Thứ sáu, 17 Tháng 8 2018
TIN MỚI

Thanh toán không dùng tiền mặt: xu thế tất yếu và những tác động tới bảo hiểm tiền gửi

Hinh anh POSThanh toán không dùng tin mt được cho là đem li nhiu li ích cho cá nhân, cho các doanh nghip, h thng ngân hàng cũng như cho c quc gia và đã tr thành mt xu hướng tt yếu nhm thúc đy nn kinh tế phát trin bn vng to s minh bch v tài chính, giúp dòng chy tin t được lưu thông rõ ràng và trơn tru hơn.

Vit Nam s gim t trng s dng tin mt đ thanh toán

Cui năm 2016, Đ án phát trin thanh toán không dùng tin mt ti Vit Nam giai đon 2016 - 2020 đã được Th tướng Chính ph phê duyt. Mc tiêu ca Đ án là đến cui năm 2020, t trng tin mt trên tng phương tin thanh toán mc thp hơn 10%; 100% các siêu th, trung tâm mua sm và cơ s phân phi hin đi có thiết b chp nhn th và cho phép người tiêu dùng thanh toán không dùng tin mt khi mua hàng; 70% các đơn v cung cp dch v đin, nước, vin thông và truyn thông chp nhn thanh toán hóa đơn ca các cá nhân, h gia đình qua các hình thc thanh toán không dùng tin mt; 50% cá nhân, h gia đình các thành ph ln s dng phương tin thanh toán không dùng tin mt trong mua sm, tiêu dùng.

Ngày 25/9/2017, NHNN đã ban hành Kế hoch phát trin thanh toán th ngân hàng qua thiết b chp nhn th giai đon 2017-2020, đ ra nhiu bin pháp c th nhm thúc đy phát trin thanh toán th qua thiết b chp nhn th. Các bin pháp tng th bao gm tiếp tc phát trin, hoàn thin h tng chp nhn thanh toán th ti đim bán; áp dng các công ngh thanh toán th mi, hin đi, có tc đ thanh toán nhanh, đơn gin, tin li, trong đó bao gm thanh toán s dng công ngh th chíp (tiếp xúc và không tiếp xúc), thanh toán bng thiết b di đng s dng công ngh NFC, thanh toán qua QR Code...; sp xếp hp lý, nâng cao cht lượng, hiu qu mng lưới POS; phát trin mng lưới POS dùng chung, mPOS, các thiết b chp nhn th khác; Tăng cường an ninh, an toàn, bo mt trong hot đng thanh toán th, thanh toán qua thiết b chp nhn th ti đim bán; áp dng các bin pháp an ninh, tiêu chun bo mt mi, tiên tiến, như tiêu chun th chíp, 3D Secure, xác thc sinh trc hc, s dng QR Code, Tokenization,… phù hp vi xu hướng thanh toán trên thế gii, đm bo an ninh, an toàn trong thanh toán...

Quá trình thúc đy thanh toán không dùng tin mt đã, đang và s to ra s thay đi trong thói quen thanh toán ca công chúng. Theo mt kết qu kho sát v thái đ thanh toán ca người tiêu dùng do Visa thc hin vào tháng 10/2016, 70% người tham gia kho sát cho biết phương thc thanh toán đin t được ưa chung hơn so vi phương thc thanh toán truyn thng. Trong tng s 500 người được kho sát có thu nhp t 5 triu đng/tháng tr lên, 29% người tham gia la chn vic mang tin mt trong người ít hơn 5 năm v trước, 59% gii thích nguyên nhân do vic s dng th nhiu hơn và 56% lo lng v tính an toàn khi mang theo tin mt. Cũng theo kho sát này, mc đ tin dùng thanh toán đin t ti Vit Nam trong năm 2016 đã tăng 24% so vi năm 2015. Đ đáp ng nhu cu ca khách hàng cũng như đáp ng yêu cu phát trin, hu hết các ngân hàng đã ci tiến, nâng cp h thng cơ s h tng và core banking, phát trin, tích hp các h thng thanh toán.

Theo s liu thng kê ca ngân hàng Vietcombank, tng s lượng giao dch ca các kênh thanh toán đin t qua Mobile banking, Internet banking và SMS banking đã không ngng tăng trưởng trong vài năm tr li đây, t 34 triu giao dch năm 2015 tăng lên mc hơn 60 triu năm 2016 (tương ng 176% tăng trưởng). Riêng na đu năm 2017, con s này đã đt mc hơn 36 triu giao dch, bng 60% tng mc ca c năm 2016. Cùng vi đó, giá tr giao dch cũng tăng t mc gn 270 nghìn t đng năm 2015 lên mc gn 490 nghìn t đng năm 2016 và đt gn 300 nghìn t đng cho riêng na đu năm 2017. Tc đ tăng trưởng v giá tr giao dch trong 3 năm li đây đu mc 150% mi năm. Còn theo NHNN, tính đến tháng 8/2017, t l tin mt trong tng phương tin thanh toán ch còn 11,45% tiếp tc có xu hướng gim so vi mc 14,02% năm 2010. Con s này s càng tích cc hơn khi thanh toán bng di đng vi nhiu tin ích được xut hin và d báo s nhanh chóng thành xu hướng ti Vit Nam.

Các chuyên gia nhn đnh Vit Nam có nhiu điu kin lý tưởng thúc đy thanh toán di đng. Vit Nam có nhiu li thế khi có 140 thuê bao di đng/100 dân, gn 60 triu thuê bao 3G, 4G vi 99% s qun huyn trên toàn quc đã được ph sóng 4G. S thuê bao di đng băng rng Smartphone d kiến s tiếp tc tăng lên 80 triu vào năm 2020. V Thanh toán (NHNN) cho biết, đến nay ti Vit Nam đã có trên 41 ngân hàng thương mi trin khai cung ng dch v thanh toán qua đin thoi di đng vi s lượng, giá tr giao dch tăng trưởng nhanh. Trong 9 tháng đu năm, s lượng giao dch thanh toán qua đin thoi di đng đt trên 90 triu, vi giá tr giao dch hơn 423.000 t đng (tương ng đt 93% và 139% so vi năm 2016).

Thanh toán không dùng tin mt có th làm thay đi bo him tin gi như thế nào?

Thúc đy thanh toán không dùng tin mt s không ch làm thay đi thói quen chi tiêu ca người Vit, mà còn thay đi h thng ngân hàng. Vic thanh toán qua th, qua chuyn khon, séc hoc các hình thc thanh toán đin t s khiến s lượng và tng giá tr tài khon thanh toán trong các t chc tín dng có xu hướng tăng. Các tài khon thanh toán ca cá nhân ti các t chc tham gia BHTG, v bn cht, vn được coi là tài khon tin gi không kỳ hn và nm trong phm vi BHTG.

Bên gii pháp thanh toán trc tiếp t tài khon thanh toán cá nhân ti các ngân hàng, người tiêu dùng cũng có th s dng tài khon thanh toán ti các nhà cung cp dch v thanh toán. Bn thân các nhà cung cp này, đ đáp ng nhu cu thanh toán ca khách hàng, li đt tài khon ti các ngân hàng. Trong quá trình gia tăng s dng các tài khon đin t phc v thanh toán không dùng tin mt, t chc BHTG và các cơ quan giám sát ngân hàng cn chú ý nhiu hơn ti ri ro tin gi b s dng sai mc đích, bi nếu xy ra đ v ngân hàng, vic gián đon thanh toán không ch xy ra vi các cá nhân có tài khon thanh toán ti ngân hàng này mà còn nh hưởng ti các nhà cung cp dch v thanh toán đang lưu tr tài khon ca khách hàng. Tin gi ti ngân hàng s được bo him tin gi theo quy đnh, nhưng tin gi trong tài khon thanh toán ca khách hàng ti các nhà cung cp dch v thanh toán li thường không nm trong phm vi bo him.

Ti Hoa Kỳ, Tng công ty BHTG Liên bang (FDIC) bo him gián tiếp cho các tài khon thanh toán tr trước, bao gm th tr trước (prepaid card), tin trong tài khon đin t được phát hành trong lãnh th Hoa Kỳ. Các tài khon này phi đáp ng các điu kin c th như: phi là dch v thanh toán linh hot (open loop); các khon tin phi được đm bo bng mt s tin đt cc ti các t chc tham gia BHTG; ch các tài khon tin thanh toán đin t phi là ch s hu chính ca các khon tin, ch không phi do các nhà cung cp dch v thanh toán lp ra thay mt khách hàng; h sơ cp nht v danh tính ch tài khon và s dư tin gi phi được lưu tr đy đ. Đáng chú ý, các khon thanh toán ca Chính ph Liên bang, chng hn như hoàn thuế và các khon thanh toán an sinh xã hi, ch có th được gi trc tiếp vào các tài khon tr trước đáp ng các yêu cu ca FDIC.

