

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, do Chủ nhiệm Phan Văn Mãi trình bày, tán thành sự cần thiết xây dựng luật và đánh giá hồ sơ dự án luật cơ bản đáp ứng yêu cầu theo quy định. Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo, bảo đảm phù hợp với chủ trương, quan điểm của Đảng; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất với hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế liên quan; đồng thời đánh giá kỹ lưỡng nguồn lực, điều kiện bảo đảm việc thi hành luật.

Đối với Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ủy ban đề nghị kịp thời ban hành các văn bản quy định chi tiết về chủ thể, phạm vi thông tin, cơ chế cung cấp, chia sẻ, khai thác dữ liệu phục vụ lập trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam; rà soát quy định về mở tài khoản của Kho bạc Nhà nước, các trường hợp được phép sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam và cơ chế tài chính của NHNN. Ủy ban cũng đề nghị quy định rõ cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra NHNN; rà soát các quy định về kiểm toán nội bộ, làm rõ cơ chế kiểm toán độc lập thay thế khi bãi bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính đối với nhiệm vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước; đồng thời làm rõ các trường hợp, điều kiện, tiêu chí, phạm vi, thời hạn áp dụng, thủ tục công khai và chế độ báo cáo khi cho phép áp dụng tỷ lệ an toàn khác so với mức quy định, cùng thẩm quyền xác định trường hợp thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và cơ chế kiểm soát rủi ro.

Với Luật Phòng, chống rửa tiền, Ủy ban đề nghị rà soát khái niệm và hướng dẫn tiêu chí xác định chủ sở hữu hưởng lợi; đánh giá tính khả thi của việc thu thập, cập nhật, xác minh thông tin chủ sở hữu hưởng lợi theo định nghĩa mới và chi phí tuân thủ phát sinh; đánh giá tính hợp lý của các thông tin yêu cầu thu thập, xác minh, khả năng tiếp cận nguồn dữ liệu; rà soát quy định về báo cáo giao dịch đáng ngờ, dịch vụ tài sản mã hóa; hướng dẫn cơ chế thu thập, xác minh, cập nhật, lưu trữ thông tin, hồ sơ; đồng thời phân định rõ phạm vi thẩm quyền thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền giữa Thanh tra Chính phủ, Thanh tra NHNN, Bộ Tài chính và hoạt động kiểm tra, giám sát của các bộ, ngành khác.

Đối với nội dung sửa đổi, bổ sung Điều 114 Luật Các tổ chức tín dụng, Ủy ban đề nghị quy định chi tiết trách nhiệm, nghĩa vụ của ngân hàng thương mại khi làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp; trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước; quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan; và điều kiện thực hiện đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp.