Chủ nhật, 16 Tháng 12 2018
TIN MỚI

Bảo hiểm tiền gửi - Công cụ chính sách giải quyết khó khăn ngân hàng

Bao hiem tien gui Cong cu chinh sach giai quyet kho khan ngan hangBo him tin gi (BHTG) là mt công c quan trng được nhiu quc gia s dng đ bo v quyn và li ích hp pháp ca người gi tin; cô lp các hot đng xu, các đ v trong hot đng tài chính - ngân hàng nhm góp phn đm bo cho h thng n đnh.

Vì vy, mt ni dung quan trng trong chính sách BHTG là tham gia gii quyết khó khăn ngân hàng.

Hiu qu ca cơ chế bo him tin gi

Khái nim v BHTG được hình thành t rt lâu trên thế gii. M là quc gia đu tiên áp dng công c này. Theo đó, sau nhiu ln th nghim, đng thi trước thc tin bi cnh nhng năm 1930 M nhiu ngân hàng dn dp gp khó khăn, đóng ca, công c BHTG đã được khi xướng và chính thc áp dng cp Liên bang t 1/1/1934 ti nay. Kinh nghin và thành công ca công c BHTG M đã nhanh chóng được khi xướng nhiu quc gia và châu lc trên toàn cu. Ti nay, có trên 100 quc gia và vùng lãnh th đã trin khai công c BHTG. Ngày 06/5/2002, Hip hi BHTG quc tế ra đi, đánh du s thành công ca công c BHTG trong n lc gii quyết khó khăn ngân hàng, thúc đy ph cp nhiu hơn và chun hóa hot đng BHTG.

Vai trò chung nht ca công c BHTG là bo v quyn li hp pháp ca người gi tin ti các t chc huy đng tin gi, các ngân hàng và t chc tài chính có hot đng huy đng tin gi. Mc đ bo v quyn li ca người gi tin được xây dng theo hai hình thc: bo v trc tiếp, và bo v gián tiếp.

Hình thc bo v trc tiếp ca công c BHTG được th hin thông qua vic cam kết bo him cho s tin gi ti t chc huy đng tin gi thuc đi tượng tham gia BHTG. Mc đ bo him được xác đnh và đnh danh là mc chi tr bo him tin gi. Có hai loi chi tr bo him tin gi, là chi tr BHTG có gii hn, và chi tr BHTG không gii hn.

Theo đó, chi tr BHTG có gii hn là mc chi tr tin bo him cho tin gi và tin lãi cng dn ca tin gi đó ti mt gii hn nht đnh được xác đnh cho tng giai đon nht đnh, mc gii hn này được gi là hn mc chi tr bo him tin gi. Khi t chc tham gia BHTG không có kh năng chi tr tin gi cho người gi tin, phi đóng ca và chm dt hot đng, t chc BHTG s thc hin bo v quyn li trc tiếp cho người gi tin ti t chc ngng hot đng theo hn mc chi tr được xác đnh.  Chi tr bo him tin gi không gii hn là vic chi tr tin bo him tin gi theo s tin gi ca người gi tin và lãi cng dn trên s tin gi đó. Thông thường hình thc bo v trc tiếp mc ti đa này được áp dng trong tình hung tình hình khó khăn ca h thng ngân hàng huy đng tin gi ca quc gia có biu hin trm trng, cn có chính sách bo v người gi tin mc đ cao nht đ tránh nh hưởng tâm lý gây đt biến rút tin gi lan rng. Thông thường mc bo v cao như vy ch thc hin trong mt khong thi gian nht đnh, khi tình hình khó khăn ngân hàng được kim soát, hn mc chi tr BHTG có gii hn s được áp dng thay cho mc chi tr không gii hn.

