Hình ảnh minh họa (Nguồn: Internet)
Kết hợp giám sát tuân thủ và giám sát trên cơ sở rủi ro
Điểm đáng chú ý là Thông tư 57 kết hợp giám sát tuân thủ với giám sát trên cơ sở rủi ro, đồng thời tăng cường giám sát từ xa và thanh tra, kiểm tra tại chỗ nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện và kiểm soát rủi ro rửa tiền.
Thông tư 57 áp dụng đối với các đối tượng báo cáo theo Luật Phòng, chống rửa tiền số 14/2022/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 23/2026/QH16, thuộc phạm vi quản lý nhà nước về tiền tệ và hoạt động ngân hàng của NHNN.
Theo đó, hoạt động giám sát được thực hiện thông qua kết hợp giám sát từ xa với thanh tra, kiểm tra tại chỗ, phù hợp với đặc điểm và mức độ rủi ro của từng nhóm đối tượng. NHNN cũng tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin giữa đơn vị giám sát và các đơn vị có chức năng thanh tra, kiểm tra trong quá trình xây dựng, triển khai kế hoạch hằng năm về phòng, chống rửa tiền. Cách tiếp cận này giúp tập trung nguồn lực vào những đối tượng, lĩnh vực có nguy cơ cao và nâng cao khả năng phát hiện vi phạm, hạn chế trong quá trình thực hiện quy định.
Quy trình giám sát gồm 3 bước: thu thập, tổng hợp và xử lý tài liệu, thông tin, dữ liệu; thực hiện giám sát tuân thủ và giám sát trên cơ sở rủi ro; lập báo cáo giám sát và đề xuất biện pháp áp dụng.
Đối với giám sát tuân thủ, đơn vị giám sát xem xét, theo dõi và đánh giá việc chấp hành quy định về phòng, chống rửa tiền, tập trung vào ba nội dung: thực hiện chế độ thông tin, báo cáo theo các điều 15, 25, 26, 34, 36 và 37 của Luật Phòng, chống rửa tiền cùng văn bản hướng dẫn; xây dựng và thực hiện quy định nội bộ theo Điều 24 của Luật; chấp hành chỉ đạo, yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền (nếu có).
Đánh giá rủi ro theo ba nhóm tiêu chí
Đối với giám sát trên cơ sở rủi ro, Thông tư 57 yêu cầu đánh giá mức độ rủi ro rửa tiền của từng đối tượng theo ba nhóm tiêu chí: rủi ro cấu trúc, rủi ro cố hữu và cơ chế kiểm soát, phòng ngừa rủi ro.
Trong đó, rủi ro cấu trúc được xác định dựa trên quy mô hoạt động, mô hình tổ chức, tổng tài sản, cơ cấu quản lý và mạng lưới hoạt động trong, ngoài nước. Rủi ro cố hữu được đánh giá qua bốn yếu tố: khách hàng, sản phẩm và dịch vụ, phương thức phân phối và khu vực địa lý. Các thông tin xem xét gồm số lượng khách hàng, tài khoản, giao dịch và tổng giá trị giao dịch, đặc điểm khách hàng, ngành nghề kinh doanh, các sản phẩm có rủi ro cao, kênh giao dịch cũng như mức độ rủi ro tại các quốc gia, vùng lãnh thổ và khu vực trong nước.
Nhóm tiêu chí thứ ba tập trung đánh giá năng lực quản trị, điều hành và tổ chức thực hiện công tác phòng, chống rửa tiền, bao gồm việc ban hành, thực hiện quy định nội bộ; bố trí nhân sự; đánh giá rủi ro hằng năm; kiểm soát, giám sát giao dịch và báo cáo giao dịch đáng ngờ. Công tác đào tạo nghiệp vụ, kiểm soát, kiểm toán nội bộ và khắc phục các phát hiện kiểm toán cũng thuộc phạm vi đánh giá.
Để thực hiện, đơn vị giám sát định kỳ yêu cầu các đối tượng cung cấp thông tin, tài liệu, dữ liệu liên quan, làm cơ sở phân tích, chấm điểm và xếp loại rủi ro theo phương pháp, công cụ do NHNN quyết định. Kết quả được báo cáo NHNN xem xét để phân bổ nguồn lực và áp dụng biện pháp giám sát phù hợp. Đồng thời, dữ liệu sẵn có và các nguồn thông tin khác được sử dụng để xác định đối tượng, tần suất, nội dung, quy mô giám sát, kiểm tra và xây dựng kế hoạch kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất, ưu tiên các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao.
Với quy trình giám sát thống nhất, kết hợp đánh giá tuân thủ và phân loại rủi ro, Thông tư 57 góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về phòng, chống rửa tiền, đồng thời thúc đẩy các đối tượng báo cáo tăng cường quản trị rủi ro, hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ và chủ động cung cấp dữ liệu phục vụ công tác giám sát của NHNN.
Thông tin chi tiết về Thông tư 57, xem tại đây.
T.H