Diễn đàn An ninh Tài chính số Việt Nam 2026

Sự kiện do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chủ trì, Tổ hợp Truyền thông Việt Nam Đầu tư tổ chức, với sự phối hợp của NHNN và Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam. Phiên toàn thể diễn ra tại khách sạn Rex, song song là hai diễn đàn chuyên đề về thị trường vốn và hệ sinh thái ngân hàng số, fintech, bảo hiểm số. Triển lãm công nghệ tại Phố đi bộ Nguyễn Huệ giới thiệu các giải pháp định danh, xác thực sinh trắc học và chống lừa đảo ứng dụng AI, cùng khu trải nghiệm mô phỏng các tình huống giả mạo bằng deepfake.

Phát biểu khai mạc, ông Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, cho biết Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 kinh tế số đóng góp 30% GRDP, đồng thời cùng Đà Nẵng phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế. Theo ông, niềm tin phụ thuộc trực tiếp vào mức độ an toàn của hệ thống. Ông đề xuất bốn nhóm giải pháp: hoàn thiện khung pháp lý và cụ thể hóa cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox); phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu gắn với AI và an ninh mạng; đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư; phát triển nhân lực và nâng cao nhận thức an ninh mạng.

Nguy cơ từ tấn công mạng và lừa đảo ứng dụng AI

Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, cho biết năm 2025 ghi nhận hơn 500.000 hoạt động tấn công mạng tại Việt Nam; nửa đầu năm 2026 có gần 1.000 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng. Theo ông, các nhóm tội phạm đang dùng AI để rút ngắn thời gian dò tìm lỗ hổng; bên cạnh mã độc tống tiền còn có các hành vi tung tin sai sự thật và lợi dụng kẽ hở trong dịch vụ thanh toán. Ông cho biết hệ thống giám sát của NHNN đã kết nối gần 100 tổ chức tài chính, ghi nhận hơn 668.000 tài khoản có dấu hiệu vi phạm pháp luật, và đề nghị chuyển sang tư duy bảo đảm an ninh ngay từ khâu thiết kế (Security by Design).

Xây dựng mô hình phòng vệ ba lớp, chuẩn bị mật mã hậu lượng tử

TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cho rằng ngành Ngân hàng đã hoàn thành giai đoạn phổ cập giao dịch số và đang chuyển sang phát triển chiều sâu. Hiện khoảng 89% người trưởng thành có tài khoản thanh toán; trên 70% tổ chức tín dụng ứng dụng AI trong chấm điểm tín dụng, định danh điện tử, phát hiện gian lận và phòng, chống rửa tiền.

Ông nêu 3 nhóm thách thức gồm tội phạm công nghệ cao (deepfake, thao túng tâm lý), rủi ro quản trị dữ liệu và nguy cơ từ máy tính lượng tử đối với các chuẩn mã hóa truyền thống. Ông đề xuất 5 nhóm giải pháp: chuẩn hóa dữ liệu và xây dựng khung quản trị AI; xử lý dữ liệu theo thời gian thực; xây dựng hệ thống phòng vệ ba lớp (cảnh báo sớm, tạm dừng giao dịch rủi ro cao, hỗ trợ khóa tài khoản 24/7 và phối hợp truy vết); bảo vệ kỹ thuật cho trợ lý AI; và lộ trình nâng cấp mật mã hậu lượng tử (PQC). Lãnh đạo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cũng đề xuất lộ trình 4 bước cho các tổ chức tín dụng, từ đánh giá thực trạng, chuẩn hóa dữ liệu đến xây dựng mạng lưới phối hợp liên ngành. Theo ông, các nhóm chuyên gia an ninh mạng thuộc G7 và Liên minh châu Âu đặt mốc 2030-2032 để chuyển các hệ thống tài chính trọng yếu sang mật mã kháng lượng tử.

NHNN: mở rộng cảnh báo gian lận và truy vết dòng tiền liên ngân hàng

Ông Hoàng Minh Tiến, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, NHNN, cho biết trong tám tháng đầu năm 2026, toàn ngành ghi nhận hơn 21 tỷ giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt, tổng giá trị trên 260 triệu tỷ đồng; nhiều tổ chức tín dụng có trên 95% giao dịch qua kênh số. Đến tháng 10/2026, ngành đã đối chiếu, xác minh hơn 178 triệu hồ sơ khách hàng; 28 ngân hàng và 4 tổ chức trung gian thanh toán kết nối nền tảng chi trả an sinh xã hội trên VNeID.

Sau khoảng một năm vận hành, hệ thống SIMO đã cảnh báo 5,8 triệu lượt khách hàng, trong đó gần 1,9 triệu lượt tạm dừng hoặc hủy giao dịch, tổng giá trị gần 7.200 tỷ đồng. Theo Kế hoạch phối hợp số 513 ký tháng 6/2026, NHNN và Bộ Công an thống nhất triển khai giải pháp truy vết và ngăn chặn khẩn cấp dòng tiền liên ngân hàng tại phần lớn ngân hàng thương mại lớn trong năm 2026, mở rộng toàn hệ thống trong quý I/2027. Giải pháp nhằm rút ngắn thời gian phản ứng khi tiền lừa đảo chuyển qua nhiều tài khoản, nhiều ngân hàng.

Về thể chế, Thông tư số 53/2026/TT-NHNN về quản lý rủi ro khi ứng dụng AI trong hoạt động ngân hàng, ban hành ngày 30/9/2026, có hiệu lực từ ngày 15/11/2026. Theo báo cáo chỉ tiêu chuyển đổi số năm 2026, kinh phí cho an toàn thông tin, an ninh mạng tại các ngân hàng thương mại chiếm khoảng 17,2% tổng kinh phí chuyển đổi số. Ông Tiến đề nghị các tổ chức tín dụng chuyển từ phòng ngừa sự cố sang nâng cao khả năng chống chịu trước các mối đe dọa mạng (Cyber Resilience).

Từ thực tiễn của ngân hàng thương mại, ông Đàm Thế Thái, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh (HDBank), cho biết ngân hàng đang thí điểm ứng dụng AI phát hiện gian lận theo thời gian thực và hỗ trợ thẩm định, phê duyệt tín dụng tự động trong khoảng 2-3 phút. Ông đề xuất xây dựng hạ tầng niềm tin dùng chung, mở rộng chia sẻ cảnh báo gian lận theo thời gian thực giữa ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông, ví điện tử và các sàn tài sản số được cấp phép, đồng thời đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số” về an toàn mạng.

Tại phiên thảo luận, đại diện các doanh nghiệp tài sản mã hóa đề xuất kết nối trực tiếp giữa ngân hàng và các sàn được cấp phép để giảm rủi ro từ giao dịch ngang hàng (P2P), đồng thời tăng cường các lớp xác thực bổ sung như hạn mức rút tiền, OTP và Passkeys. TS. Trần Đình Thiên, chuyên gia kinh tế, nhấn mạnh sandbox cần được thực thi thực chất, kèm phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm.