Chủ nhật, 18 Tháng 8 2019
TIN MỚI

Không để “tín dụng đen” hoành hành

Giai phap ngan chan huu hieu hoat dong tin dung den 1Mới đây, khi tiếp xúc với một số chi nhánh ngân hàng thương mại và tổ chức chức tín dụng trên địa bàn, chúng tôi lại có dịp trao đổi về vấn đề làm thế nào để hạn chế “tín dụng đen”.

“Tín dụng đen” - kiểu kinh doanh bất chính

Gần đây, cụm từ “tín dụng đen” xuất hiện nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng, chỉ rõ tính chất hà khắc của “loại hình” tín dụng này với những mánh khóe, thủ đoạn tinh vi, ác độc của kẻ cho vay nhằm đưa người vay vào vòng luẩn quẩn, khó gỡ với mục đích kiếm lời càng nhiều càng tốt. C.Mác đã từng chỉ ra rằng, nếu tỷ suất lợi nhuận lên 300% thì tự treo cổ mình lên nhà tư bản cũng sẵn sàng làm. Vậy nên, khi một khoản tiền (để cho vay) mà có giá (lãi suất) lên đến trên 300%, thậm chí gấp đôi, gấp ba số đó thì… những bọn cho vay nặng lãi bất chấp luật pháp, luân thường đạo lý mà “cắt cổ” những người sa cơ, lỡ bước (người vay). Thực tế đã diễn ra như vậy, nhức nhối, bức xúc cả xã hội, và cả những người cho vay hợp pháp.

Trong cơ chế thị trường, tín dụng nói chung đều xuất phát từ quan hệ cung cầu. Có người đi vay thì ắt có người cung ứng. Tuy nhiên, cần phải làm rõ mối quan hệ này (vay - cho vay lãi suất cắt cổ) để có biện pháp, giải pháp khắc chế. Bởi trên thực tế, Nhà nước, ngành Ngân hàng nói chung, các ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng nói riêng đều có chính sách tín dụng cởi mở, không phân biệt thành phần kinh tế, có nhiều loại hình tín dụng phù hợp với từng đối tượng cụ thể, nên không phải những ai có nhu cầu vay mượn cũng đều rơi vào thảm cảnh vay nặng lãi.

Giống những quan hệ tín dụng khác, những người tham gia vào vòng xoáy “tín dụng đen” cũng gồm hai chủ thể chính, đó là người đi vay và người cho vay. Trước hết, nói về người đi vay, họ có hoàn cảnh khá “đặc biệt” khi rơi vào tình cảnh bất thường. Có người đã từng sành sỏi trong việc vay nợ, vay ngân hàng có, vay cá nhân có, nhằm mục đích phát triển sản xuất, kinh doanh; nhưng do thất thế, đành phải giật gấu, vá vai, vay để trả nợ, nhắm mắt, đưa chân tìm đến các “công ty” làm dịch vụ tài chính với suy nghĩ đơn giản, vay tạm để lấy tiền trả nợ, rồi tính tiếp. Họ không hình dung được chiếc thòng lọng lãi suất cao đang treo lơ lửng trên đầu, sẵn sàng thít cố lúc nào không hay. Chẳng thế mà, có chủ doanh nghiệp hẳn hoi đã lâm vào thế tự trói mình để “tín dụng đen” làm thịt. Có những người (đa phần ở vùng sâu, vùng xa, thông tin cách trở, không giao tiếp với xã hội nhiều…,) không chỉ vay để giải quyết những nhu cầu đột xuất phát sinh như ma chay, cưới hỏi, chăm sóc người bệnh…, mà thậm chí chỉ giải quyết những như cầu thường nhật, miếng ăn lần hồi. Họ thường ở vùng nông thôn, không có khả năng tiếp cận các dịch vụ tiện ích. Họ là những người yếu thế nhất, trong những người yếu thế. Cũng có những người ở thành thị, buôn thúng, bán mẹt, vốn liếng chỉ tính vài chục, vài trăm ngàn đồng. Họ làm ăn trông dựa vào may rủi, chưa ráo mồ hôi đã hết tiền. Nhu cầu vay mượn của họ cũng không nhiều, nhưng có việc phải vay vì không vay, không có vốn thì không thể “tay không bắt giặc” được. Cũng có người ở thành thị, nhưng vì đã lỡ vướng vào tệ nạn xã hội như cờ bạc, lô đề, nghiện hút… bị xã hội xa lánh, không đủ tư cách vay tín dụng chính thống, đành nhắm mắt “liều” mà chơi “tín dụng đen”. Có thể nói, “chủ thể” này cũng nhiều về số lượng, đa dạng, phong phú về “chỗ đứng” trong xã hội, là mảnh đất màu mỡ để “tín dụng đen” có cơ hội triệt để khai thác.

