Thứ ba, 27 Tháng 10 2020
TIN MỚI

Cần có giới hạn và biện pháp kiểm soát mở tài khoản bằng eKYC

Hinh anh Ngan hang Nha nuoc Viet NamNgân hàng Nhà nước (NHNN) dự thảo Thông tư, lấy ý kiến rộng rãi về việc đặt ra một số giới hạn, biện pháp kiểm soát chủ yếu đối với mở tài khoản thanh toán trực tuyến thông qua định danh khách hàng bằng phương thức điện tử (gọi tắt là mở tài khoản bằng eKYC).

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến đối với Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 23/2014/TT-NHNN (Dự thảo Thông tư) về hướng dẫn việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.

Trong đó, sửa đổi lớn nhất liên quan đến việc cho phép ngân hàng thương mại (NHTM) được quyết định gặp hoặc không gặp trực tiếp khách hàng khi lần đầu thiết lập mối quan hệ.

Ngân hàng và khách hàng cùng có lợi khi triển khai eKYC

Về bản chất, “không gặp trực tiếp khách hàng khi lần đầu thiết lập mối quan hệ” (còn được hiểu là xác thực khách hàng điện tử) không phải là việc mở tài khoản ngân hàng mà không có kiểm soát. Thay vì khách hàng phải đến trực tiếp ngân hàng để thực hiện các biện pháp xác thực truyền thống như trình diện và đối chiếu các loại giấy tờ tùy thân khá phiền phức, thì nay, e-KYC cho phép khách hàng không cần gặp mặt trực tiếp nhờ sự hỗ trợ của  công nghệ hiện đại thông qua đối chiếu thông tin cá nhân tức thì với hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung về danh tính người dùng, xác thực dạng sinh trắc học thông qua vân tay, khuôn mặt, mống mắt… với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Việc mở tài khoản thanh toán không cần gặp mặt trực tiếp khách hàng sẽ góp phần giúp ngân hàng mở rộng tập khách hàng và khách hàng có thể tiếp cận các dịch vụ ngân hàng (dịch vụ thanh toán, tiết kiệm, cho vay,…); đặc biệt trong bối cảnh dịch Covid-19, việc mở tài khoản thanh toán không gặp mặt trực tiếp có thể giúp người dân tiếp cận các dịch vụ thanh toán qua kênh điện tử, hạn chế nguy cơ lây nhiễm. Bên cạnh đó, mở tài khoản qua eKYC giúp các ngân hàng giảm đáng kể chi phí cung ứng dịch vụ do giảm nhu cầu thiết lập, vận hành mạng lưới chi nhánh, phòng giao dịch phủ rộng và giảm bớt lượng nhân viên phục vụ, giao dịch với khách hàng. Đồng thời, triển khai eKYC giúp gia tăng chất lượng dịch vụ, đem đến trải nghiệm giao dịch vượt trội cho khách hàng.

Đối với người sử dụng và xã hội, eKYC là quy trình xác minh danh tính của khách hàng trực tuyến và đánh giá rủi ro, phát hiện lừa đảo trong mỗi giao dịch, cho dù đó là mở hoặc đăng nhập vào tài khoản, đăng ký vay hoặc thanh toán. Việc mở tài khoản eKYC được triển khai rộng rãi góp phần tiết kiệm chi phí cho xã hội như giảm giấy tờ, giảm thời gian, chi phí đi lại, đồng thời tăng cường khả năng tiếp cận của người dân với nhiều dịch vụ ngân hàng và thúc đẩy tài chính toàn diện đối với nhóm dân cư vùng sâu, vùng xa chưa mở tài khoản ngân hàng. Mặt khác, tình huống giãn cách xã hội vừa qua trong bối cảnh dịch bệnh Covid19 cho thấy mở tài khoản bằng eKYC sẽ giúp hạn chế tiếp xúc, giao dịch trực tiếp, giảm bớt nguy cơ lây nhiễm khi giao dịch trực tiếp với ngân hàng trong khi cho phép người dân tiếp cận, sử dụng thuận tiện các dịch vụ thanh toán, chuyển tiền để phục vụ nhu cầu thiết yếu cuộc sống.

Đối với cơ quan quản lý, việc người dân tăng cường sử dụng dịch vụ thanh toán qua ngân hàng cũng giúp NHNN giám sát dòng tiền trong nền kinh tế tốt hơn và hỗ trợ cho công tác phòng chống rửa tiền và tội phạm tài chính vì mức độ xác thực và định danh khách hàng đạt tỷ lệ chính xác khá cao.

Cần có biện pháp kiểm soát đối với mở tài khoản bằng eKYC

Ngày 14/11/2019, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 87/2019/NĐ-CP (Nghị định 87) sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định 116, trong đó quy định: “ngân hàng được quyết định gặp mặt trực tiếp hoặc không gặp mặt trực tiếp khách hàng khi lần đầu thiết lập mối quan hệ”. Bên cạnh đó, quy định “cho phép áp dụng quy trình nhận biết khách hàng đơn giản và gián tiếp từ xa bằng phương thức điện tử trực tuyến (eKYC) đối với việc mở tài khoản tại các tổ chức được cấp phép để phục vụ cho nhu cầu thanh toán giá trị nhỏ của cá nhân và doanh nghiệp” cũng là một trong các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu để thực hiện mục tiêu tài chính toàn diện ban hành theo Quyết định số 149/QĐ-TTg ngày 20/01/2020 của Thủ tướng Chính phủ.

Đây là những căn cứ pháp lý để NHNN nghiên cứu, xây dựng quy định về mở và sử dụng tài khoản thanh toán theo hướng ngân hàng có thể được quyết định gặp mặt hoặc không gặp mặt trực tiếp khách hàng khi cung cấp dịch vụ lần đầu.

Gần đây nhất ngày 26/5/2020, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 22/CT-TTg về việc đẩy mạnh triển khai các giải pháp thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam. Vì vậy, việc sửa đổi Thông tư 23 theo hướng cho phép eKYC là cấp thiết.

Tại dự thảo Thông tư, NHNN cũng đưa ra quy định trao quyền chủ động cho các ngân hàng được quyết định biện pháp, công nghệ để nhận biết và xác minh khách hàng mở tài khoản thanh toán qua phương thức điện tử, trực tuyến. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn, kiểm soát rủi ro, dự thảo Thông tư cũng đặt ra một số giới hạn, biện pháp kiểm soát chủ yếu đối với mở tài khoản bằng eKYC.

Theo đó, các ngân hàng phải có giải pháp, công nghệ phù hợp để kiểm tra, so khớp đúng thông tin nhận biết khách hàng (trong đó bao gồm các yếu tố sinh trắc học) với các yếu tố thông tin trên giấy tờ tùy thân như căn cước công dân, chứng minh thư, hộ chiếu của khách hàng mở tài khoản, hoặc với dữ liệu định danh cá nhân được xác thực bởi cơ quan có thẩm quyền hoặc bởi TCTD khác; Phải có quy trình kiểm soát rủi ro, biện pháp ngăn chặn hành vi mạo danh, can thiệp, chỉnh sửa làm sai lệch thông tin xác minh khách hàng trước, trong và sau khi mở tài khoản bằng eKYC; Thông tin, dữ liệu nhận biết khách hàng được lưu trữ đầy đủ, toàn vẹn để phục vụ kiểm tra, kiểm soát, giải quyết tranh chấp, khiếu nại liên quan tới khách hàng sau này. 

Yếu tố quan trọng nhất là phải đảm bảo an toàn cho ngân hàng khi cung ứng dịch vụ và cho cả khách hàng sử dụng dịch vụ. Hiện đã có nhiều công nghệ giải pháp tiên tiến về bóc tách, phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, học máy, xác thực sinh trắc học…cho phép các ngân hàng có thể xác minh nhanh chóng, định danh chính xác người mở tài khoản trên môi trường mạng trực tuyến mà không cần yêu cầu người mở tài khoản phải gặp mặt trực tiếp, xuất trình giấy tờ tùy thân để ngân hàng xác minh, đối chiếu như trước đây. Tuy nhiên, các ngân hàng cần lưu ý cân đối giữa việc đảm bảo an toàn, quản lý rủi ro với tạo thuận tiện, tăng trải nghiệm cho khách hàng trong quá trình mở tài khoản trực tuyến sao cho khách hàng không phải trải qua nhiều khâu phiền phức, thủ tục rườm rà khiến họ chán nản, bỏ cuộc trong quá trình mở tài khoản trực tuyến.

