Thứ hai, 20 Tháng 5 2019
TIN MỚI

Áp dụng hóa đơn điện tử ở Việt Nam và một số kiến nghị

Ap dung hoa don dien tu o Viet Nam va mot so kien nghi 1Trước xu thế m rng và phát trin thương mi đin t trên thế gii, Vit Nam đang hướng đến thc hin ng dng công ngh thông tin vào hot đng thương mi. Chng t đin t và thanh toán đin t trong công tác kế toán được coi là mt cu phn quan trng ca thương mi đin t.

Vì vy, vic trin khai hóa đơn đin t và hóa đơn đin t có mã xác thc ca cơ quan thuế đã, đang và s mang li nhiu li ích cho c doanh nghip, khách hàng và cơ quan Thuế. Bài viết phân tích, đánh giá thc trng áp dng hóa đơn đin t ca Vit Nam thi gian qua, đưa ra mt s kiến ngh nhm thúc đy s dng hóa đơn đin t trong thi gian ti.

Nhng chuyn biến căn bn trong áp dng hóa đơn đin t

Thi gian qua, Tng cc Thuế đã đy nhanh áp dng hóa đơn đin t (HĐĐT) và HĐĐT có mã xác thc và đt được nhng kết qu tích cc như sau:

Th nht, các quy đnh pháp lý v HĐĐT v cơ bn được hoàn thin và b sung trong thi gian qua. Theo đó, phm vi áp dng, đi tượng áp dng và đnh nghĩa cũng như phân loi v HĐĐT cũng được làm rõ trong văn bn pháp lý. Ngh đnh s 119/2018/NĐ-CP ca Chính ph ban hành ngày 12/9/2018 quy đnh v HĐĐT khi bán hàng hóa, cung cp dch v có hiu lc t 01/11/2018 đã có nhng quy đnh chi tiết v phm vi, đi tượng áp dng HĐĐT: Phm vi áp dng là vic s dng HĐĐT khi bán hàng hóa, cung cp dch v; đi tượng áp dng là t chc, doanh nghip (DN), cá nhân bán hàng hóa, cung cp dch v.

Th hai, vic áp dng HĐĐT góp phn ci cách th tc hành chính, nâng cao trách nhim ca cơ quan thuế thông qua vic chuyn đi phương thc phát hành, qun lý hóa đơn ca DN. Trước đây, các DN mi thành lp phi mua hóa đơn ca cơ quan Thuế, sau mt thi gian hot đng cơ quan thuế kim tra đáp ng các điu kin nht đnh mi được t in (đt in hóa đơn đ s dng) và Tng cc thuế tp trung đt in hóa đơn đ chuyn các Cc thuế bán cho các DN (theo Ngh đnh 89/2002/NĐ-CP thì sau khi Ngh đnh s 51/2010/NĐ-CP và Ngh đnh s 04 v hóa đơn được ban hành thì phương thc phát hành, qun lý hóa đơn ca DN đã được chuyn đi t cơ chế “mua hóa đơn ca cơ quan thuế” sang cơ chế “DN t đt in, t in hóa đơn” đ s dng và chuyn đi phương thc qun lý hóa đơn (giy) ca cơ quan thuế bng vic giao cho Cc Thuế các đa phương đt in hóa đơn bán cho các t chc, cá nhân không phi là DN nhưng có hot đng kinh doanh. Như vy, quyn và trách nhim v hóa đơn cho các DN đã được quy đnh rõ hơn, góp phn ci cách th tc hành chính, nâng cao trách nhim ca cơ quan thuế đa phương trong công tác qun lý hóa đơn.

Th ba, vic trin khai áp dng HĐĐT và thí đim áp dng HĐĐT có mã xác thc ca cơ quan thuế đã góp phn gim thi gian, chi phí v hoá đơn cho DN, hn chế các hành vi gian ln v hoá đơn; làm gim thi gian làm th tc hành chính thuế. C th, vic s dng HĐĐT có mã xác thc giúp DN ct gim thi gian đăng ký s dng hóa đơn t 5 ngày xung còn ti đa 3 ngày; b được th tc đăng ký mu hóa đơn; rút ngn thi gian thc hin thông báo phát hành (DN được s dng ngay hóa đơn khi thc hin đăng ký thành công), DN không phi báo cáo tình hình s dng HĐĐT có mã xác thc cho cơ quan thuế dn đến không xy ra tình trng np chm tr báo cáo và không b x lý pht cho vic không np hoc np chm báo cáo.

