Banking Exchange 2026: Ngành ngân hàng tăng tốc chuyển đổi trong kỷ nguyên tài chính số

Diễn đàn tập trung vào bốn trọng tâm: chuyển đổi số ngành ngân hàng, hạ tầng thanh toán xuyên biên giới, dữ liệu tài chính và ứng dụng AI trong quản trị rủi ro và vận hành. Sự kiện có sự tham dự của đại diện Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), các ngân hàng TPBank, Techcombank, VPBank... cùng các chuyên gia tài chính quốc tế.

Ngành ngân hàng Việt Nam bước vào giai đoạn tái cấu trúc toàn diện trong kỷ nguyên số

Phát biểu tại Hội nghị bàn tròn Banking Exchange, ông Nguyễn Thanh Sơn - Giám đốc Trung tâm Đào tạo (Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam) nhận định ngành tài chính - ngân hàng Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn chuyển đổi sâu rộng, nơi Ngân hàng mở, AI và hợp tác Fintech sẽ trở thành động lực tái cấu trúc toàn diện hệ sinh thái tài chính số.

Trong bối cảnh Việt Nam tăng tốc toàn diện trên hành trình chuyển đổi số quốc gia để tiến vào “Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, ngành Tài chính - Ngân hàng tiếp tục giữ vai trò huyết mạch của nền kinh tế và là lĩnh vực tiên phong trong ứng dụng công nghệ số. Ông Nguyễn Thanh Sơn cho rằng ngành ngân hàng hiện không còn dừng ở quá trình số hóa dịch vụ, mà đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc toàn diện mô hình vận hành và hệ sinh thái tài chính nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về tiếp cận các dịch vụ tài chính an toàn, hiệu quả và toàn diện theo định hướng của Chính phủ.

Theo ông Sơn, bước tiếp theo của ngành ngân hàng sẽ không chỉ là tối ưu hóa hạ tầng hiện hữu mà là một sự chuyển dịch mang tính chiến lược trên nhiều phương diện.

Trước hết là xu hướng chuyển từ Ngân hàng số sang Ngân hàng mở (Open Banking). Dữ liệu sẽ không còn vận hành trong các hệ thống khép kín mà được chia sẻ, kết nối an toàn giữa các chủ thể trong hệ sinh thái số. Qua đó, dịch vụ tài chính có thể tích hợp sâu hơn vào các hoạt động đời sống, tiêu dùng và thương mại của người dân.

Bên cạnh đó, ngành ngân hàng cũng đang chuyển từ mô hình bảo mật thụ động sang quản trị rủi ro thông minh dựa trên dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI). Trong bối cảnh giao dịch số tăng trưởng mạnh, các hệ thống phòng chống gian lận và lừa đảo tài chính cần được tự động hóa theo thời gian thực nhằm nâng cao khả năng phát hiện và ngăn chặn rủi ro.

Đáng chú ý, hợp tác giữa ngân hàng và các công ty Fintech được đánh giá là xu hướng tất yếu để hình thành các dịch vụ tài chính thế hệ mới với khả năng cá nhân hóa cao hơn, chi phí thấp hơn và mở rộng tiếp cận tài chính cho người dân.

Những định hướng này được xây dựng trên nền tảng tăng trưởng mạnh mẽ của ngành ngân hàng Việt Nam trong thời gian qua.

Dẫn số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, ông Sơn cho biết, tỷ lệ người trưởng thành sở hữu tài khoản ngân hàng đã đạt 87%, vượt mục tiêu 80% mà Chính phủ đặt ra cho năm 2025. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt trong năm 2025 ước đạt khoảng 28 lần GDP.

Việt Nam hiện cũng nằm trong Top 5 thị trường có tốc độ phát triển thanh toán qua ứng dụng tại điểm bán lẻ (POS) nhanh nhất khu vực. Đặc biệt, từ năm 2019 đến năm 2025, tỷ lệ sử dụng tiền mặt tại POS đã giảm mạnh từ 85% xuống còn 33%, cho thấy sự thay đổi rõ nét trong hành vi thanh toán của người dân.

Hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ số của ngành ngân hàng ngày càng hoàn thiện với nhiều phương thức thanh toán hiện đại, được kết nối liên thông và tích hợp xuyên suốt với các lĩnh vực khác của nền kinh tế. Nhiều sản phẩm tài chính số thân thiện, tiện ích đã góp phần nâng cao trải nghiệm khách hàng và thúc đẩy tài chính toàn diện.

Ông Sơn cũng nhấn mạnh vai trò của hạ tầng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư trong tiến trình chuyển đổi số ngành ngân hàng. Hiện Việt Nam đã cấp hơn 87 triệu căn cước công dân gắn chip, kết nối trực tiếp với hệ thống định danh điện tử eKYC, tạo nền tảng quan trọng cho việc triển khai các dịch vụ tài chính số hóa hoàn toàn.

Ở phạm vi khu vực, Việt Nam đang thúc đẩy mở rộng kết nối thanh toán xuyên biên giới thông qua mã QR. Hiện Việt Nam đã triển khai kết nối với Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc và Hàn Quốc; đồng thời tiếp tục mở rộng sang các thị trường như Ấn Độ, Đài Loan và Singapore.

Để tiếp tục thúc đẩy sự phát triển an toàn và bền vững của dịch vụ tài chính - ngân hàng trong thời gian tới, ông Nguyễn Thanh Sơn cho rằng cần tập trung vào 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách và kiến tạo thể chế số đồng bộ cho phát triển tài chính toàn diện và thanh toán không dùng tiền mặt.

Thứ hai, thúc đẩy đồng bộ hóa các tiêu chuẩn kỹ thuật, đặc biệt là QR Code nhằm mở rộng hệ sinh thái số kết nối liên ngành.

Thứ ba, xây dựng các kho dữ liệu dùng chung và tăng cường kết nối an toàn với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để tối ưu hóa quy trình eKYC, đồng thời bảo đảm tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh mạng.

Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng AI và đầu tư vào các giải pháp công nghệ phòng chống gian lận, lừa đảo tinh vi; đồng thời giám sát chặt chẽ việc ứng dụng AI trong cấp tín dụng và thanh toán nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tài chính.

Thứ năm, thúc đẩy giáo dục tài chính toàn diện gắn với phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao.

Theo ông Sơn, trong khuôn khổ Hội nghị Banking Exchange, các chuyên gia và doanh nghiệp sẽ tập trung thảo luận về tương lai dịch vụ tài chính tại Việt Nam, xây dựng hệ sinh thái tài chính số, các mô hình hợp tác Fintech - Ngân hàng thành công cũng như những nghiên cứu điển hình từ nhiều quốc gia trong khu vực.

“Diễn đàn sẽ là nền tảng quan trọng để các bên chia sẻ thông tin, thúc đẩy kết nối thực chất và kiến tạo những chiến lược đổi mới có khả năng tái cấu trúc toàn diện hệ sinh thái tài chính Việt Nam trong kỷ nguyên số”, ông Sơn nhấn mạnh.

Thanh toán thời gian thực và hệ sinh thái liên thông sẽ định hình tương lai tài chính số

Phát biểu tại sự kiện, ông Ani Sane - Đồng sáng lập kiêm Giám đốc Kinh doanh (TerraPay) cho biết đây là lần đầu tiên chương trình Banking Exchange được tổ chức tại khu vực Châu Á, cụ thể là tại Việt Nam. Theo ông, Việt Nam hiện là một trong những thị trường có mức độ kết nối số và tỷ lệ sử dụng ví điện tử mạnh mẽ nhất khu vực, phản ánh tốc độ chuyển đổi số vượt bậc của ngành Tài chính - Ngân hàng.

Ông Ani Sane nhấn mạnh, trong bối cảnh thanh toán số phát triển mạnh, người tiêu dùng hiện nay không còn đánh giá hiệu quả giao dịch chỉ dựa trên việc tiền có được chuyển đi hay không, mà tập trung vào bốn yếu tố cốt lõi diễn ra đồng thời. Trước hết là khả năng chuyển tiền tức thời theo thời gian thực - yếu tố đang trở thành kỳ vọng mặc định của khách hàng khi hạ tầng kết nối và tiêu chuẩn hóa thanh toán ngày càng hoàn thiện. Thứ hai là độ chính xác của giao dịch, bảo đảm tiền được chuyển đúng người nhận. Thứ ba là yêu cầu tuân thủ đầy đủ các quy định pháp lý, đặc biệt trong các giao dịch xuyên biên giới khi thương mại điện tử toàn cầu phát triển mạnh và các chuẩn mực quản lý ngày càng chặt chẽ. Cuối cùng là tính minh bạch, khi khách hàng luôn muốn biết chính xác dòng tiền của mình đang ở đâu trong mọi thời điểm của giao dịch.

