CHỦ NHẬT, 17/10/2021

Mức độ trưởng thành về chuyển đổi số từ góc độ doanh nghiệp nhỏ và vừa khu vực Châu Á -Thái Bình Dương

Cuộc đua số hóa vẫn đang tiếp tục diễn ra mạnh mẽ trên thế giới, được tăng tốc nhờ tác động của Covid-19, đưa nền kinh tế đến điểm có sự phân biệt rõ ràng giữa tham gia chuyển đổi số và đứng ngoài cuộc. Đối với các doanh nghiệp, chuyển đổi số là xu hướng tất yếu nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.

Để tìm hiểu sự trưởng thành về chuyển đổi số của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và khối doanh nghiệp, CISCO và Tập đoàn Dữ liệu Quốc tế IDC đã thực hiện cuộc khảo sát để đánh giá mức độ trưởng thành về số hóa của các doanh nghiệp, cụ thể là doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), thể hiện ở bốn (04) khía cạnh, mỗi khía cạnh được đánh giá một cách độc lập để đo lường mức độ trưởng thành trong quá trình chuyển đổi số; đồng thời, 04 khía cạnh này cũng phải được xem xét trong mối tương quan với nhau:

Muc do truong thanh ve chuyen doi so tu goc do doanh nghiep nho va vua 2

Trên cơ sở tổng hợp kết quả trả lời khảo sát, IDC phân loại mức độ trưởng thành về chuyển đổi số của DNNVV thành 04 giai đoạn, bắt đầu từ Giai đoạn sớm nhất (Digital Indifferent) khi doanh nghiệp chưa quan tâm đến chuyển đổi số, phần lớn các quy trình thực hiện thủ công, thiếu nhân sự có kỹ năng số, đầu tư mang tính ngắn hạn đến Giai đoạn trưởng thành nhất (Digital Native) khi doanh nghiệp có chiến lược toàn diện về chuyển đổi số, các quy trình hoạt động được tự động hóa hoàn toàn, áp dụng công nghệ kỹ thuật số hiện đại như đám mây (cloud) hay phân tích dữ liệu lớn (big data), có nhiều chuyên gia kỹ thuật số giỏi.

Tham gia khảo sát lần thứ nhất của IDC có 1.424 DNNVV ở 14 nước, trong đó có Việt Nam, thuộc các ngành, lĩnh vực khác nhau, bao gồm các doanh nghiệp hoạt động trong ngành dịch vụ tài chính, sản xuất, viễn thông, phương tiện truyền thông, vận tải, xây dựng, bán lẻ… Cuộc khảo sát tiếp theo bao gồm 400 doanh nghiệp được thực hiện vào tháng 5/2020 để đánh giá tác động của cuộc khủng hoảng Covid-19 đối với hoạt động kinh doanh của các DNNVV. Kết quả khảo sát cho thấy DNNVV đang ngày càng phụ thuộc vào công nghệ để số hóa hoạt động với trên 80% doanh nghiệp tin tưởng rằng số hóa sẽ giúp họ trở lên thích ứng hơn với thay đổi thị trường hoặc khủng hoảng trong tương lai, trong khi chỉ 14% doanh nghiệp cho rằng chuyển đổi số là không quan trọng. Cuộc đua số hóa dường như được tăng tốc bởi Covid-19 với 70% doanh nghiệp trả lời họ đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi số để chống chọi với những tác động của Covid-19 và 11% hy vọng phần lớn quy trình hoạt động của họ sẽ được số hóa hoàn toàn vào cuối năm 2021. Khảo sát cũng cho thấy ngay cả những người đi đầu về số hóa cũng gặp phải những thách thức như thiếu chuyên gia và công nghệ phù hợp, thiếu dữ liệu cần thiết để chuyển đổi số, khó xây dựng lộ trình chuyển đổi số và vẫn còn tư duy ngại thay đổi.

Khối DNNVV khu vực Châu Á - Thái Bình Dương hiện đang đóng góp khoảng 52% (tương đương 15,2 nghìn tỷ đô la Mỹ) vào GDP khu vực và theo tính toán của IDC, khi khối này thực hiện chuyển đổi số thành công thì có thể làm tăng GDP khu vực lên từ 2,6 nghìn tỷ đến 3,1 nghìn tỷ đô la Mỹ vào năm 2024 (tương đương tăng 7,4%). Trong đó, mỗi doanh nghiệp chuyển đổi số thành công sẽ tăng được ít nhất 50% doanh số bán hàng và năng suất lao động. Vì vậy, để hiện thực hóa mục tiêu số hóa, IDC khuyến nghị các doanh nghiệp: (i) xây dựng lộ trình công nghệ số trong 03 năm; (ii) ưu tiên các quy trình thiết yếu cần tự động hóa; (iii) tìm hiểu công nghệ phù hợp để đầu tư; (iv) đầu tư vào kỹ năng và nhân lực số hóa; (v) tìm kiếm đối tác công nghệ phù hợp cho hành trình số hóa của mình; (vi) nắm bắt các xu hướng phát triển ngành và những thông lệ tốt nhất; và (vii) đơn giản hóa quá trình chuyển đổi số bằng việc bắt đầu từ quy mô nhỏ, học hỏi, đúc rút kinh nghiệm và mở rộng quy mô.

Kết quả khảo sát của IDC ở cấp khu vực cho thấy, so với bảng xếp hạng năm 2019, Singapore, Nhật Bản và Newzeland tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu về mức độ trưởng thành về chuyển đổi số, Việt Nam cũng đã đạt được những bước tiến tích cực tuy nhiên vẫn ở giai đoạn ban đầu của hành trình chuyển đổi số do nhiều doanh nghiệp trả lời khảo sát cho rằng không biết chuyển đổi số bắt đầu từ đâu và còn thiếu tư duy chủ động về chuyển đổi số. Qua khảo sát này có thể thấy vai trò đặc biệt quan trọng của chuyển đổi số trong việc duy trì hoạt động và phát triển của các DNNVV, trong đó có doanh nghiệp Việt Nam. IDC dự báo chuyển đổi số của các DNNVV Việt Nam có thể đóng góp từ 24 tỷ đến 30 tỷ đô la Mỹ vào GDP của đất nước trong năm 2024, đồng thời đóng góp tích cực vào quá trình phục hồi kinh tế hậu Covid-19.

Rõ ràng, chuyển đổi số đã trở thành lựa chọn bắt buộc, là hướng đi tất yếu giúp các doanh nghiệp thích ứng và vượt lên thách thức của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (CMCN 4.0), phát triển kinh tế số và tác động của đại dịch Covid-19. Trong hành trình đầy gian nan đó, các doanh nghiệp Việt rất cần sự quan tâm của Nhà nước với những định hướng chuyển đổi số rõ ràng cùng những chính sách hỗ trợ phù hợp. Với tinh thần chủ động, tích cực tham gia CMCN 4.0, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 52/NQ-TW ngày 27/9/2019 về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc CMCN 4.0 (Nghị quyết 52-NQ/TW), trong đó xác định mục tiêu và định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2021-2030 là phát triển kinh tế số trên nền tảng khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia và giao các Bộ ngành tập trung xây dựng kế hoạch tạo thuận lợi tham gia và chuyển đổi số. Chính phủ ban hành Nghị quyết 50/NQ-CP ngày 17/4/2020 về ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 52-NQ/TW, Quyết định 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 về chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 (Quyết định 749/QĐ-TTg), Chỉ thị 01/CT-TTg ngày 14/01/2020 về thúc đẩy phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam (Chỉ thị 01-CT/TTg)…