“Chủ thể” thứ hai là người cho vay, các “công ty tài chính” tư nhân hoạt động không phép, tác nhân quan trọng trong quan hệ “tín dụng đen”. Người ta vẫn nói, cơ chế thị trường, có cầu ắt có cung; song đối với dạng người này, đồng tiền là trên hết, nên họ dùng mọi thủ đoạn để tạo ra “cầu”, tinh vi, xảo quyệt, nhẫn tâm, tàn ác. Đó chính là bản chất của “tín dụng đen”. Những người này - cho vay nặng lãi theo kiểu “cắt cổ”, tận diệt, không còn nhân tính. Họ lừa người vay bằng cách thức cho vay cực kỳ giản tiện, không phải thế chấp “sổ hồng”, “sổ đỏ” mà chỉ cần chứng minh thư nhân dân, thẻ bảo hiểm, đăng ký xe máy…, trong vòng 1, 2 tiếng đồng hồ là có ngay tiền vay (!). Đây là một cái bẫy được giăng ra mà không phải ai, nhất là những người đang ở thế cùng quẫn có thế nhận thấy ngay được. Những tờ rơi quảng cáo được dán công khai, dày đặc trên những bức tường, cột đèn khắp thôn cùng, ngõ hẻm; “minh bạch” đến chi tiết lãi suất phải trả mỗi ngày bao nhiêu trên 1 triệu đồng tiền vay, rất thu hút, hấp dẫn người ta bởi cách thức cho vay không cần nhiều thủ tục rườm ra, phức tạp. Ai muốn vay đều có thể vay được. Các “công ty tài chính” này không hoạt động đơn lẻ, có bè hội, hoạt động liên tỉnh, thành phố, có cả đội quân “cò mồi” len lỏi, bám sát điều tra, “tư vấn” thủ tục, dùng thủ đoạn, vũ lực để dụ dỗ, bắt ép; có cả đội quân hùm, hổ sẵn sàng ra tay từ việc bôi nhọ, làm nhục người khác, đến dùng vũ lực hành hạ, gây thương tích, triệt đường làm ăn, sinh sống của người vay; miễn sao “con nợ” phải “nôn” tiền ra, không có đường lui. Cái thòng lọng “tín dụng đen” được hình thành ngay khi người vay nhận tiền (thường không nhận đủ số tiền mình cần vay, bởi phải trả một khoản lãi trước, nên vẫn luôn nằm trong tình trạng thiếu trước hụt sau) và thít cổ người vay nhanh hơn, quyết liệt hơn bởi khoản lãi ngày, lãi trả trước, gốc trả  sau, luôn sẵn sàng nhập vào gốc để thành lãi mẹ đẻ lãi con. Cuối cùng, những thứ gọi là tài sản như nhà cửa, vườn tược, quyền sử dụng đất vốn dĩ không phải mang ra làm thế chấp vay cũng không cánh mà bay, phải gán nợ oan uổng; thậm chí nhà cửa, ruộng vườn mang ra trả nợ đậy mà vẫn không thoát (!). Không có ngành kinh doanh nào lợi nhuận thu về nhanh, nhiều, dễ dàng như “tín dụng đen”. Đó là kiểu kinh doanh bất chính.

Hạn chế “tín dụng đen”

Từ rất lâu rồi, người ta đồn rằng vẫn đang tồn tại một thị trường tín dụng “ngầm” cực mạnh chẳng thua gì tín dụng chính thống (chính thức, được pháp luật thừa nhận, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép hoạt động). Điều này chẳng có gì ngạc nhiên, bởi thị trường là nơi gặp gỡ, trao đổi của các nhà làm thương nghiệp, họ hoạt động có phường, có hội, giúp nhau khi đồng vốn nhàn rỗi, trên tinh thần có lãi chút đỉnh để đảm bảo không ai bị thiệt nếu đồng tiền bị trượt giá. Nhìn chung ở thị trường “ngầm” này lại nổi lên sự đồng cảm, tương trợ, lãi suất chưa phải là mục tiêu cuối cùng. Nếu ví thị trường tín dụng “ngầm” là nồi canh ngọt, đang ngày đêm hỗ trợ, tiếp sức cho nền thương nghiệp phát triển, thì “tín dụng đen” lại là con sâu làm rầu nồi canh đó. Nó chính là sự biến tướng trong hoạt động tín dụng “ngầm”, nhằm thu lợi bất chính một cách nhanh nhất vì mục đích tư lợi, chứ không quan tâm đến việc đưa đồng tiền vào phục vụ sản xuất, kinh doanh làm tăng của cải, vật chất cho xã hội. Sự biến tướng này đã mang đến nhiều hệ lụy cho xã hội, cần hạn chế, tiến tới (cho dù là lâu dài, khó khăn) phải triệt tiêu.

Ngày 31/5/2019, Thống đốc Ngân hàng đã có Quyết định 1178/QĐ-NHNN ngày 31/5/2019 của Thống đốc Ngân hàng về việc ban hành Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng triển khai Chỉ thị 12/CT-TTg ngày 25/4/2019 của Thủ tướng Chính phủ, cho thấy sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị trong việc góp phần hạn chế “tín dụng đen”, tại địa phương, các chi nhánh Ngân hàng Nhà nước, chi nhánh các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng trên địa bàn đã vào cuộc, đây được coi là quyết tâm rất lớn của ngành Ngân hàng nhằm ngăn chặn những hành vi bất minh trong hoạt động tín dụng. Thực tế cho thấy, tại các tỉnh Hà Nam, Thanh Hóa tuy chưa phải là những điểm nóng về “tín dụng đen”, nhưng với tinh thần khẩn trương, quyết liệt đã có nhiều giải pháp ngăn chặn hiệu quả.

Tại các địa phương này, tinh thần của Quyết định 1178 đã được quán triệt, triển khai toàn diện đồng bộ trên các mặt như: Tăng cường tuyên truyền, phổ biến các văn bản pháp luật về có chế, chính sách tín dụng ngân hàng, các gói, khoản cho vay ưu đãi đến các tầng lớp nhân dân; Tham mưu giúp thống đốc, UBND tỉnh thực hiện tốt chính sách mở rộng, đa dạng các loại hình cho vay, các sản phẩm dịch vụ ngân hàng trên địa bàn, phát triển công ty tài chính, tổ chức tài chính vi mô; Tăng cương công tác thanh tra, giám sát các tổ chức tín dụng, cảnh báo sơm rủi ro, đảm bảo hoạt động an toàn, hiệu quả, kịp thời phát hiện, xử lý các vi phạm; Phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, tổ chức chính trị xã hội nhằm đẩy mạnh tín dụng tiêu dùng lành mạnh của các tổ chức tín dụng trên địa bàn. Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh Hà Nam đã có sự phối hợp khá tốt với các cơ quan truyền thông tuyên truyền về cơ chế chính sách cũng như kết quả, hiệu quả hoạt động ngân hàng. Đã có nhiều bài viết được đăng tải gần đây như: Hiệu quả từ giải ngân vốn cho vay theo các Nghị quyết chuyên đề của Tỉnh ủy; Nâng mức cho vay ưu đãi đến 100 triệu đồng không phải đảm bảo tiền vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội; Chú trọng đầu tư vốn cho vay phát triển kinh tế hộ; Ngành Ngân hàng hỗ trợ hộ chăn nuôi bị ảnh hưởng dịch tả lợn châu Phi; Các ngân hàng thương mại tăng trưởng tín dụng đạt mức khá 6 tháng đầu năm 2019… đã có tác dụng tích cực về sự nỗ lực của các ngân hàng tăng cường nguồn vốn tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh và các nhu cầu vay tiêu dùng của nhân dân. Trên bình diện chung, các ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng đã bám sát chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, củng cố phát triển mạng lưới, tổ chức truyền thông tốt, minh bạch hóa thông tin tín dụng về quy trình, thủ tục, hồ sơ, thời gian cung cấp dịch vụ, lãi suất, phí dịch vụ để người dân, doanh nghiệp hiểu rõ, nắm chắc chủ trương, chính sách tín dụng từ đó cởi mở, tin tưởng khi giao dịch với ngân hàng; góp phần quan trọng hạn chế “tín dụng đen” cho vay nặng lãi, nhất là ở địa bàn nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Tại tỉnh Thanh Hóa, chi nhánh Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng có sáng kiến phối hợp với các lực lượng chức năng của tỉnh “dọn sạch” tờ rơi giới thiệu dịch vụ tài chính tư nhân, mà thực chất là quảng cáo cho “tín dụng đen”. Nhất cử lưỡng tiện, vừa làm đẹp cảnh quan môi trường, vừa có ý nghĩa cảnh báo về loại hình tín dụng không được pháp luật thừa nhận. Bên cạnh đó, các tổ chức tín dụng cũng rất chú ý đến việc đơn giản hóa các thủ tục tín dụng, mở tài khoản để người dân có thêm nhiều cơ hội tiếp cận các dịch vụ tiện ích ngân hàng, văn minh, hiện đại. “Tín dụng đen” luôn gắn liền với loại hình cho vay tiêu dùng, nhằm vào đối tượng yếu thế trong xã hội, thiếu thông tin, có mục đích vay vốn không rõ ràng. Trong thời gian qua, các Điểm cho vay vốn bằng xe lưu động của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) đã phát huy vai trò của mình, góp phần không nhỏ hạn chế “tín dụng đen” ở vùng sâu, vùng xa, địa bàn đi lại khó khăn. Theo phản ảnh, các xe lưu động hàng tuần được “cắm” xuống địa bàn mỗi xã một đến hai buổi, hoạt động như một Phòng giao dịch thu nhỏ. Việc phối kết hợp với địa phương, đảm bảo an ninh, an toàn cho hoạt động, từ kết nối đường truyền, làm các thủ tục cho vay, trả nợ, nhận tiền gửi tiết kiệm… đều được nhân viên thao tác nhuần nhuyễn, chính xác. Vất vả, gian khổ nhưng bù lại là nhận được sự tin yêu của nhân dân và các cấp chính quyền. Một giải pháp kỹ thuật, nhưng có tính nhân văn rất cao, thiết thực hạn chế “tín dụng đen” ở những địa bàn còn hết sức khó khăn về hạ tầng, dân trí thấp.