Theo ước tính sơ b ca Tng cc Thuế, mi năm s dng trên 4 t hóa đơn giy. Ước tính chi phí đ in 1 hóa đơn giy là khong trên 1.000 đng/hóa đơn. Như vy, vi s lượng 4 t hóa đơn/năm, thì chi phí mi năm b ra đ in hóa đơn lên đến trên dưới 4.000 t đng. Trong khi đó, nếu s dng HĐĐT, s tin mà DN có th tiết kim được khong 3.000 t đng/năm.

Th tư, s lượng DN s dng hóa đơn và s hóa đơn s dng qua các năm có s tăng trưởng mnh m. S lượng DN s dng hóa đơn đt in tăng t 382.938 DN năm 2012 lên 659.940 DN năm 2017, s lượng DN s dng hóa đơn t in nhìn chung có xu hướng gim trong giai đon 2012-2015, t 13.901 DN năm 2012 xung 11.417 năm 2015 DN, sau đó li tăng lên 14.503 DN năm 2017. S lượng DN s dng HĐĐT tăng lên nhanh chóng t 44 DN năm 2012 lên 5.245 DN năm 2017. S lượng HĐĐT tăng t 158.141 hóa đơn năm 2012 lên 601 triu hóa đơn năm 2017, đây là con s n tượng cho thy, vic s dng HĐĐT đã được thúc đy và phát trin.

Ap dung hoa don dien tu o Viet Nam va mot so kien nghi 2T trng HĐĐT trong tng s hóa đơn được s dng trong giai đon 2012 – 2017 tăng dn qua các năm, t 0,003% năm 2012 lên 12,97% năm 2017. S lượng DN s dng HĐĐT có mã xác thc ca cơ quan thuế và s lượng HĐĐT có mã xác thc s dng đã đt được nhiu kết qu tích cc. Trong thi gian đu thc hin thí đim HĐĐT có mã xác thc ca cơ quan thuế ti 2 TP. Hà Ni và TP. H Chí Minh, s lượng DN s dng HĐĐT có mã ca cơ quan thuế tăng lên (Hà Ni: tăng t 67 DN năm 2015 lên 102 DN năm 2017; TP. H Chí Minh: tăng t 100 DN năm 2015 lên 116 DN năm 2017) và s lượng HĐĐT đã được cp mã xác thc cũng tăng lên nhanh chóng.

Mt s tn ti, hn chế

Bên cnh nhng kết qu đt được, vic áp dng HĐĐT vn còn gp mt s khó khăn, thách thc như:

Th nht, khung pháp lý cho HĐĐT chưa thc s đy đ cho vic trin khai rng rãi, ph biến áp dng, nht là trong bi cnh phát trin mnh m ca thương mi đin t, thanh toán không dùng tin mt trong nn kinh tế đã có s chuyn biến rõ rt so vi các năm trước. C th là chưa có quy đnh v HĐĐT và đnh dng chun d liu trong Lut Qun lý thuế.

Th hai, vi vic s dng hoá đơn giy còn khá ph biến nên mt s đi tượng li dng s thông thoáng ca Lut DN trong th tc thành lp DN đ thành lp nhiu DN, hoc mua li DN, thc tế không kinh doanh nhưng được s dng hóa đơn, xut hóa đơn khng, s dng hóa đơn lòng vòng đ khu tr, hoàn khng thuế giá tr gia tăng hoc rút tin thanh toán t ngân sách nhà nước, hoc không kê khai np thuế đ trn thuế.

Th ba, s lượng HĐĐT mc dù có tăng lên theo thi gian và t trng s lượng HĐĐT so vi tng s hóa đơn (giy + HĐĐT) tăng t 0,0029% năm 2012 lên 12,972% năm 2017, nhưng HĐĐT vn chưa thc s được áp dng rng rãi.

Ap dung hoa don dien tu o Viet Nam va mot so kien nghi 3Th tư, hóa đơn trong nhn thc ca đi b phn người dân Vit Nam vn là chng t giy, HĐĐT chưa được nhiu người biết đến và s dng nên khi mi áp dng, các DN thường gp rt nhiu khó khăn trong vic gii thích cho khách hàng hiu thế nào là HĐĐT và tính pháp lý ca hóa đơn này.

Nguyên nhân ca nhng hn chế bao gm:

(i) Ngh đnh s 51/2010/NĐ-CP cho phép các DN được s dng đng thi nhiu hình thc hóa đơn (đin t, đt in...) nên chưa có đ cơ s pháp lý bt buc DN s dng HĐĐT có mã ca cơ quan Thuế. Hin nay, các DN tham gia s dng HĐĐT có mã ca cơ quan thuế ch yếu mang tính t nguyn và chưa th trin khai rng. Ngh đnh s 119/2018/NĐ-CP quy đnh chi tiết hơn v HĐĐT nhưng do vic áp dng đang trong giai đon chuyn tiếp nên các DN, t chc kinh tế, h, cá nhân kinh doanh cũng còn gp khó khăn trong vic chuyn sang áp dng HĐĐT.

(ii) Đ s dng HĐĐT, DN phi có điu kin nht đnh v h tng công ngh thông tin, trình đ qun lý, trong khi đó hu hết các DNVVN còn hn chế v ngun lc tài chính, kh năng đu tư, qun lý, s dng h tng công ngh thông tin... do đó s lượng DN đáp ng được tt c các điu kin này còn hn chế. Dch v công trc tuyến còn nhiu hn chế, yếu kém.

(iii) S lượng các t chc cung cp dch v và phn mm HĐĐT còn hn chế, d liu HĐĐT ca các DN còn phân tán chưa tp trung ti tr s chính, chưa có quy đnh c th v vic truyn d liu v cơ quan thuế nên cơ quan thuế chưa th khai thác và s dng...  

(iv) Chi phí áp dng HĐĐT vn cao hơn so vi vic DN t in hóa đơn nên DN vn còn ngi khi áp dng. Các DN nh và va thường chm trong vic tiếp cn công ngh, ngi thay đi.

(v) Chưa có nhiu bin pháp khuyến khích thúc đy s dng HĐĐT Vit Nam. Kinh nghim quc tế cho thy, ngoài các quy đnh pháp lý cũng như s h tr xây dng ca Chính ph v cơ s h tng k thut, các quc gia đưa ra nhiu cách thc nhm khuyến khích các đi tượng s dng HĐĐT. Như ti Italia ưu đãi hoàn tin thuế GTGT hàng năm và các dch v to, truyn và lưu gi hóa dơn đin t được cung cp min phí cho tt c người np thuế đã đăng ký thuế GTGT…

Ap dung hoa don dien tu o Viet Nam va mot so kien nghi 4Gii pháp thúc đy s dng hóa đơn đin t Vit Nam

Nhm thúc đy s dng HĐĐT Vit Nam thi gian ti cn tp trung mt s gii pháp trng tâm sau:

Mt là, xây dng khung pháp lý đy đ hơn v HĐĐT. Mc dù, Ngh đnh s 119/2018-NĐ-CP v HĐĐT đã được ban hành nhưng vn cn rà soát và b sung quy đnh v HĐĐT trong Lut Qun lý thuế, cũng như các quy đnh v đnh dng chun d liu ca HĐĐT, to được cơ s d liu v hóa đơn ca ngành Thuế đ ng dng qun lý thuế hin đi.

Hai là, cn có nhng bin pháp khuyến khích các đi tượng DN chuyn đi phương thc thanh toán sang HĐĐT như gim th tc hành chính khi s dng HĐĐT, thc hin khu tr trc tiếp tin thuế thu nhp hoc ưu tiên hoàn thuế GTGT cho nhng DN tích cc áp dng HĐĐT hoc h tr chi phí cho DN trong vic phát hành HĐĐT

Ba là, cn có l trình hp lý tiến ti áp dng HĐĐT mt cách bt buc.

HĐĐT là gii pháp cho DN thi công ngh, mang li nhiu li ích cho các DN và các cơ quan qun lý. Vic chuyn đi t giao dch s dng hóa đơn giy sang HĐĐT là yêu cu tt yếu ca mt h thng thương mi hin đi, minh bch. Tuy nhiên, vic áp dng HĐĐT vn còn gp nhiu tr ngi. Đ HĐĐT đi vào cuc sng, cn áp dng các gii pháp đng b theo l trình hp lý do nhiu DN chưa có đ điu kin v cơ s vt cht, nhân lc và cũng chưa được hướng dn c th v cách thc thc hin loi HĐĐT, chưa nm rõ thông tin v cách x lý nhng tình hung phát sinh đi vi HĐĐT mà đã phi áp dng ngay thì DN s gp rt nhiu tr ngi. Chính vì thế, khi tiến hành áp dng s dng loi hóa đơn này, Nhà nước cn có mt l trình đ các DN có th chun b mt cách đy đ và ch đng hơn.

Mt khác, Ngh đnh s 51/2010/NĐ-CP hết hiu lc vào ngày 1/11/2020 và Ngh đnh s 119/2018/NĐ-CP có hiu lc t ngày 1/11/2018, như vy giai đon 2018 – 2020 là giai đon chuyn đi áp dng HĐĐT bt buc. Vì vy, trong giai đon này thì ch nên khuyến khích các DN s dng HĐĐT có mã xác thc ca cơ quan thuế vi l trình bt buc t tháng 01/01/2019 và cho phép chuyn đi thí đim đến hết tháng 6/2019. Trong giai đon chuyn đi, đ đm bo hot đng kinh doanh ca DN, cn cho phép s dng song song hóa đơn giy và HĐĐT.

Đi vi DN đang mua hóa đơn ca cơ quan thuế thì các DN này nên áp dng HĐĐT có mã ca cơ quan thuế t ngày 01/11/2018. Đi vi các DN trước năm 2018 đã s dng HĐĐT thì t năm 2018 s tiếp tc s dng HĐĐT đang áp dng.

Khi thc hin trin khai áp dng HĐĐT theo l trình, trước hết nhng DN ln và nhng DN có ri ro cao v thuế cn phi thc hin bt buc áp dng HĐĐT. Đi vi DN có ri ro cao v thuế: Ngh đnh s 12/2015/NĐ-CP đã quy đnh các DN có ri ro cao s dng HĐĐT có mã ca cơ quan thuế, do đó các DN này t năm 2018 s áp dng HĐĐT có mã ca cơ quan thuế.

Theo ước tính ca Tng cc Thuế, mi năm c nước s dng trên 4 t hóa đơn giy. Ước tính chi phí đ in 1 hóa đơn giy là khong trên 1.000 đng/hóa đơn. Vi s lượng 4 t hóa đơn/năm, thì chi phí mi năm b ra đ in hóa đơn lên đến trên dưới 4.000 t đng. Trong khi đó, nếu s dng hóa đơn đin t, s tin mà DN có th tiết kim được khong 3.000 t đng/năm.

Đi vi các t chc kinh doanh có mã s thuế đang s dng hóa đơn t in t h thng máy tính, các DN này đã s dng phn mm to hóa đơn, đã có h thng trang thiết b nên hoàn toàn có th chuyn đi đ áp dng HĐĐT t năm 2018. Tuy nhiên, do các DN đang s dng các phn mm to hóa đơn khác nhau (hin nay trên c nước có khong 15 phn mm khác nhau), do đó, đ có thi gian cơ quan thuế xây dng chun phn mm to hóa đơn đ h tr các DN...