Về phía ngành ngân hàng, được xác định là lĩnh vực có tác động xã hội, liên quan hàng ngày tới người dân, thay đổi nhận thức nhanh nhất, mang lại hiệu quả, giúp tiết kiệm chi phí cần ưu tiên chuyển đổi số trước, đã kịp thời có những chiến lược, kế hoạch chuyển đổi số trong ngành như: (i) Quyết định số 1238/QĐ-NHNN ngày 08/7/2020 ban hành Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng triển khai thực hiện Nghị quyết 50/NQ-CP ngày 17/4/2020 của Chính phủ về ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 52-NQ/TW, (ii) Quyết định số 711/QĐ-NHNN ngày 15/4/2020 ban hành Kế hoạch hành động triển khai Chỉ thị số 01/CT-TTg; và (iii) mới đây nhất là Quyết định số 810/QĐ-NHNN ngày 11/5/2021 phê duyệt Kế hoạch chuyển đổi số ngành ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, trong đó xác định cụ thể định hướng triển khai của NHNN cũng như của ngành ngân hàng trong xu thế chuyển đổi số hướng tới việc cung cấp dịch vụ ngân hàng số, xây dựng hệ sinh thái dịch vụ tài chính - ngân hàng; xây dựng, phát triển Chính phủ điện tử, hướng tới Chính phủ số, qua đó góp phần thực hiện thắng lợi Chương trình chuyển đổi số quốc gia, hỗ trợ phát triển kinh tế số tại Việt Nam.

Đối với doanh nghiệp, trong đó có DNNVV, bên cạnh những chương trình kế hoạch hỗ trợ doanh nghiệp như nâng cao tính minh bạch, cắt giảm thủ tục hành chính, tiết giảm chi phí hoạt động để hạ giá thành sản phẩm, dịch vụ…, ngành ngân hàng cũng có vai trò quan trọng trong việc tạo thuận lợi để các doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi số bằng việc tiếp cận tín dụng. Kết quả hoạt động tín dụng ngân hàng 05 năm qua cho thấy nguồn vốn tín dụng đã đóng góp quan trọng vào ổn định và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; trong đó, tín dụng đối với lĩnh vực doanh nghiệp nhỏ và vừa tăng 16,07%, chiếm 19,79% tổng dư nợ tín dụng chung, tín dụng cho doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao tăng 3,13%, chiếm 0,35% tổng dư nợ toàn nền kinh tế1. Đồng thời, ngành ngân hàng luôn đồng hành, cổ vũ, khích lệ tinh thần đổi mới sáng tạo, hỗ trợ các doanh nghiệp hoạt động với những chính sách, hành động cụ thể như phối hợp tổ chức nhiều hoạt động cho các doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ tài chính (Fintech Start-up) trình diễn các giải pháp công nghệ đổi mới sáng tạo, các hội thảo chuyên đề về chủ đề ngân hàng số, hợp tác ngân hàng-Fintech, góp phần mở rộng hệ sinh thái số,… với mục tiêu đem lại lợi ích thiết thực và giá trị gia tăng cho người sử dụng dịch vụ. Trong năm 2018, 2019, NHNN đã phối hợp với Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) tổ chức Chương trình “Thử thách sáng tạo cùng Công nghệ tài chính Việt Nam (FCV)” thu hút sự tham gia đông đảo của các công ty Fintech trong và ngoài nước. Đến nay, NHNN đã cấp phép cho 43 tổ chức không phải ngân hàng được cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán2, trong đó nhiều đơn vị thực hiện cung ứng sản phẩm thanh toán an toàn, thuận tiện, đem lại tiện ích cho người dùng trên nền các công nghệ mới hiện đại như mã phản hồi nhanh (QR code), số hóa thông tin thẻ (Tokenization), thanh toán phi tiếp xúc (contactless payment),...

Chuyển đổi số là một nhiệm vụ quan trọng và các doanh nghiệp cần chủ động xây dựng chiến lược và tổ chức triển khai để nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng cường năng lực cạnh tranh và vươn lên trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên khu vực và thế giới. Việc phân tích, nắm bắt và nhanh nhạy thích ứng với diễn biến thị trường, sự hiểu biết sâu sắc và làm chủ công nghệ sẽ là “chìa khóa thành công” trong hành trình chuyển đổi số này. Và trong hành trình ấy, ngành ngân hàng cùng hệ thống chính trị sẽ luôn đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp Việt để thực hiện các mục tiêu chuyển đổi số quốc gia đặt ra đến năm 2030, Việt Nam trở thành quốc gia số, ổn định và thịnh vượng.

Theo SBV