Hình thc bo v gián tiếplà công c BHTG được t chc theo hình thc công c kim soát hot đng ngân hàng. Mt lot các hot đng được giao cho t chc trin khai công c BHTG thc hin chc năng kim soát hot đng ngân hàng nhm hn chế ri ro trong hot đng ngân hàng, thúc đy tính n đnh và an toàn hot đng ngân hàng, đm bo an toàn cho tin gi ca người gi tin và các đi tác có liên quan. Các hot đng hướng ti bo v gián tiếp người gi tin bao gm: giám sát, kim tra t chc huy đng tin gi; cung cp gii pháp h tr tài chính và phi tài chính đ gii quyết khó khăn ca t chc tham gia BHTG; ph cp chính sách BHTG; tham gia x lý ngân hàng phá sn.

Tính kh thi ca BHTG vi khó khăn ngân hàng

Đ BHTG thc hin hiu qu vai trò bo v quyn li người gi tin, công c BHTG cn được thiết kế đng b và khoa hc.

Tính đng b trong công c BHTG bao gm:  Nn tng pháp lý đy đ cho phép thc thi vai trò bo v tt nht quyn li người gi tin; Thc hin đng b các hot đng có liên quan, bao gm: giám sát hot đng ngân hàng (giám sát t xa và kim tra trc tiếp), hot đng pháp lý có liên quan (đánh giá mc đ vi phm và có kh năng truy cu trách nhim các đi tác ngây ri ro ti người gi tin)..., hot đng ph cp ni dung chính sách BHTG, hot đng h tr (tài chính và phi tài chính) t chc tham gia BHTG, và hot đng x lý khó khăn ca t chc tham gia BHTG; Ngun lc (tài chính và phi tài chính) đáp ng thc thi hiu qu vai trò bo v quyn li người gi tin.

Các ni dung liên quan ti tính đng b cn được xây dng và điu chnh khoa hc tương xng vi mc đ phát trin dch v ngân hàng và yêu cu bo v quyn li người gi tin được không ngng tăng lên theo tiến trình phát trin đa dng và phc tp ca hot đng ngân hàng quc gia. Hơn na, nhng ni dung liên quan ti BHTG cn được xây dng tương thích vi h thng quy đnh hin hành điu chnh hot đng ca t chc huy đng tin gi, thành viên tham gia BHTG. Ví d, hot đng ngân hàng ca mt quc gia được điu chnh bi lut ngân hàng và các quy đnh dưới Lut. Đ đáp ng tương thích v năng lc điu chnh ca các quy đnh pháp lý liên quan ti hot đng ngân hàng, hot đng BHTG cn được điu chnh bi lut đnh và các quy đnh dưới lut.

Khó khăn ngân hàng đa dng, tùy thuc vào tng ngân hàng, trình đ phát trin, tính thi đim liên quan ti hoàn cnh phát trin kinh tế quc gia và quc tế. Có th phân loi khó khăn ngân hàng theo các loi sau:

Khó khăn đơn l ca mi ngân hàng, bao gm: Khó khăn v kh năng cnh tranh th trường (ngân hàng mi ra đi, quy mô và quá trình phát trin hn chế), khó khăn v ngun lc (ngun lc ca ngân hàng hn chế, như vn thp, nhân s hn chế, khách hàng tim năng hn chế, sn phm đơn điu...);

Khó khăn ca hu hết các ngân hàng trong mt quc gia: Kh năng duy trì th phn trong nước và phát trin th phn quc tế khó khăn; kh năng thanh khon và thanh toán hn chế; kim soát ri ro hn chế; tính đa dng sn phm và dch v chưa cao; chi phí hot đng cao; mc đ hin đi hóa và kim soát ng dng công ngh hn chế; kh năng kim soát ri ro h thng không cao và kh năng b nh hưởng dây chuyn tim tàng; cơ s pháp lý x lý khó khăn ngân hàng thiếu nht quán, bt cp và không đng b.

Vic phân chia khó khăn trên đây ch mang tính đnh hướng cho mc đích xác đnh tác đng ca công c BHTG đi vi bo v li ích hp pháp quyn li ca người gi tin ti các ngân hàng.