Bên cạnh đó, khi mở tài khoản bằng eKYC cần phải trả lời hai câu hỏi: “Bạn là ai? Bạn có đúng là bạn không?", và để làm được điều này cần có hệ thống sinh trắc học (khuôn mặt, vân tay, mống mắt, giọng nói) được cơ quan nhà nước có thẩm quyền lưu trữ. Tuy nhiên, nếu chưa thể xây dựng được hệ sinh trắc này, sẽ cần đến một số giải pháp cụ thể như hạn chế hạn mức giao dịch...

Dự thảo Thông tư đang được NHNN lấy ý kiến rộng rãi cũng đã tính đến việc sử dụng thêm công cụ kiểm soát rủi ro, đó là hạn chế hạn mức giao dịch. Cụ thể: các ngân hàng được thỏa thuận với khách hàng về phạm vi sử dụng, hạn mức giao dịch tài khoản thanh toán mở bằng eKYC phù hợp với xếp loại rủi ro đối với khách hàng, đảm bảo tổng giá trị giao dịch ghi nợ (tức luồng tiền ra) qua tài khoản này không vượt quá 100 triệu đồng/tháng/khách hàng. Tuy nhiên, hạn mức này sẽ được gỡ bỏ khi khách hàng thực hiện KYC tại quầy hoặc trong trường hợp ngân hàng thực hiện eKYC ở cấp độ cao nhất bằng công nghệ Video-Call cuộc gọi có hình.

Ở tầm vĩ mô, ngoài yêu cầu về hành lang pháp lý, để triển khai e-KYC hiệu quả và an toàn, cần phải có hệ thống cơ sở dữ liệu định danh cá nhân. Do đó, ở tầm vĩ mô, Việt Nam cần đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu định danh cá nhân quốc gia. Đây là điều kiện quan trọng để Việt Nam có thể chuyển đổi số nhanh và thành công.

Theo thông tin cập nhật, ngày 17/8/2020, Bộ Công an đã ra mắt Trung tâm Dữ liệu Quốc gia về dân cư. NHNN kỳ vọng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư sẽ là nguồn dữ liệu quan trọng kết hợp với các thông tin về sinh trắc học (ảnh chân dung, đặc điểm nhận dạng, vân tay) được phép chia sẻ sẽ giúp cho quá trình nhận biết, xác thực khách hàng qua phương thức điện tử, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động, nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng.

Đồng thời, Chính phủ chỉ đạo xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin dữ liệu khách hàng để khai thác chung nhằm tiết giảm chi phí giao dịch cho người tiêu dùng, ngân hàng và các chủ thể khác tham gia sau này. Các bên tham gia cần đảm bảo tạo lập được một môi trường eKYC cập nhật, minh bạch và an toàn, được chấp nhận rộng rãi trên thị trường, đảm bảo tính liên thông và hệ sinh thái số phù hợp về lâu dài. Bên cạnh đó, cần có cơ chế cho phép phản hồi truy vấn của ngân hàng về xác minh thông tin cá nhân dựa trên yếu tố sinh trắc họ với sự đồng ý của khách hàng mở tài khoản.

Ngoài ra, Việt Nam cần sớm có chính sách tổng thể về phát triển hạ tầng, dịch vụ định danh và xác thực điện tử với sự hỗ trợ của quy định về bảo vệ dữ liệu và bảo đảm riêng tư dữ liệu người dùng. Điều này sẽ giúp các ngân hàng Việt Nam có thêm cách thức mới về mở tài khoản trực tuyến một cách nhanh chóng, an toàn, thuận tiện, chi phí hợp lý.

Xem 153 lần
Đánh giá bài này
(0 bình chọn)
Xem theo ngày tháng