Đại diện TerraPay cũng cho biết, quy mô giao dịch ví điện tử toàn cầu được dự báo sẽ vượt mốc 20 nghìn tỷ USD, trong khi thanh toán thời gian thực đang dần trở thành tiêu chuẩn mới tại nhiều nền kinh tế. Theo ông, giai đoạn tiếp theo của chuyển đổi tài chính số sẽ không chỉ dừng ở việc số hóa dịch vụ, mà hướng tới xây dựng hệ sinh thái thanh toán liền mạch, khả năng tương tác xuyên nền tảng và tối ưu hóa giá trị từ hạ tầng hiện hữu. Đây được xem là nền tảng cốt lõi để thúc đẩy dòng tiền xuyên biên giới theo hướng toàn cầu, an toàn và theo thời gian.

Việt Nam thúc đẩy hạ tầng thanh toán xuyên biên giới, mở rộng kết nối QR toàn khu vực

Ông Lê Anh Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết trong bối cảnh thanh toán số toàn cầu bước vào giai đoạn tăng trưởng bùng nổ, Việt Nam đang nổi lên như một trong những điểm sáng của khu vực trong tiến trình hiện đại hóa hạ tầng tài chính và thúc đẩy kết nối thanh toán xuyên biên giới. Theo đại diện Vụ Thanh toán, xu hướng thanh toán thời gian thực, kết nối QR song phương và ứng dụng tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) đang định hình lại cấu trúc thanh toán quốc tế, đồng thời mở ra áp lực đổi mới mạnh mẽ đối với các hệ thống tài chính truyền thống.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là sự phát triển của nền tảng mBridge - mô hình CBDC bán buôn phục vụ thanh toán xuyên biên giới. Theo tài liệu, đến cuối năm 2025, nền tảng này dự kiến xử lý hơn 4.000 giao dịch với tổng giá trị vượt 55 tỷ USD, cho thấy tốc độ mở rộng nhanh chóng của các mô hình thanh toán số thế hệ mới trên quy mô toàn cầu. Song song với đó, nhiều hệ thống thanh toán quốc tế mới như CIPS của Trung Quốc hay SPFS của Liên bang Nga cũng đang gia tăng ảnh hưởng, phản ánh xu hướng đa dạng hóa hạ tầng thanh toán toàn cầu trong bối cảnh thương mại số và giao dịch xuyên biên giới tăng trưởng mạnh.

Tại Việt Nam, tiến trình hoàn thiện hành lang pháp lý cho thanh toán quốc tế tiếp tục được thúc đẩy thông qua các quy định về quản lý ngoại hối, tài khoản ngoại tệ và giao dịch xuyên biên giới. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết cơ quan quản lý đang đồng thời nghiên cứu các xu hướng thanh toán mới như stablecoin, CBDC hay hệ thống thanh toán nhanh nhằm xây dựng cơ chế quản lý phù hợp với thực tiễn chuyển đổi số tài chính toàn cầu.

Đáng chú ý, kết nối thanh toán bán lẻ xuyên biên giới bằng mã QR đang được xác định là một trong những ưu tiên trọng tâm. Việt Nam đã hoàn tất kết nối giữa hệ thống NAPAS với ITMX của Thái Lan từ năm 2022, kết nối với ACLEDA của Campuchia từ năm 2023, đồng thời triển khai liên thông với LAPNet của Lào, trong đó chiều thanh toán Việt Nam - Lào hoàn thành từ tháng 9/2024 và chiều ngược lại dự kiến vận hành vào tháng 6/2025. Những kết nối này không chỉ tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong hoạt động du lịch, thương mại, học tập hay chữa bệnh, mà còn góp phần thúc đẩy hệ sinh thái thanh toán số khu vực theo hướng liên thông và liền mạch hơn.