Thái độ ứng xử và chế tài pháp luật

Việc ban hành Quyết định 1178 cho thấy sự chủ động hạn chế “tín dụng đen” và thái độ dứt khoát đối với “tệ nạn” này. Tuy thời gian triển khai mới hơn 2 tháng, nhưng ở các địa phương, chi nhánh Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng đã có sự vào cuộc quyết liệt; Quyết định 1178 đang đi vào cuộc sống, bước đầu tạo hiệu ứng tích cực trong xã hội.

Tuy nhiên, từ thực tiễn cho thấy, việc ngăn chặn, hạn chế, đẩy lui “tín dụng đen” cần có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị với thái độ ứng xử rõ ràng hơn, tích cực hơn, không chỉ là việc phá các vụ án của cơ quan công an, mà trước hết phải bổ sung, hoàn thiện các quy định pháp luật để làm căn cứ xử lý “tín dụng đen”.

Quan hệ tín dụng thông thường dựa trên nguyên tắc thỏa thuận về lãi suất vay, thời gian vay, số tiền vay, cách thức trả nợ tiền vay…, đó là quan hệ dân sự. Song “tín dụng đen” đã vượt qua nguyên tắc dân sự bởi phương thức thỏa thuận có tính ép buộc, thủ đoạn tinh vi, nham hiểm (cho vay theo lãi ngày, lãi nhập gốc, lãi mẹ đẻ lãi con…), cách thức thu nợ theo kiểu xã hội đen (đe dọa, khủng bố, truy sát..). “Tín dụng đen” là loại hình tín dụng bất chính, trái với chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, không được pháp luật thừa nhận. Vì thế, hoạt động “tín dụng đen” cần phải coi là tội phạm. Bên cạnh việc rà soát điều kiện cấp phép cho các công ty tài chính hoạt động, luật pháp cần quy định giới hạn thỏa thuận (về lãi suất, cách tính lãi, cách thu nợ), giới hạn về phạm vi hoạt động…, với chế tài chặt chẽ để ngăn chặn từ xa mầm mống tội phạm. Pháp luật cần quy định có tính nguyên tắc những hành vi được làm, không được làm trong giao dịch thỏa thuận, trong thu hồi, xử lý nợ vay, coi đây là điều kiện bắt buộc đối với các công ty tài chính hoạt động có phép, là căn cứ để xử lý đối với các trường hợp vi phạm. Pháp luật cũng cần có chế tài, định khung xử phạt thích đáng đối với loại tội phạm này.

Xem 99 lần
Đánh giá bài này
(0 bình chọn)
Xem theo ngày tháng

Gửi bình luận

Chắc chắn rằng bạn đã điền đầy đủ các thông tin bắt buộc, được đánh dấu bởi dấu (*). Không cho phép dùng mã HTML.