Ti Columbia, theo Lut Ph cp dch v tài chính toàn din (Lut 1734) năm 2014, mt hình thc trung gian tài chính mi được thiết lp: các t chc chuyên bit v tin gi đin t và thanh toán. Các t chc này, được gi tt là SEDPE, được coi là t chc có nhn tin gi và đt dưới s giám sát ca Cơ quan giám sát tài chính, cũng như các khon tin gi được bo him bi t chc BHTG tương t như tin gi ti các ngân hàng thương mi. Mt khác, các SEDPE cung cp dch v đt cc và giao dch hn chế, không được phép cung cp dch v tín dng, do đó phi tuân theo mt khuôn kh pháp lý vi các yêu cu ít kht khe hơn so vi các ngân hàng.

Ti n Đ, Lut sa đi Lut thanh toán và h thng thanh toán năm 2007 có hiu lc t tháng 06/2015 quy đnh các khon tin ca khách hàng được bo v nếu t chc phát hành các công c thanh toán tr trước b mt kh năng thanh toán. Đ bo v khách hàng s dng các dch v thanh toán, Ngân hàng D tr n Đ đã quy đnh rng, các khaonr tin chưa thanh toán phi được lưu gi trong mt tài khon được ch đnh (tài khon y thác) được đt ti mt ngân hàng thương mi. Khon tin này được min tr khi quyn hn ca bên thanh lý trong trường hp t chc cung cp dch v thanh toán hoc ngân hàng phá sn đ đm bo bo v khách hàng.

Ti Th Nhĩ Kỳ, Lut H thng thanh toán yêu cu các khon tin mà t chc thanh toán đin t nhn được t khách hàng phi lưu gi trong các tài khon qu y thác c th ti ngân hàng được cp phép. Nếu t chc cung cp dch v thanh toán đin t b mt kh năng chi tr, Lut quy đnh, khon tin gi trong tài khon y thác phi được s dng đ bi thường cho khách hàng đi vi bt kỳ thit hi phát sinh và đ thc hin nghĩa v n, bt k các ưu tiên được đưa ra bi các lut khác.

Như vy, mt s quc gia đã có quy đnh bo v khách hàng s dng dch v thanh toán đin t thông qua cơ chế bo him tin gi hoc thông qua các quy đnh khác. Đây cũng là điu cơ quan chc năng cn cân nhc đ đm bo quyn và li ích ca người s dng các dch v này, qua đó thúc đy thanh toán không dùng tin mt.

Mt khác, khi người dân đã hình thành thói quen thanh toán mi, tin li hơn, quá trình thanh toán và thay đi s dư tài khon s din ra rt nhanh và liên tc. Điu này có th gây nhng khó khăn nht đnh đi vi vic theo dõi, lưu tr d liu v tin gi ca người gi tin được bo him. T chc BHTG mt s quc gia như M, Hàn Quc đu đã đt ra nhng yêu cu v lưu gi, thng kê d liu tin gi theo mt quy chun cht ch, rõ ràng, qua đó, khi t chc tín dng b phá sn, người gi tin có th sm được chi tr bo him.

Cui cùng, v vic chi tr, đ đáp ng nhu cu s dng thanh toán đin t, t chc BHTG cũng cn cân nhc v vic tr tin bo him thông qua chuyn khon ngân hàng hoc y thác ngân hàng thc hin chi tr. Đ án phát trin thanh toán không dùng tin mt ti Vit Nam giai đon 2016 - 2020 cũng nêu rõ, đy mnh thanh toán đin t trong khu vc Chính ph, dch v hành chính công, tăng t l chi tr tr cp xã hi, lương hưu, tr lương thu nhp qua tài khon. Vic chi tr bo him tin gi cũng nên thc hin theo xu hướng này.  Như vy, thi gian thc hin chi tr có th được rút ngn, s tin chi tr được kim soát rõ ràng, tránh sai sót, c người gi tin và t chc BHTG gim thiu ri ro v vic chi thiếu, chi tha, đng thi, nhng khon tin bo him, sau khi được chi tr có th tiếp tc nm trong h thng ngân hàng.

Xem 6551 lần
Đánh giá bài này
(0 bình chọn)
Xem theo ngày tháng

Gửi bình luận

Chắc chắn rằng bạn đã điền đầy đủ các thông tin bắt buộc, được đánh dấu bởi dấu (*). Không cho phép dùng mã HTML.