Bên cạnh các kết nối song phương, Việt Nam cũng đang mở rộng nghiên cứu tham gia các nền tảng thanh toán đa phương trong khu vực ASEAN, đồng thời thúc đẩy liên kết thanh toán thẻ thông qua mạng lưới APN tại châu Á. Trên phương diện kỹ thuật, các tổ chức tín dụng trong nước được yêu cầu đẩy nhanh triển khai chuẩn SWIFT mới, áp dụng mã định danh UETR và SWIFT Tracker nhằm tăng khả năng theo dõi trạng thái giao dịch theo thời gian thực, nâng cao tính minh bạch và an toàn cho các dòng tiền xuyên biên giới.

Theo định hướng của cơ quan quản lý, trong giai đoạn tới Việt Nam sẽ tiếp tục ưu tiên mở rộng kết nối thanh toán với các thị trường lớn như Hàn Quốc, Ấn Độ, Malaysia, Singapore hay Đài Loan nhằm đáp ứng nhu cầu thanh toán và chuyển tiền quốc tế ngày càng gia tăng của người dân và doanh nghiệp. Song song với đó, việc xây dựng Luật các hệ thống thanh toán và sửa đổi các nghị định liên quan được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đầy đủ, đồng bộ cho các mô hình thanh toán xuyên biên giới mới, đặc biệt là thanh toán QR song phương và các sáng kiến tài chính số toàn cầu.

Ở góc độ hạ tầng, hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng IBPS đang được định hướng nâng cấp theo mô hình RTGS (Real-Time Gross Settlement - là hệ thống thanh toán tổng tức thời theo thời gian thực) quốc gia hiện đại, dự kiến đưa vào vận hành từ năm 2030. Đồng thời, việc đa dạng hóa hạ tầng chuyển mạch và bù trừ điện tử sẽ đóng vai trò quan trọng trong nâng cao năng lực chống chịu của hệ thống tài chính, thúc đẩy đổi mới công nghệ và tăng cường khả năng kết nối thanh toán của Việt Nam với khu vực và thế giới.

Xây dựng hệ sinh thái tài chính không biên giới: Thách thức và cơ hội

Với sự tham gia của đại diện các ngân hàng TPBank, Techcombank, VPBank và TerraPay, phiên thảo luận tập trung vào xu hướng hình thành hệ sinh thái tài chính xuyên biên giới, nơi nhu cầu chuyển tiền quốc tế theo thời gian thực, đơn giản, minh bạch và an toàn đang gia tăng mạnh mẽ ở cả khách hàng doanh nghiệp lẫn cá nhân.

Các diễn giả cho rằng, khách hàng hiện không chỉ yêu cầu giao dịch xuyên biên giới nhanh chóng mà còn cần khả năng truy vết dòng tiền, tính bảo mật cao và trải nghiệm liền mạch trên nhiều nền tảng thanh toán khác nhau. Điều này buộc các ngân hàng thương mại phải nhanh chóng thích nghi, đẩy mạnh số hóa và phát triển các giải pháp thanh toán quốc tế theo hướng realtime.

Đại diện TPBank nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số trong việc nâng cao năng lực cung cấp dịch vụ chuyển tiền quốc tế, đồng thời cho rằng việc kết nối giữa ngân hàng trong nước với các công ty fintech và đối tác thanh toán quốc tế là yếu tố quan trọng để mở rộng hệ sinh thái thanh toán toàn cầu. Xu hướng đa dạng hóa phương thức thanh toán, từ tài khoản ngân hàng, thẻ đến ví điện tử, cũng đang mở ra nhiều cơ hội tiếp cận khách hàng hơn.

Từ góc độ triển khai sản phẩm, đại diện VPBank cho rằng các ngân hàng cần đồng thời ưu tiên nâng cấp năng lực lõi và đảm bảo khả năng tuân thủ trong bối cảnh cuộc đua số hóa ngày càng tăng tốc. Các yếu tố như hoàn thiện khung pháp lý, nâng cấp hệ thống core banking, payment hub và ứng dụng AI trong kiểm soát, đối soát và lọc dữ liệu theo thời gian thực được xem là nền tảng để xây dựng hạ tầng thanh toán xuyên biên giới hiệu quả. Bên cạnh đó, việc mở rộng hợp tác song phương, đa phương và tận dụng tối đa mạng lưới của các tổ chức thanh toán quốc tế sẽ giúp tối ưu trải nghiệm khách hàng.