Kinh nghim quc tế v gii quyết khó khăn ngân hàng

Kinh nghim ca M

M đt được thành công rt n tượng trong s dng công c BHTG gii quyết khó khăn ngân hàng. Mt s đin hình v thành công ca công c BHTG M có th được lit kê như sau:

S lượng ngân hàng M đóng ca t khi có s can thip ca công c BHTG đã gim đáng k;

Chm dt tình trng người gi tin b mt tin gi do ngân hàng khó khăn phi đóng ca;

Hot đng ngân hàng được kim soát mc đ cao hơn, công tác kim soát ri ro trong hot đng ngân hàng được b sung thêm s giám sát ca t chc BHTG M;

Tình trng đt biến rút tin gi đơn l được kim soát tt hơn, hn chế nhiu đi vi tình trng hiu ng dây chuyn đt biến rút tin gi;

Khó khăn đơn l ca tng ngân hàng được t chc BHTG h tr, gii quyết hiu qu; khó khăn h thng ngân hàng được kim soát tt hơn;

Ngun tài chính gii quyết khó khăn ngân hàng do các ngân hàng đóng góp hình thành qu bo him tin gi; không s dng tin thuế gii quyết khó khăn ngân hàng.

Kinh nghim ca Nht Bn

Giai đon gn 25 năm đu trin khai theo mô hình chc năng hn chế, công c BHTG Nht Bn đt kết qu rt khiêm tn. T năm 1996, công c BHTG được điu chnh, xây dng theo đnh hướng m rng, đáp ng vai trò bo v hiu qu quyn li ca người gi tin. Điu chnh này đã to điu kin cho công c BHTG đt được kết qu kh quan. Kinh nghim ca Nht Bn có th được tóm tt như sau:

Xây dng mô hình công c BHTG vi chc năng hn chế s không mang li kh năng bo v quyn li người gi tin, và vì vy, có thêm công c BHTG không có tác dng kim soát tt hơn hot đng ngân hàng và không có tác dng bo v quyn li ca người gi tin;

Tính đng b và khoa hc th hin trong điu chnh chính sách BHTG Nht Bn cho thy kết qu kh quan ca công c BHTG đi vi hot đng ngân hàng quc gia;

Sau khi có điu chnh phù hp và khoa hc, công c BHTG Nht Bn phát huy kh năng bo v quyn li ca người gi tin đt kết qu tích cc. Vic b sung chc năng khi kin và b sung nhân s là lut sư trong b máy t chc BHTG Nht Bn là nhng ví d v đm bo tính hp lý và khoa hc trong xây dng, thc thi công c BHTG.Công c BHTG được đánh giá thành công và có hiu qu trong gii quyết khó khăn ngân hàng nhiu quc gia mà đó mc đ phc tp ca hot đng ngân hàng được đánh giá mc cao. Vì vy, vic tiên quyết xây dng, điu chnh và hoàn thin công c BHTG s đóng góp tích cc cho ni dung kim soát ngày càng tt hơn hot đng ngân hàng. Vai trò bo v quyn li hp pháp cho người gi tin được được thiết kế trao cho công c BHTG, được chng minh có kết qu thiết thc M, Nht Bn..., là bài hc kinh nghim quý cn được tham kho và ng dng. Mc đ hiu qu ca công c BHTG được đánh giá ph thuc nhiu vào mc đ ph cp ni dung chính sách BHTG ti công chúng. Đài Loan (Trung Quc) có kinh nghim ln trong ph cp chính sách BHTG, là ni dung cn được đy mnh trong trin khai chính sách BHTG Vit Nam trong thi gian ti. Gii quyết khó khăn ca ngân hàng (đc bit trong tình hung buc chp nhn phương án phá sn ngân hàng) là nhim v nng n và đy thách thc. T chc BHTG cn được cng c ngun lc (tài chính và phi tài chính) trước khi được giao tiếp cn, tham gia gii quyết nhim v nng n này.

NCS. Nguyn Trn Dương, Văn phòng UBND TP. Hi Phòng - TS. Nguyn Th Kim Oanh, Nghiên cu viên QUT, Australia

Xem 2332 lần
Đánh giá bài này
(0 bình chọn)
Xem theo ngày tháng

Gửi bình luận

Chắc chắn rằng bạn đã điền đầy đủ các thông tin bắt buộc, được đánh dấu bởi dấu (*). Không cho phép dùng mã HTML.