Thứ năm, 12 Tháng 12 2019
TIN MỚI

Quy định tỷ lệ vốn ngoại tại các trung gian thanh toán là cần thiết

Hinh anh trung gian thanh toanViệc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) dự định đưa ra tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư ngoại tại các trung gian thanh toán đang được các doanh nghiệp trong nước hưởng ứng, chuyên gia tán thành, bởi sẽ giúp doanh nghiệp trong nước có cơ hội cạnh tranh, đồng thời cũng tránh những rủi ro tiềm ẩn trong công tác quản lý Nhà nước.

Tại Dự thảo Nghị định quy định về thanh toán không dùng tiền mặt (Dự thảo Nghị định) đang được NHNN đưa ra lấy ý kiến có quy định về tỷ lệ phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài trong hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán. Theo đó, tỷ lệ tối đa phần vốn góp của các nhà đầu tư nước ngoài bao gồm cả sở hữu trực tiếp và gián tiếp là 49% vốn điều lệ của tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán được NHNN cấp Giấy phép cung ứng dịch vụ.

Hoạt động của các tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán tại Việt Nam, một dạng của công ty Fintech (Công nghệ tài chính) trong lĩnh vực thanh toán, cơ bản đã được điều chỉnh tại Luật Ngân hàng Nhà nước 2010, Nghị định 101/2012/NĐ-CP ngày 22/11/2012 về thanh toán không dùng tiền mặt và Thông tư 39/2014/TT-NHNN ngày 11/12/2014 quy định về trung gian thanh toán.

Theo Vụ Thanh toán (NHNN), các dịch vụ trung gian thanh toán chính gồm: (i) Dịch vụ cung ứng hạ tầng thanh toán điện tử, gồm: chuyển mạch tài chính; bù trừ điện tử; cổng thanh toán điện tử; (ii) Dịch vụ hỗ trợ dịch vụ thanh toán, gồm: Hỗ trợ thu hộ, chi hộ; Hỗ trợ chuyển tiền điện tử; (iii) Dịch vụ Ví điện tử.

Mô hình hoạt động Fintech hiện chủ yếu là hợp tác giữa công ty Fintech và ngân hàng. Hiện nay các công ty trung gian thanh toán được NHNN cấp giấy phép hoạt động đều phối hợp với ngân hàng để cung ứng các sản phẩm, dịch vụ cho người tiêu dùng.

Tạo điều kiện cho doanh nghiệp nội phát triển

Theo đại diện lãnh đạo Vụ Thanh toán (NHNN), mục tiêu của việc ban hành chính sách này nhằm: (i) Tạo điều kiện thuận lợi trong việc thu hút vốn đầu tư và tận dụng công nghệ tiên tiến của các doanh nghiệp nước ngoài tham gia vào lĩnh vực trung gian thanh toán tại Việt Nam; (ii) Tạo môi trường kinh doanh cạnh tranh bình đẳng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong cung ứng dịch vụ của các doanh nghiệp trong và ngoài nước; (iii) Đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, bảo vệ chủ quyền an ninh quốc gia trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng; và (iv) Phù hợp với thực tiễn quản lý tại nhiều quốc gia và các cam kết mà Việt Nam đã tham gia.

Như vậy, quy định trên sẽ tránh sự thao túng của nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực trung gian thanh toán, bảo đảm an ninh, an toàn cho hoạt động ngân hàng - tài chính, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước nắm bắt được cơ hội. Bởi lẽ, quyết định giới hạn nào cho sở hữu nước ngoài thì cũng cần tạo điều kiện để các tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Các doanh nghiệp này hầu hết là các startup FinTech (công ty khởi nghiệp về công nghệ tài chính), có nhu cầu vốn lớn. Việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài đối với họ không chỉ mang đến sự hỗ trợ về tài chính mà còn là việc tận dụng công nghệ, học hỏi từ các quốc gia đi trước trong lĩnh vực công nghệ nói chung và thương mại điện tử nói riêng.

Theo số liệu thống kê, đến tháng 11/2019, toàn thị trường hiện có 30 công ty trung gian thanh toán cung ứng dịch vụ ví điện tử được cấp phép nhưng có tới 90% thị phần (cả số lượng lẫn giá trị giao dịch) đều nằm trong 5 công ty trung gian thanh toán lớn. Các công ty này đều có tỷ lệ sở hữu nước ngoài từ 30% đến hơn 90%. Điều này cũng đặt ra nhiều mối quan ngại liên quan đến an toàn thông tin và cũng đủ lớn để ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ, an ninh dữ liệu quốc gia.

Theo các quy định hiện hành, tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài mới chỉ được quy định trong một số lĩnh vực tài chính truyền thống then chốt như ngân hàng thương mại cổ phần. “Room” sở hữu nước ngoài trong lĩnh vực trung gian thanh toán, Fintech (công nghệ tài chính) vẫn đang bị thả trôi, dù đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Chưa kể, cũng chưa có bất cứ cơ chế giám sát, cảnh báo hay chế tài nào dành cho những doanh nghiệp trung gian thanh toán đã được nước ngoài thâu tóm hoặc nắm quyền kiểm soát.

Trong trường hợp doanh nghiệp nước ngoài rút tiền khỏi thị trường, thị trường trong nước có thể sụp đổ bởi hiệu ứng domino. Khi dòng tiền bị chuyển ồ ạt qua biên giới khiến nền kinh tế vĩ mô chao đảo, chưa kể những ví điện tử có vốn nước ngoài chiếm hơn 50% có thể sẽ không chi trả được tiền cho người dùng vì vốn đầu tư đã bị rút sạch.  Ngoài ra, việc luân chuyển dòng tiền ở các ví điện tử có vốn nước ngoài chi phối là rất khó kiểm soát, nhất là với những định chế xuyên biên giới, xuyên Đông Nam Á. Hệ quả tất yếu là, việc ghi nhận doanh thu để tính thuế cũng sẽ gặp rất nhiều khó khăn, gây thất thu thuế cho Ngân sách nhà nước. Việc thiếu cơ chế giám sát dòng tiền xuyên biên giới cũng có thể tiếp tay cho những đường dây tội phạm ảo như đánh bạc trực tuyến Rikvip, rửa tiền, lừa đảo…

Ở bức tranh vĩ mô, nhiều doanh nghiệp trung gian thanh toán có vốn nước ngoài chiếm đa số đang phát triển rất nóng, có xu hướng dùng tiềm lực tài chính cũng như những lợi thế về công nghệ và chính sách để tạo ra ưu thế vượt trội so với các ví điện tử nội, thậm chí là “đè bẹp”, tiến tới thâu tóm hoặc xóa sổ các ví bé hơn. Và khi thị trường trở thành cuộc chơi thuần túy của các ông lớn nước ngoài, thì Việt Nam còn lại gì trên “mảnh đất màu mỡ”?

Phù hợp thông lệ quốc tế

Tại thời điểm Việt Nam ký kết gia nhập WTO, các ngành như trung gian thanh toán chưa xuất hiện trong biểu cam kết. Tức là Việt Nam có thể quy định về trần sở hữu nước ngoài trong lĩnh vực trung gian thanh toán mà không vi phạm các hiệp định quốc tế.

Theo ông Nguyễn Hòa Bình, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn NextTech - đơn vị sở hữu nhiều trung gian thanh toán trong nước - cho rằng, việc hạn chế room thời điểm này là khá muộn so với các nước, nhất là khi nhiều nhà đầu tư nước ngoài đã nắm giữ phần lớn cổ phần của các trung gian thanh toán lớn trong nước.

Chẳng hạn, 90% vốn của 1Pay đang do True Money (Thái Lan) nắm giữ; Tập đoàn NTT Data (Nhật Bản) đã mua 64% vốn của Payoo; hai nhà đầu tư Hàn Quốc là Global Payment Service và UTC Investment Co,, Ltd nắm 65% vốn của VNPT EPAY; một số nhà đầu tư ngoại như Warburg Pincus, GoldMan Sachs và Standard Chartered Parivate Equity nắm khoảng 64% vốn của Momo… Điều này ít nhiều dẫn đến những lo ngại về nguy cơ thị trường bị thao túng.

Đại diện Công ty E&Y Việt Nam cũng cho rằng, quy định trên là dễ hiểu và phù hợp thông lệ quốc tế.

Hiện tại, trong khu vực Đông Nam Á, thị trường đông dân nhất là Indonesia cũng đang quy định rất chặt về room sở hữu nước ngoài trong lĩnh vực trung gian thanh toán. Chính phủ nước này quy định tỷ lệ sở hữu của cá nhân, tổ chức pháp nhân trong nước phải chiếm tối thiểu 80% vốn chủ sở hữu đối với các tổ chức nhận tiền gửi, vận hành bù trừ, chuyển mạch, quyết toán cuối cùng… Tức là, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài không được vượt quá 20%. Tại Trung Quốc, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại trung gian thanh toán không vượt quá 20% vốn sở hữu, tại Malaysia là 30%...

Giúp ngăn ngừa những rủi ro tiềm ẩn

Theo chuyên gia kinh tế Châu Đình Linh, thời gian qua, trung gian thanh toán tại Việt Nam phát triển mạnh song cũng đã phát sinh một số vấn đề như chuyển nhượng cổ phần cho nhà đầu tư nước ngoài, an ninh tiền tệ, hoạt động thanh toán quốc tế…Do đó, NHNN siết room sở hữu ở mức 49% là để khắc phục những hạn chế đó, với mục đích khuyến khích nhà đầu tư nước ngoài rót vốn vào trung gian thanh toán, song cũng phải đảm bảo an ninh tiền tệ và quản lý chặt chẽ việc cung ứng dịch vụ thanh toán, đồng thời giúp quản lý tốt các giảo dịch thanh toán quốc tế, đặc biệt các giao dịch có yếu tố đầu tư nước ngoài.

Các chuyên gia cảnh báo, với sự phát triển của các trung gian thanh toán hiện nay cùng nhiều dịch vụ thanh toán mới trên nền tảng công nghệ hiện đại như chuyển tiền xuyên biên giới, việc đưa vào kiểm soát chặt hoạt động của các trung gian thanh toán có vốn đầu tư nước ngoài là rất cần thiết. Điều đó ngăn ngừa được nguy cơ trốn thuế, rửa tiền, chuyển tiền xuyên biên giới phi pháp…

Thực tế, thời gian gần đây, các ngân hàng Việt liên tục bắt tay với đối tác ngoại để trình làng các hình thức chuyển tiền quốc tế mới, như chuyển tiền bằng công nghệ blockchain, QR code, thẻ nội địa, thẻ ảo...

Hơn nữa, cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán là hoạt động tiềm ẩn nhiều rủi ro, có tính lan truyền, gây ảnh hưởng đến an ninh tiền tệ quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và đạo đức xã hội. Trước đó đã xảy ra một số vụ như một số cổng trung gian thanh toán như “trợ giúp” cho đường dây đánh bạc ngàn tỉ đồng qua mạng Ribvip (Giám đốc điều hành Cổng thanh toán VNPT Epay Châu Nguyên Anh đã bị khởi tố). Thời gian qua, các cổng thanh toán chấp nhận nạp, rút tiền qua thẻ điện thoại với mức phí dao động từ 21-26%, mà không quản lý việc khách hàng dùng tiền để làm gì. Đây là kẽ hở rất lớn, đã bị một số đối tượng lợi dụng để xây dựng hệ thống thanh toán cho hoạt động đánh bạc trực tuyến phi pháp. Hay vụ cơ quan chức năng phát hiện khách hàng Trung Quốc thanh toán tiền mua hàng 200.000 NDT (khoảng 700 triệu đồng) tại ki ốt Trung tâm Du lịch Bãi Cháy qua hệ thống máy POS của ngân hàng Trung Quốc. Việc thanh toán này là chuyển tiền trái phép, có dấu hiệu trốn thuế.

Vì vậy, cơ quan chức năng cần phải siết chặt hơn việc quản lý, thanh kiểm tra đối với dịch vụ trung gian thanh toán. Một trong những biện pháp cần thiết là phải có quy định cụ thể về tỷ lệ góp vốn tối đa đối với nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào lĩnh vực này.

Bên cạnh đó, đối với các hình thức thanh toán quốc tế, tại Dự thảo Nghị định, NHNN đã bổ sung một số quy định về thanh toán quốc tế để đáp ứng nhu cầu thực tiễn cũng như theo kịp sự phát triển của công nghệ, nhằm đem lại tiện lợi cho khách hàng cũng như nâng cao vai trò của Nhà nước trong quản lý các luồng giao dịch xuyên biên giới an toàn và có hiệu quả.

Cụ thể, Nghị định bổ sung quy định: các ngân hàng ngân hàng được phép cung ứng dịch vụ ngoại hối trên thị trường quốc tế được hợp tác kết nối với các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán nước ngoài để thực hiện giao dịch thanh toán quốc tế phù hợp với các quy định về quản lý ngoại hối, quy định tại Nghị định và phải được NHNN chấp thuận bằng văn bản. Tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán chỉ được hợp tác với các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán nước ngoài để hỗ trợ ngân hàng được phép thực hiện các giao dịch thanh toán quốc tế và phải được NHNN chấp thuận bằng văn bản.

Hà Linh

Xem 82 lần
Đánh giá bài này
(0 bình chọn)
Xem theo ngày tháng

Gửi bình luận

Chắc chắn rằng bạn đã điền đầy đủ các thông tin bắt buộc, được đánh dấu bởi dấu (*). Không cho phép dùng mã HTML.