Đại diện Techcombank nhận định, trong tương lai, ví điện tử sẽ không còn là một công cụ thanh toán đơn lẻ mà sẽ trở thành một phần của hạ tầng tài chính toàn cầu, kết nối trực tiếp với dòng tiền xuyên biên giới. Khách hàng có thể sở hữu nhiều phương thức thanh toán khác nhau thay vì chỉ một tài khoản ngân hàng truyền thống, trong đó ví điện tử đóng vai trò là “điểm mở rộng” trong hệ sinh thái ngân hàng số.

Trong khi đó, VPBank tiếp tục nhấn mạnh tầm quan trọng của nền tảng công nghệ lõi và năng lực vận hành của ngân hàng. Đại diện ngân hàng cho biết hiện có hai hướng tiếp cận chính trong thanh toán xuyên biên giới: mô hình kết nối song phương nhằm đáp ứng nhu cầu giao dịch nhanh, thuận tiện thông qua QR Code và mô hình kết nối qua hạ tầng API, hợp tác với các trung gian thanh toán và đối tác quốc tế để mở rộng khả năng liên thông toàn cầu.

Vai trò của Ví điện tử và hợp tác ngân hàng - fintech trong thúc đẩy tài chính toàn diện

Tại phiên thảo luận, các chuyên gia nhận định ví điện tử đang trở thành công cụ quan trọng thúc đẩy tài chính toàn diện, đặc biệt tại những khu vực còn hạn chế khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng truyền thống. Với lợi thế chi phí thấp, khả năng tiếp cận nhanh qua điện thoại thông minh cùng hạ tầng số ngày càng phổ cập, ví điện tử giúp người dân tại vùng sâu, vùng xa dễ dàng thực hiện thanh toán, chuyển tiền, tiết kiệm và tiếp cận các dịch vụ tài chính cơ bản mà không cần phụ thuộc vào mạng lưới chi nhánh vật lý.

Các diễn giả cho rằng sự phát triển của hệ sinh thái thanh toán số không chỉ mở rộng cơ hội tiếp cận tài chính cho người dân mà còn góp phần thúc đẩy thương mại điện tử, kinh tế số và nâng cao tính minh bạch trong giao dịch. Trong tương lai, ví điện tử được dự báo sẽ không còn là công cụ thanh toán đơn lẻ mà trở thành một phần trong hạ tầng tài chính số toàn cầu, kết nối trực tiếp với dòng tiền xuyên biên giới.

Bên cạnh đó, phiên đối thoại mở giữa TerraPay và SWIFT nhấn mạnh xu hướng hợp tác ngày càng chặt chẽ giữa ngân hàng và các công ty fintech nhằm đáp ứng nhu cầu thanh toán quốc tế theo thời gian thực. Các chuyên gia cho rằng thay vì cạnh tranh trực tiếp, ngân hàng có thể tận dụng năng lực công nghệ, tốc độ đổi mới và khả năng mở rộng của fintech để cải thiện trải nghiệm khách hàng, đồng thời duy trì các tiêu chuẩn cao về an toàn, quản trị rủi ro và tuân thủ pháp lý.

Theo các diễn giả, sự kết hợp giữa hạ tầng thanh toán toàn cầu của ngân hàng với công nghệ kết nối linh hoạt từ fintech có thể giúp giao dịch xuyên biên giới trở nên nhanh hơn, minh bạch hơn và tối ưu chi phí hơn. Trong bối cảnh thanh toán thời gian thực đang dần trở thành tiêu chuẩn mới, khả năng kết nối liền mạch giữa các mạng lưới tài chính toàn cầu sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của các tổ chức tài chính trong tương lai.

Banking Exchange 2026 được đánh giá là diễn đàn kết nối có giá trị giữa ngân hàng, cơ quan quản lý, fintech và các tổ chức thanh toán quốc tế — góp phần định hình lộ trình hội nhập tài chính số của Việt Nam trong giai đoạn tới.

NA