Tóm li, thc hin áp dng bt buc HĐĐT theo l trình đm bo:

- DN, người dân, cơ quan t chc liên quan tiếp nhn thông tin v HĐĐT mt cách đy đ, tường tn nht t đó tác đng vào tâm lý đ thay đi nhn thc ca xã hi đi vi HĐĐT.

- Cơ quan qun lý nhà nước (cơ quan thuế) cũng có thi gian đ xây dng h tng k thut đm bo kết ni đ tiếp nhn thông tin v HĐĐT t DN, xây dng cơ s d liu cho cơ quan thuế, website h tr các DN trong vic lp hoá đơn đin t

- Tiếp nhn và hoàn thin nhng hn chế, bt cp ca chính sách do mi được ban hành: HĐĐT là hình thc hoàn toàn mi nên khi ban hành các quy đnh không th tránh khi nhng tn ti và vic trin khai chính thc s gp vướng mc mà khi ban hành chính sách không lường trước được. Thc hin trin khai theo l trình s giúp cơ quan qun lý phát hin và khc phc nhng vướng mc đ sa đi hoàn thin hơn.

Bn là, song song vi vic m rng đi tượng áp dng HĐĐT thì cũng cn phi thu hp đi tượng s dng hóa đơn giy theo hình thc t in, đt in.

Theo kinh nghim các nước hin nay vn tn ti hóa đơn giy ti các siêu th, trung tâm thương mi, các ca hàng bán l, mt s đơn v cung cp dch v đc thù (dch v xem phim, dch v vn chuyn hành khách…), nên thc tế vn tn ti song song hai loi hình hóa đơn là HĐĐT và hóa đơn giy. Tuy nhiên như đã nêu trên, đ phát trin vic s dng HĐĐT thì cn hn chế các đi tượng s dng hóa đơn giy theo hình thc t in, đt in. Theo đó, đ xut: T năm 2019, DN t chc kinh doanh mi thành lp không đt in hóa đơn, cơ quan Thuế đt in hóa đơn hoc t in hóa đơn đ bán/cp trong mt s trường hp và cn quy đnh mt s trường hp s dng hóa đơn đc thù là tem, vé, th in sn. Nhng hóa đơn do t chc đã đt in trước ngày 01/11/2018 thì được tiếp tc s dng trong năm 2018 và sau đó chuyn sang s dng HĐĐT có mã xác thc ca cơ quan thuế.

Năm là, đy mnh công tác tuyên truyn v HĐĐT

Mc dù có nhiu li ích khi s dng hình thc HĐĐT nhưng nhng bt cp được các DN đưa ra cũng là điu mà cơ quan chc năng cn xem xét đ có hướng gii quyết phù hp, giúp vic s dng HĐĐT tr thành mt gii pháp tt nht cho hot đng kinh doanh ca DN trong thi kỳ hin đi hóa. Cùng vi đó, đy mnh tuyên truyn v hành lang pháp lý và li ích ca vic phát hành HĐĐT, đ các DN hiu rõ được nhng li ích ca vic s dng HĐĐT và trin khai thc hin sm loi hình dch v này.        

ThS. Phm Th Thu Hng

Tài liu tham kho: 1/Các văn bn quy đnh pháp lý có liên quan đến hóa đơn đin t; 2/ Nguyn Đi Trí (2017), “Nghiên cu hình thành cơ s d liu quc gia và gii pháp thúc đy s dng hóa đơn đin t”; 3/ http://thoibaotaichinhvietnam.vn/pages/thue-voi-cuoc-song/2018-09-24/doanh-nghiep-nho-va-vua-duoc-cap-hoa-don-dien-tu-mien-phi-62293.aspx; 4/ http://tapchitaichinh.vn/nghien-cuu--trao-doi/trao-doi-binh-luan/mot-so-van-de-ve-hoa-don-dien-tu-136968.html.

Xem 485 lần
Đánh giá bài này
(0 bình chọn)
Xem theo ngày tháng

Gửi bình luận

Chắc chắn rằng bạn đã điền đầy đủ các thông tin bắt buộc, được đánh dấu bởi dấu (*). Không cho phép dùng mã HTML.