Chuẩn hóa dữ liệu — chìa khóa “rã băng” dòng vốn trong nợ xấu

Tham dự Toạ đàm có TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA; ông Cao Văn Bình - Chủ tịch Hội đồng quản lý kiêm Tổng Giám đốc Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC); ông Trần Trung Dũng - Chủ nhiệm CLB Xử lý nợ, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), cùng đại diện một số vụ, cục của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đại diện Bộ Công an, đại diện CLB Pháp chế Ngân hàng, các ngân hàng thương mại, VAMC, Cơ quan Thường trực Hiệp hội và chuyên gia trong lĩnh vực xử lý nợ.

Các ý kiến tại tọa đàm thống nhất nhận định: dù hành lang pháp lý đã từng bước hoàn thiện, hoạt động xử lý nợ xấu vẫn chịu áp lực lớn từ tình trạng phân mảnh thông tin, và việc xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung sẽ là lời giải cho bài toán này.

Phát biểu khai mạc, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA, cho biết Luật Các tổ chức tín dụng 2024 đã ghi nhận quyền thu giữ tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu cho tổ chức tín dụng và tổ chức mua bán, xử lý nợ, tạo thêm cơ sở pháp lý cho công tác thu hồi nợ. Tuy nhiên, áp lực xử lý nợ vẫn ở mức cao khi hoạt động sản xuất kinh doanh gặp khó khăn, việc xử lý tài sản bảo đảm - nhất là bất động sản - còn phức tạp, kéo dài, trong khi quy định hiện hành chỉ cho phép ủy quyền cho AMC xử lý các khoản nợ đã quá hạn, chưa bao trùm những khoản nợ chưa quá hạn nhưng tiềm ẩn rủi ro cao như khách hàng bị khởi tố hay tài sản đang tranh chấp.

Từ góc nhìn thị trường, ông Trần Trung Dũng, Chủ tịch Hội đồng thành viên VAMC kiêm Chủ nhiệm CLB Xử lý nợ, cho rằng cách xử lý nợ phân tán hiện nay - mỗi ngân hàng, mỗi AMC có kênh thông tin riêng - đang tạo ra sự bất đối xứng thông tin lớn, khiến một tài sản chào bán ở địa phương này có thể không đến được với nhà đầu tư đang tìm kiếm ở nơi khác. Theo ông, muốn xử lý nợ nhanh hơn thì phải hình thành được thị trường, và thị trường chỉ vận hành khi có dữ liệu chuẩn làm nền cho việc kết nối người mua, người bán cùng các dịch vụ định giá, đấu giá, pháp lý. Ông cho biết Quyết định số 1413/QĐ-TTg (27/7/2026) của Thủ tướng Chính phủ đã mở hướng phát triển VAMC thành định chế trung tâm kiến tạo thị trường mua bán nợ, đồng thời xây dựng Sàn giao dịch nợ và cơ sở dữ liệu nợ xấu, tài sản bảo đảm. Hiện VAMC đang hợp tác với KOICA và Tập đoàn KAMCO (Hàn Quốc) để hiện đại hóa Sàn giao dịch nợ, với nguồn tài trợ giai đoạn 1 khoảng 5 triệu USD, đồng thời thử nghiệm ứng dụng AI trong phân tích hồ sơ và hỗ trợ phương án thu hồi nợ.

Từ thực tiễn ngân hàng thương mại, ông Đào Nguyên Vũ, Phó Tổng Giám đốc SACOMBANK, cho biết không ít khoản nợ, tài sản bảo đảm phải trải qua hàng chục lượt đấu giá vẫn không thành công do vướng chính sách đất đai hoặc thiếu kết nối thông tin, khiến nguồn lực bị phân tán và làm chậm quá trình tái luân chuyển vốn. Đại diện SACOMBANK cũng chia sẻ một trường hợp thực tế đã qua 28 lần đấu giá không thành, đến lần thứ 29 vẫn phát sinh vướng mắc pháp lý. Ông Phạm Đức Hiền, Giám đốc Trung tâm Xử lý nợ BIDV, kỳ vọng một mô hình dịch vụ dùng chung — tích hợp định giá, đấu giá, tư vấn pháp lý trên nền tảng số — sẽ giúp giảm chi phí, rút ngắn thời gian xử lý và giải phóng nguồn lực nhân sự cho ngân hàng.

Đại diện CIC, ông Cao Văn Bình, nhấn mạnh dữ liệu muốn dùng chung hiệu quả thì trước hết phải được chuẩn hóa và hiểu thống nhất, đề xuất ưu tiên chuẩn hóa 4 nhóm dữ liệu cốt lõi: định danh khách hàng, dữ liệu tín dụng, dữ liệu tài sản bảo đảm và dữ liệu tài chính liên quan đến khoản nợ. Ông cũng lưu ý cần xác định đúng phạm vi triển khai, không nhất thiết phải đưa toàn bộ nợ xấu của hệ thống lên sàn giao dịch mà nên tập trung vào nhóm khoản nợ thực sự có nhu cầu giao dịch, để tránh dàn trải nguồn lực.

Tham chiếu kinh nghiệm quốc tế, các đại biểu nhắc đến nền tảng đấu giá tài sản trực tuyến “OnBid” do Tập đoàn KAMCO (Hàn Quốc) vận hành từ năm 2002, tích hợp dữ liệu định giá, đấu giá và kết nối nhà đầu tư toàn cầu; cùng mô hình Quỹ FPL tại Kazakhstan, do Bộ Tài chính nước này quản lý, đã cơ cấu nợ thành công cho nhiều tập đoàn lớn nhờ phân tích dòng tiền chuyên sâu.

Kết luận tọa đàm, TS. Đào Minh Tú cho biết chương trình trong ngày đã đạt hai kết quả quan trọng: kiện toàn tổ chức và mở rộng hội viên CLB Xử lý nợ, cùng với việc định hình hướng đi xây dựng cơ sở dữ liệu và thị trường mua bán nợ. Ông đề nghị Ban Chủ nhiệm cụ thể hóa các sáng kiến từ tọa đàm thành chương trình hành động giai đoạn 2026-2030, có nhiệm vụ, tiến độ và kết quả đầu ra rõ ràng.

T.Đ